ชี้ฟอสซิลหนอน 555 ล้านปี เป็นร่องรอยสัตว์ร่างสมมาตรเก่าแก่ที่สุดในโลก

  • 25 มีนาคม 2020
Artwork of Ikaria Image copyright SOHAIL WASIF/UCR
คำบรรยายภาพ ภาพจากฝีมือศิลปินจำลองรูปร่างของหนอนโบราณ Ikaria wariootia ที่อาศัยอยู่ก้นทะเล

สัตว์โบราณรูปร่างคล้ายหนอนซึ่งฝังตัวอยู่ที่พื้นทรายก้นทะเลในยุคอีดีแอคารัน (Ediacaran) เมื่อราว 635-540 ล้านปีก่อน อาจเป็นสัตว์ที่มีโครงสร้างร่างกายแบบสมมาตรด้านข้างหรือ "ไบลาทีเรียน" (Bilaterian) ชนิดแรก ๆ ของโลก โดยนักวิทยาศาสตร์เพิ่งค้นพบหลักฐานที่ยืนยันเรื่องดังกล่าวในฟอสซิลที่ได้จากชั้นหินของรัฐเซาท์ออสเตรเลีย

ฟอสซิลที่เก่าแก่ถึง 555 ล้านปีนี้ มีร่องรอยถูกเจาะเป็นรูเล็ก ๆ และมีรอยประทับขนาดจิ๋วคล้ายเมล็ดข้าวอยู่จำนวนหนึ่ง ซึ่งทีมนักวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย วิทยาเขตริเวอร์ไซด์ของสหรัฐฯ ค้นพบว่า ร่องรอยดังกล่าวเป็นของสัตว์คล้ายหนอนที่มีโครงสร้างร่างกายสมมาตรกันทั้งสองด้าน กล่าวคือมีความเหมือนกันของอวัยวะทั้งด้านซ้ายและด้านขวา รวมทั้งส่วนหัวกับส่วนหางและด้านหน้ากับด้านหลังก็ยังสมมาตรกันอีกด้วย

มีการตีพิมพ์รายงานการค้นพบดังกล่าวในวารสาร PNAS โดยทีมผู้วิจัยระบุว่าการมีร่างกายแบบสมมาตรด้านข้าง (bilateral symmetry) อย่างเช่นหนอนโบราณชนิดนี้ ถือเป็นก้าวสำคัญทางวิวัฒนาการของสัตว์โลกหลายชนิดที่ดำรงเผ่าพันธุ์อยู่ในปัจจุบันรวมทั้งมนุษย์ด้วย เพราะเป็นโครงสร้างที่ช่วยให้สามารถจัดวางอวัยวะและจัดระเบียบกล้ามเนื้อได้อย่างมีประสิทธิภาพ

Image copyright Droser Lab/UCR
คำบรรยายภาพ ซากฟอสซิลของหนอนโบราณมีขนาดเล็กเท่าเมล็ดข้าว

ดร. สกอต อีแวนส์ ผู้นำทีมวิจัยบอกว่า ได้ตั้งชื่อวิทยาศาสตร์ Ikaria wariootia ให้กับหนอนโบราณดังกล่าว โดยชื่อนี้เป็นภาษาของชนพื้นเมืองออสเตรเลียซึ่งหมายถึง "จุดนัดพบลำธารวาริอูเทีย" อันเป็นสถานที่ค้นพบฟอสซิลชิ้นสำคัญนี้

เมื่อใช้เทคนิคสแกนภาพสามมิติด้วยเลเซอร์ รูปร่างของหนอนโบราณในฟอสซิลก็ปรากฏให้เห็นชัดเจนยิ่งขึ้น โดยพบว่ามีความยาวตั้งแต่ 2-7 มิลลิเมตร ส่วนลำตัวของมันกว้าง 1-2.5 มิลลิเมตร โดยส่วนที่กว้างที่สุดมีขนาดเท่ากับรูเจาะที่พบบนฟอสซิลพอดี

Image copyright Droser Lab/UCR
คำบรรยายภาพ ภาพสแกนสามมิติด้วยเลเซอร์ แสดงให้เห็นร่างกายทรงกระบอกที่มีความสมมาตรทั่วกันทั้งหมด

หลักฐานดังกล่าวทำให้นักวิทยาศาสตร์สันนิษฐานว่า หนอนโบราณชนิดนี้อาศัยฝังตัวอยู่ใต้ชั้นทรายที่ก้นทะเล โดยเที่ยวเสาะหาสารอินทรีย์ต่าง ๆ เป็นอาหาร และเป็นไปได้ว่ามันมีช่องว่างภายในลำตัว ซึ่งเป็นปากและรูทวารที่เชื่อมกันด้วยลำไส้ตรง

ทั้งนี้ ยุคอีดีแอคารันที่หนอนโบราณดังกล่าวยังมีชีวิตอยู่ เป็นยุคที่สิ่งมีชีวิตบนโลกเริ่มมีวิวัฒนาการเป็นแบบหลายเซลล์ รวมทั้งมีรูปร่างซับซ้อนมากขึ้น ก่อนจะถึงยุคแคมเบรียนที่เกิดสิ่งมีชีวิตหลากหลายรูปแบบทวีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

อ่านข่าวนี้เพิ่มเติม