ทำความเข้าใจวิกฤตความขัดแย้งอิหร่าน-สหรัฐฯ-อังกฤษ หลังเกิดเหตุการณ์หลายระลอกบริเวณอ่าวเปอร์เซีย

  • 24 กรกฎาคม 2019
จริง ๆ แล้วความขัดแย้งเริ่มปะทุขึ้นในเดือนพฤษภาคม ตอนที่เรือบรรทุกน้ำมัน 4 ลำถูกโจมตีในอ่าวโอมาน สหรัฐฯ กล่าวหาอิหร่านว่าวางระเบิดเรือเหล่านั้น แต่อิหร่านปฏิเสธ Image copyright EPA
คำบรรยายภาพ จริง ๆ แล้วความขัดแย้งเริ่มปะทุขึ้นในเดือนพฤษภาคม ตอนที่เรือบรรทุกน้ำมัน 4 ลำถูกโจมตีในอ่าวโอมาน สหรัฐฯ กล่าวหาอิหร่านว่าวางระเบิดเรือเหล่านั้น แต่อิหร่านปฏิเสธ

ความขัดแย้งระหว่างอิหร่านและชาติตะวันตก โดยเฉพาะสหราชอาณาจักรและสหรัฐฯ ปะทุขึ้นหลังเกิดเหตุการณ์หลายระลอกทั้งในและบริเวณโดยรอบอ่าวเปอร์เซียซึ่งถือเป็นจุดยุทธศาสตร์ของเส้นทางเดินเรือในตะวันออกกลาง ขณะนี้ต่างฝ่ายต่างกล่าวหากันและกันว่าเป็นต้นเหตุทำให้เกิดวิกฤตที่หลายฝ่ายเกรงว่าจะนำไปสู่สงคราม

เกิดอะไรขึ้นกันแน่

ความตึงเครียดระลอกล่าสุดเกิดขึ้นหลังจากอิหร่านและสหรัฐฯ กล่าวหากันไปมาว่าดำเนินพฤติกรรมที่ถือว่าเป็นการรุกราน

สหรัฐฯ บอกว่าการกระทำของอิหร่านและกองกำลังที่อิหร่านหนุนหลังเป็นภัยต่อผลประโยชน์ของสหรัฐฯ และสั่นคลอนความมั่นคงของภูมิภาค ส่วนอิหร่านเองบอกว่าสหรัฐฯ พยายามใช้กำลังทางทหารและกดดันทางเศรษฐกิจเพื่อโค่นล้มรัฐบาลอิหร่าน

จริง ๆ แล้วความขัดแย้งเริ่มปะทุขึ้นในเดือนพฤษภาคม ตอนที่เรือบรรทุกน้ำมัน 4 ลำถูกโจมตีในอ่าวโอมาน สหรัฐฯ กล่าวหาอิหร่านว่าวางระเบิดเรือเหล่านั้น แต่อิหร่านปฏิเสธ และนับตั้งแต่ นั้นเป็นต้นมา ก็มีเรือน้ำมันอีก 2 ลำ ถูกโจมตี คราวนี้ทั้งสหรัฐฯ และอังกฤษ ต่างเสริมกำลังทางน้ำในบริเวณดังกล่าว ขณะที่อิหร่านและสหรัฐฯ ประกาศว่าได้ยิงโดรนของกันและกันตก

ล่าสุด อิหร่านได้ยึดเรือบรรทุกน้ำมันสัญชาติอังกฤษในชองแคบฮอร์มุซ เพื่อแก้แค้นที่กองทัพเรืออังกฤษยึดเรือบรรทุกน้ำมันอิหร่านไว้นอกชายฝั่งยิบรอลตาร์

อุปกรณ์ของท่านไม่สามารถใช้งานเครื่องเล่นสื่อได้
ความตึงเครียดสหรัฐฯ-อิหร่าน: ช่องแคบฮอร์มุซ มีความสำคัญทางยุทธศาสตร์อย่างไร

ทำไมเรื่องนี้ถึงสำคัญ

สิ่งที่เกิดขึ้นในขณะนี้เกี่ยวข้องกับบรรดาชาติที่ทรงอำนาจที่สุดในภูมิภาคอ่าวเปอร์เชีย และเกี่ยวเนื่องกับกองทัพที่ทรงพลังที่สุดในโลก นั่นก็คือกองทัพสหรัฐฯ

นอกจากนั้น ความตึงเครียดที่เกิดขึ้นยังส่งผลต่อการสัญจรทางน้ำในช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางเดินเรือบรรทุกน้ำมันเกือบ 1 ใน 5 ของโลก โดยช่องแคบฮอร์มุซตั้งอยู่นอกชายฝั่งทางตอนใต้ของอิหร่าน

