วิกฤตเวเนซุเอลา : กองทัพอยู่ข้างไหน ในศึกชิงอำนาจนี้

  • 25 มกราคม 2019
Venezuelan soldiers parading Image copyright AFP
คำบรรยายภาพ "ทหารของชาติจะไม่ยอมรับประธานาธิบดีที่มีส่วนได้ส่วนเสียที่น่าแคลงใจ หรือประธานาธิบดีที่ประกาศแต่งตั้งตนเองนอกวิถีกฎหมาย"

ในระยะเวลาเพียง 25 ปีที่ผ่านมาในเวเนซุเอลา มีความพยายามก่อรัฐประหารถึง 3 ครั้ง และขณะที่ประเทศกำลังเผชิญวิกฤตทางเศรษฐกิจและการเมืองเลวร้ายที่สุดครั้งหนึ่ง หลายฝ่ายต่างก็จับตามองกองทัพเวเนซุเอลาว่าจะมีท่าทีอย่างไร

กองทัพจะยังคงสนับสนุน ประธานาธิบดี นิโกลัส มาดูโร อยู่หรือไม่ หรือว่าจะแปรพักตร์ไปสนับสนุนนายฮวน กุยโด ประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติเวเนซุเอลาซึ่งประกาศตัวเป็นประธานาธิบดีรักษาการเมื่อ 23 ม.ค. ซึ่งสหรัฐฯ ก็ประกาศสนับสนุนให้เขาเป็นผู้นำประเทศในช่วงเปลี่ยนผ่านนี้

อนาคตของนายมาดูโร ดูจะไม่แน่นอนเอาเสียแล้ว แม้ว่านายวลาดิเมียร์ ปาดริโน โลเปซ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม จะประณามนายกุยโดที่เรียกร้องให้กองทัพแปรพักตร์มาสนับสนุนเขาแทน

"ทหารของชาติจะไม่ยอมรับประธานาธิบดีที่มีส่วนได้ส่วนเสียที่น่าแคลงใจ หรือประธานาธิบดีที่ประกาศแต่งตั้งตนเองนอกวิถีกฎหมาย" นายปาดริโน โลเปซ ระบุผ่านทวิตเตอร์

สายสัมพันธ์ใกล้ชิด

Image copyright AFP
คำบรรยายภาพ ปาดริโน โลเปซ เป็นที่รู้จักกันดีในฐานะผู้จงรักภักดีต่อนายฮูโก ชาเวซ อดีตประธานาธิบดีผู้ล่วงลับ

ราว 1 ใน 3 ของคณะรัฐบาลของ ปธน. มาดูโร สังกัดกองทัพ หรือไม่ก็เคยสังกัดกองทัพก่อนหน้านี้ แม้ว่ารัฐธรรมนูญเวเนซุเอลาระบุว่ากองทัพต้องไม่ยุ่งเกี่ยวกับการเมือง นายวลาดิเมียร์ ปาดริโน โลเปซ เป็นที่รู้จักกันดีในฐานะผู้จงรักภักดีต่อนายฮูโก ชาเวซ อดีตประธานาธิบดีผู้ล่วงลับ ซึ่ง ปธน. มาดูโร เป็นผู้สืบอำนาจต่อมา

นายปาดริโน โลเปซ เริ่มต้นอาชีพทหารด้วยยศพันเอกซึ่งจงรักภักดีต่อ ปธน. ชาเวซ ขณะมีการพยายามก่อรัฐประหารในปี 2002 หลังจากนั้นเขาก็เติบโตขึ้นเรื่อย ๆ จนได้รับการแต่งตั้งให้เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมโดย ปธน. มาดูโร ในปี 2014

การเติบโตในสายอาชีพทหารของเขาคล้ายกับทหารระดับสูงคนอื่น ๆ และทหารระดับสูงเหล่านี้อาจเป็นผู้ตัดสินว่าใครจะเป็นผู้นำของเวเนซุเอลา

