ปฏิวัติอิหร่าน : วันที่ อยาตอลเลาะห์ โคไมนี กลับอิหร่าน และเปลี่ยนระบอบกษัตริย์เป็นสาธารณรัฐ

  • 31 มกราคม 2019
Ayatollah Khomeini on board an aeroplane with others Image copyright Getty Images
คำบรรยายภาพ นักข่าวถามเขาว่ารู้สึกอย่างไรบ้างเมื่อกำลังจะได้กลับบ้านหลังจากเวลาผ่านไปหลายปี เขาตอบว่า "ไม่รู้สึกอะไรเลย"

โดย จอห์น ซิมสัน บรรณาธิการข่าวโลก

นี่คือหนึ่งในเหตุการณ์ที่สำคัญที่สุดในศตวรรษที่ 20 ย้อนไป 40 ปีที่แล้ว อยาตอลเลาะห์ รูฮอลเลาะห์ โคไมนี ผู้นำทางศาสนา เดินทางกลับอิหร่านหลังจากการลี้ภัยและเริ่มต้นการปฏิวัติที่เปลี่ยนแปลงการปกครองอิหร่านจากระบอบกษัตริย์มาเป็นสาธารณรัฐอิสลาม

จอห์น ซิมสัน ผู้สื่อข่าวบีบีซี อยู่บนเครื่องบินลำที่พาเขามุ่งสู่กรุงเตหะรานด้วย

ย้อนไปเมื่อปี 1978 ตอนที่เกิดความวุ่นวายก่อนการปฏิวัติ อยาตอลเลาะห์ รูฮอลเลาะห์ โคไมนี ถูกควบคุมตัวอย่างใกล้ชิดในฐานะผู้ลี้ภัยในเมืองนาจาฟ ซึ่งเป็นเมืองศักดิ์สิทธิ์ของชาวมุสลิมชีอะห์ในอิรัก และในเวลาต่อมา พระเจ้าชาห์ โมฮัมหมัด เรซา ปาห์ลาวี ได้ทรงขอให้ซัดดัม ฮุสเซน ผู้นำอิรักในขณะนั้นขับไล่เขาออกจากประเทศ

Image copyright Getty Images
คำบรรยายภาพ อยาตอลลาห์ โคไมนี ที่บ้านพักของเขาในฝรั่งเศส

นั่นเป็นการตัดสินใจผิดพลาดครั้งใหญ่หลวง อยาตอลเลาะห์ โคไมนี บินไปฝรั่งเศสและมีอิสระที่จะสื่อสารกับคนทั้งโลก ด้วยความเด็ดขาดและปฏิเสธที่จะประนีประนอม เขาได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ

การเดินทางออกจากประเทศในเดือน ม.ค. 1979 ของพระเจ้าชาห์ เปิดทางให้ อยาตอลเลาะห์ รูฮอลเลาะห์ โคไมนี เดินทางกลับประเทศเพื่อโค่นล้มระบบจักรพรรดิได้

ผมซื้อตั๋วเครื่องบินลำเดียวกับที่ อยาตอลเลาะห์ รูฮอลเลาะห์ โคไมนี จะบินไปที่อิหร่าน ให้ตัวเองและช่างภาพได้สำเร็จ และแม้บีบีซีจะสั่งห้ามไม่ให้ผมขึ้นเครื่องไป แต่ผมก็ไม่อาจห้ามความตื่นเต้นได้ และตัดสินใจไปในที่สุด

สถานการณ์ในตอนแรกดูจะแย่เสียแล้ว ระหว่างบิน เจ้าหน้าที่คนหนึ่งของ อยาตอลเลาะห์ รูฮอลเลาะห์ โคไมนี ประกาศว่ากองทัพอากาศอิหร่านซึ่งยังจงรักภักดี ต่อพระเจ้าชาห์อยู่ วางแผนจะโจมตีเราทันทีที่เข้าสู่เขตน่านฟ้าอิหร่าน

Image copyright Getty Images
คำบรรยายภาพ อยาตอลลาห์ โคไมนี เดินทางกลับอิหร่านหลังจากลี้ภัย 15 ปี

นั่นทำให้พวกนักข่าวอย่างเราเกรงกลัว แต่นักเคลื่อนไหวเพื่อการปฏิวัติเต็มเครื่องต่างโห่ร้องและร้องไห้ พวกเขาอยากที่จะเป็นผู้พลีชีพเพื่อศาสนา

จัดตั้งสาธารณรัฐอิสลาม

ทีมงานเราเดินไปข้างหน้าเพื่อถ่ายสัมภาษณ์ อยาตอลเลาะห์ รูฮอลเลาะห์ โคไมนี ที่นั่งอยู่บริเวณที่นั่งผู้โดยสารชั้นหนึ่ง เขามองออกไปนอกหน้าต่างและไม่สนใจพวกเรา จนกระทั่งมีนักข่าวถามเขาว่ารู้สึกอย่างไรบ้างเมื่อกำลังจะได้กลับบ้านหลังจากเวลาผ่านไปหลายปี

"ไม่รู้สึกอะไรเลย" เขาตอบ

Image copyright Getty Images
คำบรรยายภาพ อยาตอลลาห์ โคไมนี โบกมือให้ผู้สนับสนุนของเขาจากบ้านพักเขาในกรุงเตหะราน

หลังจากบินวนอยู่เหนือสนามบินอยู่นานขณะการเจรจากับเจ้าหน้าที่ภาคพื้นดินดำเนินไป เราก็ได้ลงจอดในที่สุด บางฝ่ายคาดว่าจำนวนคนที่มาต้อนรับ อยาตอลเลาะห์ รูฮอลเลาะห์ โคไมนี ในวันนั้นอาจจะมีจำนวนมากที่สุดเท่าที่เคยมีในประวัติศาสตร์

จากนั้นก็มีการจัดตั้งสาธารณรัฐอิสลามในอิหร่าน และการต่อต้านความคิดเสรีของชาติตะวันตกก็เป็นรูปเป็นร่างขึ้น

การวางแผนทั้งหมดเกิดขึ้น ณ หมู่บ้านแห่งหนึ่งในฝรั่งเศส

ข่าวที่เกี่ยวข้อง