ทำความเข้าใจการประท้วงอิหร่านจาก 6 แผนภูมิ

  • 4 มกราคม 2018

การประท้วงต่อต้านรัฐบาลครั้งใหญ่ที่สุดในอิหร่านในรอบเกือบ 10 ปี เกิดขึ้นจากความไม่พอใจที่เพิ่มสูงขึ้น โดยเฉพาะเรื่องค่าครองชีพ

นี่คือ 6 แผนภูมิที่ช่วยอธิบายความยากลำบากที่ชาวอิหร่านทั่วไปเผชิญอยู่

1.การเติบโตทางเศรษฐกิจถูกจำกัดจากการคว่ำบาตร

เศรษฐกิจของอิหร่านได้รับผลกระทบอย่างรุนแรงเป็นเวลาหลายปีจากมาตรการคว่ำบาตรของประชาคมโลก สืบเนื่องจากโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน

ผลผลิตมวลรวมภายในประเทศ หรือ จีดีพี ของอิหร่าน หดตัวลง 1.4% ในปี 2015 ซึ่งเป็นปีที่ประธานาธิบดีฮัสซัน รูฮานี ประธานาธิบดีสายกลางของอิหร่าน เห็นชอบกับชาติมหาอำนาจในการจำกัดการดำเนินการด้านนิวเคลียร์ที่เป็นประเด็นอ่อนไหวของอิหร่าน

ในปี 2016 หลังจากข้อตกลงมีผลบังคับใช้และการคว่ำบาตรส่วนใหญ่ถูกยกเลิก เศรษฐกิจอิหร่านก็ดีดตัวกลับ โดยจากข้อมูลของธนาคารกลางอิหร่านระบุว่าจีดีพีเพิ่มขึ้น 12.3% การเติบโตส่วนใหญ่มาจากอุตสาหกรรมน้ำมันและแก๊ส

เดือนที่แล้ว กองทุนการเงินระหว่างประเทศ หรือ ไอเอ็มเอฟ ระบุว่า การเติบโตเริ่มจะแผ่ขยายครอบคลุมในภาคอุตสาหกรรมที่ไม่ใช่น้ำมัน และคาดการณ์ว่าจีดีพีของอิหร่านจะขยายตัวที่ 4.2% ในปีงบประมาณ 2017/18

แต่การฟื้นตัวของเศรษฐกิจอิหร่านก็ยังไม่มากพอเท่ากับที่ชาวอิหร่านคาดหวังไว้

นักวิเคราะห์ชี้ว่า เป็นเพราะการที่สหรัฐฯ ยังคว่ำบาตรอิหร่านในด้านการทำธุรกรรมการเงินกับอิหร่าน ซึ่งเป็นการขัดขวางไม่ให้บริษัทต่างชาติทำธุรกิจกับอิหร่าน โดยเมื่อเดือนตุลาคม ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ ปฏิเสธที่จะรับประกันข้อตกลงนิวเคลียร์อีกครั้ง และเรียกร้องให้รัฐสภาพิจารณารื้อฟื้นการคว่ำบาตรอิหร่านด้วย

2.เงินเฟ้อสูง

เงินเฟ้อส่งผลกระทบอย่างมากในอิหร่านนับตั้งแต่เกิดการปฏิวัติอิสลามในปี 1979

ในปี 2013 อัตราเงินเฟ้อเพิ่มขึ้น 31% เพราะการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจทำให้รายได้จากน้ำมันของอิหร่านลดต่ำลง และนำไปสู่การลดค่าเงินเรียลของอิหร่านลงมากกว่า 450%

เงินเฟ้อลดต่ำลงอย่างต่อเนื่องในสมัยของนายรูฮานี โดยจากข้อมูลของธนาคารกลางอิหร่าน ในปี 2016 อัตราเงินเฟ้ออยู่ที่ระดับ 11% ด้านธนาคารโลกคาดว่าอัตราเงินเฟ้อของอิหร่านจะยังอยู่ที่ระดับต่ำ 12% ในช่วง 3 ปีนี้

นายรูฮานีได้เสนองบประมาณสำหรับปีงบประมาณที่เริ่มเดือนมีนาคม 2018 ซึ่งจะเห็นการใช้จ่ายภาครัฐเพิ่มขึ้นราว 6% เป็น 1.04 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐฯ หรือราว 3.64 ล้านล้านบาท อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาที่อัตราเงินเฟ้อในปัจจุบัน ในความเป็นจริงแล้ว การใช้จ่ายภาครัฐลดลง

3.คนรุ่นใหม่มีความลำบากในการหางานทำ

นายอับโดเรซา ราห์มานี-ฟาซลี รัฐมนตรีมหาดไทยอิหร่าน ระบุว่า อัตราการว่างงานอย่างเป็นทางการอยู่ที่ 12.4% แต่ในหลายพื้นที่ของประเทศอยู่ที่กว่า 60%

คนรุ่นใหม่ ซึ่งมีอายุต่ำกว่า 30 ปีมีจำนวนมากกว่าครึ่งหนึ่งของประชากร 79 ล้านคน เป็นหนึ่งในกลุ่มที่ได้รับผลกระทบรุนแรงที่สุด องค์การแรงงานระหว่างประเทศ (International Labour Organization--ILO) ประเมินว่า 26.7% ของคนที่มีอายุ 15-24 ปีในอิหร่านเป็นคนว่างงาน ส่วนอัตราการทำงานไม่เต็มที่ในคนกลุ่มนี้ก็ยังอยู่ที่ระดับสูงเช่นกันที่ 12.4%