อยู่ทุกที่

Image copyright AFP

อะไรจะเป็นแรงกระตุ้นให้กองทัพเปลี่ยนข้างได้ ปธน. ชาเวซ สนับสนุนรัฐธรรมนูญปี 1999 ซึ่งให้อำนาจทางการเมืองกับกองทัพมากกว่าแค่การป้องกันประเทศ ขณะประเทศกำลังเผชิญภาวะขาดแคลนและปัญหาเงินเฟ้อรุนแรง ทหารรับหน้าที่จัดส่งน้ำมัน ข้าว กาแฟ และอาหาร รวมถึงผลิตภัณฑ์เพื่อความสะอาดอื่น ๆ ไม่ว่าจะเป็นกระดาษชำระและผ้าอ้อม

ประชาชนที่ถูกจับกุมตัวจากการประท้วงและการขโมยอาหารมักถูกตัดสินคดีโดยศาลทหาร ซึ่งเป็นสิ่งที่กลุ่มเรียกร้องสิทธิมนุษยชนประณาม

อำนาจทหาร

Image copyright AFP

คลิเวอร์ อัลการา อดีตทหารซึ่งเคยเป็นผู้สนับสนุน ปธน.ชาเวซ แต่วิพากษ์วิจารณ์รัฐบาล ปธน.มาดูโร บอกว่า ไม่เคยมีมาก่อนที่ฝ่ายกองทัพเข้าไปมีบทบาทในการพัฒนาประเทศและในชีวิตประจำวันของประชาชนมากเช่นนี้ เขาบอกว่าเป็นเรื่องที่รับไม่ได้ที่กองทัพเข้าไปมีบทบาทเรื่องการเงินและการบริหารประเทศอย่างกว้างขวาง

เขาบอกว่า ปธน.มาดูโร สูญการสนับสนุนจากนักการเมืองและประชาชนไป เขาจึงตัดสินใจหันไปหาฝ่ายกองทัพแทนเพื่อรักษาอำนาจไว้

แรงต่อต้านจากเบื้องล่าง

Image copyright AFP
คำบรรยายภาพ คลิเวอร์ อัลการา อดีตทหารซึ่งเคยเป็นผู้สนับสนุน ปธน.ชาเวซ แต่วิพากษ์วิจารณ์รัฐบาล ปธน.มาดูโร

แม้ผู้นำทหารจะมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับ ปธน.มาดูโร แต่ไม่ใช่เช่นนั้นสำหรับทหารชั้นผู้น้อย เพราะพวกเขาเป็นผู้ที่ต้องเผชิญกับวิกฤตเศรษฐกิจเช่นเดียวกับประชาชนทั่วไป ที่มีความไม่พอใจมากขึ้นเรื่อย ๆ จากภาวะขาดแคลนน้ำมัน อาหาร และภาวะเงินเฟ้อรุนแรง

ระหว่างการชุมนุมประท้วงเรียกร้องให้ ปธน.มาดูโร ลาออกในสัปดาห์นี้ มีทหารบางส่วนที่ยอมเปิดทางให้ผู้คนเดินหน้าประท้วงแทนที่จะปราบปราม และในช่วงหลายเดือนที่ผ่านมา มีทหารกว่า 100 นายแล้วที่ถูกจำคุกด้วยข้อหากบฏ ขโมย หรือหนีทหาร

นายอัลการา บอกว่า มีความรู้สึกไม่แน่นอนมากขึ้นเรื่อย ๆ ภายในกองทัพ ซึ่งทำให้แย่ขึ้นไปอีกด้วยสถานการณ์ที่เกิดขึ้นภายนอก เมื่อปีที่แล้ว เจ้าหน้าที่ทหาร 3 นายถูกตั้งข้อหาก่อการกบฏ และลี้ภัยไปโคลอมเบีย

จนถึงขณะนี้ กองทัพเวเนซุเอลายังยืนเคียงข้าง ปธน. มาดูโร อยู่ คาดกันว่ามีทหาร 16,900 นายที่ได้รับการเลื่อนตำแหน่งเพราะ "ความจงรักภักดี" อย่างไรก็ตาม กองทัพก็ยังเป็นตัวแปรสำคัญที่กำหนดว่าการเมืองเวเนซุเอลาจะเดินหน้าไปทิศทางใด

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

อ่านข่าวนี้เพิ่มเติม