6 พฤติกรรมลิงชิมแปนซีที่เปลี่ยนไป เพราะได้รับผลกระทบจากมนุษย์

  • 19 เมษายน 2019
Chimpanzees in the Tai National Park, Ivory Coast, "speaking" to another group nearby Image copyright Liran Samuni/Tai Chimpanzee Project

เราอาจจะคิดว่า "วัฒนธรรม" เป็นเอกลักษณ์ที่มนุษย์เท่านั้นที่มี แต่จริง ๆ แล้วสัตว์ก็สร้างวัฒนธรรมของตัวเองได้เช่นกัน

จริงอยู่ที่พันธุกรรมเป็นตัวกำหนดพฤติกรรมพวกมัน แต่สัตว์บางสายพันธุ์สามารถเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ และส่งต่อความรู้ต่อจากรุ่นสู่รุ่นได้

ลิงชิมแปนซีค้นพบวิธีการใช้เครื่องมือหาอาหาร กักตุนน้ำ และการสื่อสาร อันซับซ้อน และลูกลิงชิมแปนซีก็จะค่อย ๆ เรียนรู้สิ่งเหล่านี้เมื่อโตขึ้น

แต่งานวิจัยชิ้นใหม่ชี้ว่า ชุดความรู้เหล่านี้ของลิงชิมแปนซีกำลังเสี่ยงถูกทำลายเมื่อมนุษย์เข้าไปคุกคามที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติของพวกมัน นักวิจัยที่สถาบันมานุษยวิทยาด้านวิวัฒนาการ แมกซ์ แพลงค์ (Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology) และศูนย์วิจัยเยอรมนีเพื่อความหลากหลายทางชีวภาพ (the German Centre for Integrative Biodiversity Research หรือ iDiv) พบว่า ในพื้นที่ทั่วแอฟริกาที่ได้รับผลกระทบจากมนุษย์ พฤติกรรมลิงชิมแปนซีจางหายไปโดยเฉลี่ยถึง 88 เปอร์เซ็นต์ เมื่อเทียบกับพื้นที่ที่มนุษย์เข้าไปยุ่งเกี่ยวน้อย

Image copyright Anna Preis/ Taï Chimpanzee Project

ยาลมาร์ คูลห์ และ แอมมี คาลัน นำทีมนักวิทยาศาสตร์เก็บข้อมูลชุดพฤติกรรมของลิงชิมแปนซี 31 รูปแบบ จากฝูงลิง 144 ฝูง ซึ่งมีการแสดงออกทางวัฒนธรรมที่แตกต่างกันออกไป

นี่คือตัวอย่างพฤติกรรมลิง 6 ประการที่กำลังจางหายไปเพราะฝีมือมนุษย์

1.ใช้ไม้หาสาหร่ายในน้ำ

Image copyright PanAf/MPI-EVA

ลิงชิมแปนซีมักใช้เครื่องมือในการหาและกินอาหาร แต่พวกมันจะใช้เครื่องมือหรือเพื่อจุดประสงค์อะไร ขึ้นอยู่กับสถานที่ที่พวกมันอยู่

ในปี 2014 และ 2015 นักวิจัยจากโครงการ Pan African Programme: The Cultured Chimpanzee ของสถาบันแมกซ์ แพลงค์ บอกว่า พบลิงชิมแปนซีตกสาหร่ายในน้ำด้วยเครื่องมือที่แข็งแรงในป่าบาคูน ในประเทศกินี

ดร. คาลัน บอกว่า ลิงชิมแปนซี ที่พบบริเวณเมืองโบซู ซึ่งอยู่ใกล้ ๆ กันก็ใช้เครื่องมือในการตกสาหร่ายกินเช่นกัน แต่ลิงที่บาคูน ใช้ไม้ยาวเกือบ 4 เมตร

