นักจิตวิทยาชี้ คนชั้นสูงมักเชื่อว่าตัวเองเก่งเกินความเป็นจริง

  • 22 พฤษภาคม 2019
คนชั้นสูง Image copyright Getty Images

เหตุใดคนที่มีพื้นเพมาจากครอบครัวฐานะดีและมีสถานะทางสังคมสูงจึงประสบความสำเร็จ ? คำตอบอาจไม่ได้อยู่ที่การใช้เงินต่อเงินหรือใช้อำนาจอิทธิพลสร้างความได้เปรียบเพียงอย่างเดียวเท่านั้น

ล่าสุดนักจิตวิทยาจากมหาวิทยาลัยเวอร์จิเนียของสหรัฐฯ พบว่า คนชั้นสูงและคนชั้นกลางระดับบนมีความมั่นใจในตัวเองแบบเกินจริง และมักแสดงออกจนทำให้คนรอบข้างเชื่อถือว่าเป็นผู้มีความสามารถสูง ทั้งที่ไม่ได้เก่งหรือฉลาดเท่าที่คิดแต่อย่างใด

ผลการศึกษานี้เผยแพร่ในวารสาร "บุคลิกภาพและจิตวิทยาสังคม" (Journal of Personality and Social Psychology) โดยทีมผู้วิจัยได้ทำการทดลองขนาดใหญ่ 4 ครั้งด้วยกัน เพื่อดูถึงความสัมพันธ์ระหว่างชนชั้นและความมั่นใจในตนเอง รวมถึงผลกระทบของความมั่นใจดังกล่าวต่อการรับรู้และตีความของผู้คนรอบข้าง

การทดลองครั้งที่ 1 ได้ศึกษากลุ่มเจ้าของกิจการขนาดเล็กในเม็กซิโก 150,000 รายที่ยื่นขออนุมัติเงินกู้จากสถาบันการเงิน โดยมีการเก็บข้อมูลรายได้ ระดับการศึกษา สถานะทางสังคมของตนเองและครอบครัว รวมทั้งให้กลุ่มทดลองทำแบบทดสอบเชาวน์ปัญญาด้วย ซึ่งในช่วงท้ายของการทดสอบ กลุ่มทดลองจะต้องให้คะแนนเพื่อประเมินตนเองว่าทำได้ดีมากน้อยเพียงใด

การทดลองครั้งที่ 2 และ 3 ใช้อาสาสมัครทางออนไลน์ครั้งละ 1,400 คน โดยให้เล่นเกมตอบคำถามความรู้ทั่วไป และให้อาสาสมัครประเมินระดับความสามารถของตนเองหลังจากเล่นเกมเสร็จ

ส่วนการทดลองครั้งที่ 4 ใช้นักศึกษาระดับปริญญาตรี 236 คน โดยให้เล่นเกมตอบคำถามเช่นกัน และหลังจากนั้นหนึ่งสัปดาห์ กลุ่มนักศึกษาเหล่านี้ถูกเรียกให้กลับมาร่วมเล่นบทบาทสมมติเป็นผู้สมัครงานที่เข้ารับการสัมภาษณ์จากนายจ้าง โดยมีการบันทึกวิดีโอการสัมภาษณ์นี้ไว้ แล้วให้อาสาสมัครทางออนไลน์อีก 900 คนได้ชมและประเมินความสามารถของผู้สมัครงานแต่ละคน

ผลปรากฏว่าในการทดลองทุกครั้ง คนที่มาจากแวดวงสังคมชั้นสูงหรือครอบครัวชั้นกลางระดับบน มักจะประเมินว่าตนเองสามารถทำแบบทดสอบได้ดีเกินกว่าคะแนนที่ทำได้จริงไปอย่างมาก แต่อย่างไรก็ตาม การแสดงออกถึงความมั่นใจอย่างเหลือล้นนี้ ทำให้อาสาสมัครที่ได้ชมวิดีโอการสัมภาษณ์งานประเมินว่าคนผู้นั้นน่าจะมีความสามารถสูงจริง แม้จะทำคะแนนในการทดสอบได้ไม่ดีนักก็ตาม

ดร. ปีเตอร์ เบลมี ผู้นำทีมวิจัยกล่าวสรุปว่า "ระดับชั้นทางสังคมได้สร้างทัศนคติเกี่ยวกับความสามารถของตนเองให้กับสมาชิกของแต่ละชนชั้นแตกต่างกันออกไป"

"คนชั้นสูงมีค่านิยมในการเข้าสังคมเพื่อทำให้ตนเองโดดเด่นและแตกต่างจากผู้อื่น จึงมักแสดงออกถึงความมั่นใจเป็นอย่างมาก ในขณะที่คนในชนชั้นแรงงานเข้าสังคมโดยยึดถือคุณค่าเรื่องความอ่อนน้อมถ่อมตน และการรู้จักเจียมตนตามฐานะมากกว่า แต่น่าเสียดายที่คนทั่วไปมักตีความว่า การแสดงออกถึงความมั่นใจในตนเองคือตัวชี้วัดความสามารถ ซึ่งไม่เป็นความจริง"

"ความสับสนทางจิตวิทยาเหล่านี้ต้องได้รับการแก้ไข เพราะส่งผลสำคัญอย่างยิ่งต่อการที่ความเหลื่อมล้ำต่ำสูงในหมู่คนรุ่นหนึ่งจะถูกสืบทอดต่อไปเรื่อย ๆ สู่คนรุ่นหลังโดยไม่เปลี่ยนแปลง คนชั้นสูงจะมีความมั่นใจสูงซึ่งทำให้พวกเขาประสบความสำเร็จมากกว่าคนระดับล่างมาโดยตลอด" ดร. เบลมีกล่าว