แร่หายากจะเป็นไพ่ใบสำคัญของจีนในการทำสงครามการค้ากับสหรัฐฯ หรือไม่

  • 31 พฤษภาคม 2019
การทำเหมืองแร่หายากในจีน Image copyright Getty Images
คำบรรยายภาพ การผลิตและการทำเหมืองแร่หายากเกิดขึ้นในจีนเป็นส่วนใหญ่

จีนได้ส่งสัญญาณให้เห็นว่าอาจจะจำกัดการส่งออกแร่โลหะหายากไปยังสหรัฐฯ ในระหว่างที่สองชาติกำลังทำสงครามการค้ากันอย่างดุเดือด

ปัจจุบันนี้จีนเป็นชาติที่ผลิตแร่โลหะหายากรายใหญ่ที่สุดในโลก แร่เหล่านี้มีความสำคัญต่ออุตสาหกรรม หลายอย่างในสหรัฐฯ รวมถึงอุตสาหกรรมที่มีการเติบโตสูงอย่างการผลิตรถยนต์ไฟฟ้า และกังหันลม

ปีที่แล้วหน่วยสำรวจธรณีวิทยาของสหรัฐฯ (US Geological Survey) ระบุว่าแร่ธาตุเหล่านี้ มีความสำคัญต่อเศรษฐกิจและการป้องกันประเทศ

"จีนกำลังพิจารณาอย่างจริงจังว่าจะจำกัดการส่งออกแร่โลหะหายากไปยังสหรัฐฯ" บก.นสพ.โกลบอลไทมส์ของทางการจีน ทวีตข้อความในสัปดาห์นี้

Image copyright Getty Images

แร่โลหะหายากคืออะไร?

แร่โลหะหายากเป็นแร่ที่มีองค์ประกอบของกลุ่มธาตุ 17 ชนิด ที่ใช้ในการผลิตในอุตสาหกรรมหลายอย่าง รวมถึงการใช้ในเทคโนโลยีพลังงานหมุนเวียน การกลั่นน้ำมัน ไฟฟ้า และอุตสาหกรรมแก้ว

เว็บไซต์คณะกรรมการนโยบายบริหารจัดการแร่แห่งชาติ (คนร.) ให้ข้อมูลว่าแร่โลหะหายากเป็นแร่ที่มี ธาตุโลหะหายากเป็นส่วนประกอบ ซึ่งในธรรมชาติโดยทั่วไปจะมีปริมาณน้อย แต่มีคุณสมบัติพิเศษ บางอย่างที่แตกต่างจากโลหะทั่วไป เช่น เป็นตัวนำที่ดีกว่า สามารถเก็บประจุไฟฟ้าได้ดีกว่า บางชนิดทนความร้อนสูง และทนทานต่อการกัดกร่อน

แม้จะเรียกว่าเป็นแร่ "หายาก" แต่หน่วยสำรวจธรณีวิทยาสหรัฐฯ ระบุว่า จริง ๆ แล้ว แร่ธาตุเหล่านี้มีอยู่ อย่างมากมายบริเวณแผ่นเปลือกโลก

เพียงแต่ในโลกนี้มีการทำเหมืองแร่โลหะหายากอยู่ในไม่กี่ประเทศ และการสกัดแร่โลหะหายาก ไม่ใช่เรื่องง่ายและยังส่งผลเสียต่อสิ่งแวดล้อมด้วย

เหมืองแร่ในจีนผลิตแร่โลหะหายากคิดเป็น 70% ของผลผลิตทั้งโลก ที่เหลือเป็นการผลิตในเมียนมา ออสเตรเลีย และสหรัฐฯ กับอีก 2-3 ประเทศ

การครอบครองแร่หายากของจีน

ผลผลิตต่อปี (ตัน)

ที่มา: US Geological Survey

บทบาทของจีนยังมีมากขึ้นไปอีก เพราะเมื่อปีที่แล้วจีนเป็นผู้ผลิตออกไซด์ของโลหะที่ได้จากกระบวนการ ถลุงแร่โลหะหายาก คิดเป็นสัดส่วนเกือบ 90% ที่เหลือผลิตโดยบริษัทของออสเตรเลียซึ่งดำเนินงาน ในมาเลเซีย

จากสถิติของทางการจีนระบุว่า ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา การส่งออกออกไซด์ของโลหะหายากของจีน เพิ่มเกือบ 2 เท่า

สหรัฐฯ พึ่งพาจีนมากแค่ไหน

ข้อมูลของทางการสหรัฐฯ ชี้ว่า สหรัฐฯ นำเข้าแร่โลหะหายากราว 80% จากจีน ขณะที่ผู้ส่งออก แร่โลหะหายากที่ผ่านการถลุงแล้วไปยังสหรัฐฯ รายอื่น ๆ อย่างเอสโตเนีย, ฝรั่งเศส และญี่ปุ่น ก็นำเข้าแร่โลหะหายากมาจากจีนอีกทีหนึ่ง

เหมืองแร่โลหะหายากแห่งหนึ่งที่ดำเนินการในสหรัฐฯ ส่งแร่ไปให้จีนถลุง แต่ต้องเผชิญกับกำแพงภาษี นำเข้า 25% ที่จีนบังคับใช้แล้ว

สหรัฐฯ ยังมีอีกทางเลือกในการนำเข้าแร่จากมาเลเซีย แต่ไม่เพียงพอ ขณะที่รัฐบาลมาเลเซียเคยประกาศว่าจะหยุดผลิตแร่หายาก เพราะกังวลเรื่องสิ่งแวดล้อม

Image copyright Getty Images
คำบรรยายภาพ เหมืองแร่หายากในจีน

แล้วสหรัฐฯ จะทำอุตสาหกรรมแร่โลหะหายากเองได้หรือไม่ คำตอบคือเป็นไปได้ แต่ต้องใช้เวลา และหากตัดจีนออกไป แหล่งแร่โลหะหายากก็จะยิ่งลดลงไปอีก

ความจริงสหรัฐฯ เคยเป็นผู้ผลิตแร่หายากรายใหญ่ที่สุดของโลก จนกระทั่งช่วงทศวรรษ 1980

ขณะที่จีนเองก็เคยจำกัดการส่งออกแร่หายากมาก่อน โดยในปี 2010 จีนเคยทำเช่นนี้กับญี่ปุ่น ช่วงที่มีข้อพิพาทด้านพรมแดนระหว่างกัน

หากจีนจำกัดการส่งออกแร่โลหะหายากให้สหรัฐฯ จริงก็อาจจะส่งผลกระทบรุนแรงต่ออุตสาหกรรม สำคัญของสหรัฐฯ ซึ่งมีมูลค่าหลายล้านล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ที่ล้วนต้องพึ่งพาแร่โลหะหายากทั้งสิ้น

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

อ่านข่าวนี้เพิ่มเติม