แมลงสาบมีวิวัฒนาการดื้อยาฆ่าแมลงจนอาจไม่มีทางกำจัดได้
อุปกรณ์ของท่านไม่สามารถใช้งานเครื่องเล่นสื่อได้

สุขภาพ : แมลงสาบพัฒนาภูมิคุ้มกันยาฆ่าแมลง จนอาจไม่มีทางกำจัดได้

  • 29 กรกฎาคม 2019

งานวิจัยล่าสุดจากสหรัฐฯ พบว่าหนึ่งในแมลงสาบที่พบได้อย่างแพร่หลายในประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก ซึ่งรวมถึงไทยด้วยนั้น ได้พัฒนาภูมิคุ้มกันต่อยาฆ่าแมลงที่มีฤทธิ์รุนแรงที่สุดได้อย่างรวดเร็ว และถ่ายทอดภูมิคุ้มกันให้ลูก จนทำให้นักวิทยาศาสตร์คาดว่าการใช้ยาฆ่าแมลงกำจัดแมลงสาบเพียงอย่างเดียวอาจเป็นวิธีการที่ใช้ไม่ได้ผลอีกต่อไปในอนาคต

ทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเพอร์ดู ในสหรัฐฯ ศึกษาเรื่องนี้โดยทดลองใช้ยาฆ่าแมลง 3 ชนิด กับแมลงสาบชนิดต่าง ๆ ในสหรัฐฯ เป็นเวลา 6 เดือน และแม้พวกเขาจะทดลองใช้ตัวยาที่มีส่วนผสมของยาฆ่าแมลงชนิดต่าง ๆ แต่ประชากรแมลงสาบกลับเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

โดยนักวิจัยพบว่า แมลงสาบเยอรมัน (German cockroach) สามารถพัฒนาภูมิคุ้มกันให้ทนทานต่อยาฆ่าแมลงได้ อีกทั้งยังพบว่าลูกหลานของแมลงสาบพวกนี้ยังมีภูมิคุ้มกันต่อยาฆ่าแมลงที่พวกมันไม่เคยได้สัมผัสมาก่อนด้วย

Image copyright Science Photo Library
คำบรรยายภาพ แมลงสาบเยอรมันพบได้ทั่วไปในประเทศไทย

นักวิจัยชี้ว่า แมลงสาบเพศเมียมีระยะเจริญพันธุ์ 3 เดือน ซึ่งช่วงนี้เองพวกมันจะออกลูกได้ถึง 50 ตัวทำให้ง่ายที่จะแพร่ยีนดื้อยาฆ่าแมลงให้แมลงสาบรุ่นต่อไป

ดร. ไมเคิล ชาร์ฟ ผู้ร่วมงานวิจัยชิ้นนี้กล่าวว่า "เราไม่เคยทราบมาก่อนว่ามันจะเกิดขึ้นรวดเร็วเช่นนี้ การพัฒนาให้มีภูมิคุ้มกันต่อยาฆ่าแลงหลายชนิดในคราวเดียวกันจะทำให้การควบคุมแมลงเหล่านี้ด้วยยาฆ่าแมลงเพียงอย่างเดียวแทบจะเป็นไปไม่ได้แล้ว"

งานวิจัยชิ้นนี้ชี้ว่า การดื้อยาฆ่าแมลงนี้จะส่งผลกระทบต่อมนุษย์ โดยเฉพาะผู้อาศัยอยู่ในเขตเมืองและผู้มีรายได้ต่ำ ซึ่งไม่มีกำลังซื้อตัวยาที่ออกฤทธิ์ขัดขวางการดื้อยาเพื่อกำจัดแมลงสาบได้

ด้วยเหตุนี้ ดร. ชาร์ฟ จึงแนะนำให้ใช้วิธีกำจัดแมลงสาบแบบผสมผสาน ซึ่งเป็นการใช้ยาฆ่าแมลงควบคู่ไปกับวิธีอื่น ๆ ได้แก่ การใช้กาวดักแมลงสาบ การใช้เครื่องดูดฝุ่น และการรักษาความสะอาดบ้านเรือน ไม่ปล่อยให้มีเศษอาหารจากครัวเรือนซึ่งเป็นแหล่งอาหารของแมลงสาบเหลือทิ้งไว้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งอาหารเหลือของสัตว์เลี้ยง

แมลงสาบเป็นสิ่งมีชีวิตที่อยู่คู่โลกมานาน โดยพวกมันถือกำเนิดบนโลกก่อนหน้ามนุษย์ราว 300 ล้านปี พวกมันรอดพ้นจากการสูญพันธุ์ครั้งใหญ่ (mass extinction) ที่ทำให้ไดโนเสาร์หมดสิ้นไปจากโลก ว่ากันว่าหากเกิดสงครามนิวเคลียร์ล้างโลก พวกมันก็จะเป็นหนึ่งในสิ่งมีชีวิตที่จะสามารถดำรงเผ่าพันธุ์ต่อไปได้ อย่างไรก็ตาม สำหรับมนุษย์แล้ว แมลงสาบถือเป็นพาหะก่อโรคภัยไข้เจ็บต่าง ๆ เช่น วัณโรค อหิวาตกโรค โรคเรื้อน โรคบิด และโรคภูมิแพ้