พฤติกรรมนี้ต่างจากที่เคยมีบันทึกไว้จากที่คองโกด้วย

2. สอนวิธีหาปลวก

Image copyright Getty Images

ในปี 2016 ทีมนักวิทยาศาสตร์นานาชาติพบหลักฐานเป็นครั้งแรกที่ชี้ว่าลิงชิมแปนซีสอนลูกของพวกมันหาปลวกโดยใช้กิ่งไม้ การสอนไม่ใช่เรื่องที่เกิดขึ้นบ่อยในหมู่สัตว์

ลิงชิมแปนซีในอุทยานแห่งชาตินัวบาเล-ดอคคี ในคองโก สร้างเครื่องมือจากพืชชนิดเดียวกันให้กลายเป็นเครื่องมือที่มีปลายด้ามเป็นลักษณะเหมือนแปรง

จากตัวอย่างซึ่งถูกบันทึกวิดีโอไว้ บางครั้งแม่ลิงชิมแปนซีจะนำเครื่องมือหลายอย่างมาที่รังปลวกและให้กิ่งไม้ลูกครึ่งหนึ่ง และเก็บไว้กับตัวเองครึ่งหนึ่ง นี่ทำให้ลูกสามารถหาอาหารได้ด้วยตัวเอง แต่ขณะเดียวกันพวกมันก็ยังสามารถหาอาหารให้ลูกได้อยู่

3. โยนหิน

หลังจากพบกองหินบริเวณที่วิจัย 4 แห่งทางฝั่งตะวันตกของแอฟริกา นักวิจัยจาก Pan African Programme นำกล้องวิดีโอไปติดตั้งไว้บริเวณนั้น และพบว่าลิงชิมแปนซีเอาหินไปกองรวมกันไว้ที่ลำต้นต้นไม้ ซึ่งเป็นพฤติกรรมที่ไม่เคยมีใครเคยพบมาก่อน

ที่โบเอ ซึ่งเป็นพื้นที่ห่างไกลทางตะวันออกเฉียงใต้ของกินีบิสเซา นักวิทยาศาสตร์ต้องงุนงงเมื่อเห็นลิงชิมแปนซีโยนหินใส่ต้นไม้ นอกจากนี้ยังกลับมาที่บริเวณเดิมบ่อยครั้ง นี่เป็นพฤติกรรมที่พบในฝั่งตะวันตกของแอฟริกาเท่านั้น และไม่เกี่ยวข้องกับการหาอาหารแต่อย่างใด

ดร.บอช บอกว่า พฤติกรรมการนำหินไปกองรวมกันดูไม่เกี่ยวข้องกับจำนวนหินที่มี หรือการมีต้นไม้ที่เหมาะสมในบริเวณนั้น มีความเป็นไปได้ที่จะมีองค์ประกอบทางวัฒนธรรมมาเกี่ยวข้อง

Image copyright MPI-EVA PanAf/Chimbo Foundation

4.แกะถั่ว

Image copyright Liran Samuni/Taï Chimpanzee Project

ในปี 2012 นักวิจัยที่สถาบันแมกซ์ แพลงค์ สังเกตเห็นฝูงลิงชิมแปนซี 3 ฝูงที่อาศัยอยู่ใกล้เคียงกันในไอวอรี่โคสต์ ใช้เครื่องมือหินในการแกะถั่วคูลา

เมื่อเปลี่ยนฤดู ถั่วแห้งและแกะง่ายขึ้น ฝูงลิง 2 กลุ่มเปลี่ยนไปใช้เครื่องมือที่ทำจากไม้ ซึ่งหาง่ายกว่า แกะถั่วแทน ในขณะที่ฝูงที่ 3 ยังคงใช้เครื่องมือหินต่อไป

เนื่องจากลิงทาง 3 ฝูง อาศัยอยู่ในบริเวณอุทยานเดียวกัน นั่นหมายความว่าเหตุผลทางนิเวศวิทยาไม่สามารถอธิบายพฤติกรรมที่แตกต่างนี้ได้