ไอเอ็มเอฟ เตือนว่า แม้ว่าอิหร่านจะมีอัตราเติบโตทางเศรษฐกิจสูง แต่ก็ยังไม่สามารถสร้างตำแหน่งงานได้อย่างเพียงพอเพื่อรองรับคนที่เข้าสู่ตลาดแรงงาน นักวิเคราะห์ระบุว่า นั่นเป็นเพราะว่า การฟื้นตัวส่วนใหญ่ของอิหร่านเป็นผลมาจากอุตสาหกรรมน้ำมัน ซึ่งไม่ได้กระตุ้นการจ้างงาน

4.การเป็นเจ้าของสมาร์ทโฟนในอิหร่านกำลังเพิ่มขึ้น

สมาร์ทโฟนมีบทบาทสำคัญในการประท้วงที่กำลังเกิดขึ้น

ประชาชนใช้แอปพลิเคชันส่งข้อความอย่าง เทเลแกรม (Telegram) ซึ่งมีผู้ใช้งานหลายล้านคนในอิหร่าน ในการจัดการประท้วง และส่งภาพถ่ายและวิดีโอที่ถ่ายจากกล้องโทรศัพท์มือถือของพวกเขา เมื่อเทเลแกรมปฏิเสธที่จะปิดกั้นการใช้งานช่องทางยอดนิยมเป็นการชั่วคราว ทางการอิหร่านก็ปิดกั้นการเข้าถึงแอปพลิชันนี้ทันที

ในปี 2009 เมื่อประชาชนหลายล้านคนออกมาประท้วงในกรุงเตหะรานเพื่อเรียกร้องให้จัดการเลือกประธานาธิบดีที่เกิดข้อพิพาทใหม่ มีผู้ลงทะเบียนใช้โทรศัพท์มือถือในอิหร่านราว 55 ล้านคน แต่มีเพียง 2% เท่านั้นที่เชื่อว่าเป็นผู้ใช้สมาร์ทโฟน

ปัจจุบัน มีผู้ลงทะเบียนใช้โทรศัพท์มือถือเพิ่มเป็นกว่า 80 ล้านคน และประเมินว่า 41% ของครัวเรือนในอิหร่านมีโทรศัพท์สมาร์ทโฟนอย่างน้อย 1 เครื่อง

5.ประชาชนกำลังยากจนลง

การตรวจสอบเมื่อไม่นานนี้ของบีบีซี ภาคภาษาเปอร์เซีย พบว่า โดยเฉลี่ย เมื่อพิจารณารวมอัตราเงินเฟ้อแล้ว ชาวอิหร่านยากจนลงกว่าช่วง 10 ปีที่ผ่านมา 15%

ธนาคารโลกระบุว่า ความยากจนในอิหร่านลดต่ำลงระหว่างปี 2009 และ 2013 ลงไปสู่ระดับราว 8% แต่ปรับเพิ่มขึ้นเป็น 10.5% ในปี 2014 ซึ่งเป็นปีแรกในการเข้าทำหน้าที่ของประธานาธิบดีรูฮานี

ธนาคารโลกประเมินว่า ประชาชน 8.2 ล้านคนมีรายได้น้อยกว่า 5.5 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อวัน หรือประมาณ 192 บาทในปี 2014 โดยราว 2% หรือประมาณ 196,000 คน มีรายได้น้อยกว่า 1.90 ดอลลาร์สหรัฐฯ หรือราว 66 บาท

ครอบครัวที่มีรายได้ต่ำพึ่งพาเงินที่ทางการโอนให้ต่อเดือน 13 ดอลลาร์สหรัฐฯ หรือราว 455 บาท โดยมีชาวอิหร่านที่ได้รับเงินนี้ราว 77 ล้านคน ร่างงบประมาณของนายรูฮานีจะตัดการง่ายเงินนี้ลง 5.3 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ หรือราว 1.855 แสนล้านบาท ซึ่งมีรายงานว่าจะส่งผลกระทบต่อคนราว 30 ล้านคน

เขายังเสนอให้ปรับขึ้นราคาน้ำมันราว 50% จาก 0.30 ดอลลาร์สหรัฐฯ หรือราว 10 บาทต่อลิตร เป็น 0.45 ดอลลาร์สหรัฐฯ หรือราว 16 บาท ต่อลิตร

6. อาหารแพง กำลังซื้อหด

จากข้อมูลของบีบีซี ภาคภาษาเปอร์เซีย ระบุว่า การบริโภคขนมปัง นม และเนื้อแดงในครัวเรือนของอิหร่านลดลงระหว่าง 30% ถึง 50% ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา

เนื่องจากเมื่อพิจารณาอัตราเงินเฟ้อแล้วชาวอิหร่านกำลังยากจนลง ส่วนราคาของอาหารพื้นฐานหลายอย่างปรับตัวสูงขึ้นราว 40% ในปีที่ผ่านมา ประชาชนจำนวนมากจึงไม่สามารถซื้อหาอาหารได้มากเท่าเดิม

ราคาไข่เพิ่มขึ้นราว 50% เป็นผลมาจากการขาดแคลนแม่ไก่ทั่วประเทศ เพราะการระบาดของไข้หวัดนก มีรายงานว่า นี่คือเหตุผลที่เป็นชนวนประท้วงในเมืองมัชฮัด (Mashhad) ซึ่งเป็นที่แรกที่เกิดการประท้วงรอบล่าสุด ก่อนแพร่ขยายไปทั่วประเทศอย่างรวดเร็ว

อ่านข่าวนี้เพิ่มเติม