หากเรือบรรทุกสินค้าไม่สามารถเดินทางผ่านช่องแคบฮอร์มุซได้ ก็เกิดผลกระทบทางเศรษฐกิจไปทั่วโลก รวมทั้งทำให้ราคาน้ำมันปรับตัวสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว และหากความขัดแย้งลุกลามไปเป็นสงคราม หายนะก็จะเกิดขึ้นตามมา

Image copyright Reuters
คำบรรยายภาพ ประธานาธิบดีฮัสซัน รูฮานี

สถานการณ์เลวร้ายลงตั้งแต่เมื่อใด

หากจะย้อนดูเหตุผลที่ทำให้ความตึงเครียดในอ่าวเปอร์เชียก่อตัวขึ้น หนึ่งในนั้นก็คือความขัดแย้งที่เกิดจากโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน ที่ประชาคมระหว่างประเทศเชื่อว่าอิหร่านพยายามพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ แต่อิหร่านไม่ยอมรับ

ชาติมหาอำนาจพยายามจำกัดขีดความสามารถในด้านนี้ของอิหร่านด้วยการทำความตกลงนิวเคลียร์ร่วมกันในปี 2015 แลกกับการยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจต่ออิหร่าน ทว่าเมื่อปีที่แล้ว สหรัฐฯ ภายใต้การนำของนายโดนัลด์ ทรัมป์ ประกาศถอนตัวออกจากข้อตกลงนี้ โดยอ้างว่าเป็นข้อตกลงที่มีความบกพร่อง จากนั้นนายทรัมป์ก็กลับมาคว่ำบาตรอิหร่านอีกครั้ง ทำให้เศรษฐกิจของอิหร่านต้องประสบปัญหาอย่างหนัก

อิหร่านไม่พอใจอย่างยิ่งต่อการกระทำของสหรัฐฯ และกล่าวหาสหรัฐฯ ว่าเป็นฝ่ายละเมิดข้อตกลง จากนั้นอิหร่านก็หยุดทำตามข้อตกลงนิวเคลียร์ที่ทำไว้ ทั้งยังขู่ว่าจะไม่ปฏิบัติตามข้อตกลงไปเรื่อย ๆ จนกว่าชาติยุโรปเข้ามาแทรกแซงเพื่อไม่ให้อิหร่านต้องได้รับผลกระทบจากมาตรการคว่ำบาตรมากขึ้นไปอีก

ผู้สังเกตการณ์หลายรายคาดว่าการโจมตีเรือบรรทุกน้ำมันในอ่าวเปอร์เชียเป็นการส่งสัญญาณเตือนจากอิหร่านว่าพร้อมจะก่อปัญหาต่อการขนส่งสินค้าทางทะเลหากสหภาพยุโรปยังเมินเฉย

Image copyright IRIB NEWS AGENCY / HANDOUT
คำบรรยายภาพ ขณะนี้อิหร่านยังคงยึดเรือลำดังกล่าวไว้พร้อมลูกเรืออีก 12 คน

สหราชอาณาจักรเกี่ยวข้องอย่างไร

ในช่วงแรกสหราชอาณาจักรถือได้ว่าอยู่นอกวงจรความขัดแย้งในอ่าวเปอร์เชีย แต่เรือรบของอังกฤษได้ปฏิบัติหน้าที่ช่วยเหลือสหรัฐฯ ในการยึดเรือลำหนึ่งของอิหร่านในน่านน้ำนอกดินแดนยิบรอลตาร์เมื่อต้นเดือนกรกฎาคม หลังจากรัฐบาลยิบรอลตาร์แสดงความมั่นใจว่าเป็นเรือที่ขนส่งน้ำมันไปยังซีเรีย ซึ่งถือว่าละเมิดมาตรการแทรกแซงของสหภาพยุโรป

อิหร่านแสดงความไม่พอใจอย่างชัดแจ้งโดยระบุว่ากองทัพเรืออังกฤษกระทำการไม่ต่างจากโจรสลัด และขู่จะยึดเรือขนส่งน้ำมันของอังกฤษ หากไม่ปล่อยเรือของอิหร่าน

ซึ่งนั่นทำให้อังกฤษได้เสริมกำลังทางทหารและเรือรบในอ่าวเปอร์เชียมากขึ้นเพื่อคุ้มกันเรือขนส่งสินค้า

แต่เมื่อวันศุกร์ที่ 19 กรกฎาคมที่ผ่านมา อิหร่านได้ทำตามคำขู่ ด้วยการยึดเรือบรรทุกน้ำมันของอังกฤษขณะแล่นผ่านช่องแคบฮอร์มุซ โดยอ้างว่า "ละเมิดกฎการเดินเรือระหว่างประเทศ" แต่อังกฤษอ้างว่าไม่เป็นความจริง

ขณะนี้อิหร่านยังคงยึดเรือลำดังกล่าวไว้พร้อมลูกเรืออีก 12 คน

อ่านข่าวนี้เพิ่มเติม