ดร. ลันซ์ บอกว่า สำหรับมนุษย์ ความแตกต่างด้านวัฒนธรรมเป็นส่วนสำคัญที่จะแยกชุมชนที่ใกล้กันออกจากกันแม้จะอาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เหมือนกันมาก และพฤติกรรมของลิงชิมแปนซีที่ว่าแสดงให้เห็นว่าพวกมันมีวัฒนธรรมที่แตกต่างกันเหมือนกับมนุษย์เราได้

5. ดื่มน้ำจากต้นไม้

Image copyright J Lapuente/Comoé Chimpanzee Conservation Project

ลิงชิมแปนซี สร้างกิ่งไม้แบบพิเศษที่ช่วยให้พวกมันสามารถหาน้ำจากรูต้นไม้ในช่วงฤดูแล้งในอุทยานแห่งชาติโคโมเอ ในไอวอรี่โคสต์ ได้ นักวิจัยโครงการอนุรักษ์ชิมแปนซีโคโมเอ พบพฤติกรรมนี้ครั้งแรกในปี 2014 และ 2015 นักวิจัยบอกว่า กิ่งไม้สำหรับหาน้ำยาวกว่ากิ่งไม้ที่ลิงใช้สำหรับหาน้ำผึ้ง มด และปลวก

ฮวน ลาปูเอ็นเต และทีมของเขา เขียนในวารสาร American Journal of Primatology ว่า พฤติกรรมนี้พบอย่างแพร่หลาย และใช้กันในทุกกลุ่มอายุ เพศ และฝูงลิง ซึ่งชี้ให้เห็นว่าเป็นวัฒนธรรมที่สอนต่อกันไปเรื่อย ๆ

นักวิจัยเรียกว่านี่เป็น "พฤติกรรมปรับตัวที่สำคัญมาก ๆ" ซึ่งจะช่วยเพิ่มโอกาสให้พวกมันมีชีวิตรอดในสิ่งแวดล้อมที่โหดร้ายของทุ่งหญ้าสะวันนา และให้พวกมันได้เปรียบสัตว์อื่น ๆ ที่ไม่สามารถหาน้ำจากต้นไม้ได้

6.น้ำผึ้งใต้ดิน

Image copyright Tobias Deschner/ Loango Chimpanzee Project

ลิงชิมแปนซี ในอุทยานแห่งชาติลูอังโก ประเทศกาบอง สามารถใช้เครื่องมือที่สลับซับซ้อนในการดึงน้ำผึ้งออกจากรังผึ้ง นักวิทยาศาสตร์รู้สึกประทับใจที่ลิงเหล่านี้สามารถค้นหาโพรงรังที่อยู่ในดินซึ่งไม่สามารถมองเห็นได้จากบนพื้น

ดร.บอช และทีมของเขา เขียนลงในวารสาร Journal of Human Evolution ว่า เทคนิคเหล่านี้ต้องใช้กระบวนการเรียนรู้และเข้าใจที่ซับซ้อน และเทียบได้กับเทคโนโลยีที่สายพันธุ์มนุษย์แรกเริ่มในยุคต้นและกลางของยุคหิน

5 ปัจจัย ลิงชิมแปนซีสูญเสียความหลากหลายทางวัฒนธรรม

1. จำนวนประชากรที่น้อยลงเท่ากับลิงชิมแปนซีมีความสามารถในการเก็บความรู้น้อยลงไปด้วย

2. ที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติที่กระจัดกระจายทำให้ลิงไม่สามารถส่งต่อข้อมูลหากันได้

3. ดูเหมือนลิงบางตัวพยายามจะเลิกพฤติกรรมที่เป็นที่สังเกตได้ง่ายเพื่อพยายามเลี่ยงความสนใจจากมนุษย์

4. ทรัพยากรธรรมชาติหายากขึ้นหากเป็นสิ่งเดียวกันกับที่มนุษย์ต้องการ

5. การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศส่งผลกระทบต่อความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติ

อ่านข่าวนี้เพิ่มเติม