ทีเรกซ์ไม่ใช่สัตว์หัวร้อน เพราะมี “เครื่องปรับอากาศ” ในกะโหลกศีรษะ

  • 6 กันยายน 2019
T. rex Image copyright Science Photo Library
คำบรรยายภาพ ผู้คนส่วนใหญ่มักจะคิดว่าทีเรกซ์เป็นสัตว์ผู้ล่าที่น่ากลัวจากยุคครีเทเชียส

แม้จะมีรูปร่างใหญ่โตและหน้าตาดุร้ายน่ากลัว แต่ไดโนเสาร์สายพันธุ์ไทแรนโนซอรัส เรกซ์ หรือ "ทีเรกซ์" ที่เรารู้จักกันดี คงจะไม่ใช่สัตว์ที่มีอารมณ์พลุ่งพล่านหรือหัวร้อนโกรธเกรี้ยวอยู่ตลอดเวลาเป็นแน่ เพราะล่าสุดมีการค้นพบว่า ช่องโหว่ขนาดใหญ่ 2 รูในกะโหลกศีรษะส่วนบนของมัน สามารถทำหน้าที่เป็น "เครื่องปรับอากาศ" ช่วยระบายความร้อนออกจากร่างกายได้เป็นอย่างดี

ทีมนักบรรพชีวินวิทยาจากมหาวิทยาลัยมิสซูรีและมหาวิทยาลัยฟลอริดาของสหรัฐฯ เผยผลการศึกษาเรื่องนี้ในวารสาร The Anatomical Record โดยระบุว่าภายในรูโหว่คู่ดังกล่าวเต็มไปด้วยเส้นเลือดฝอยที่ช่วยควบคุมอุณหภูมิ ซึ่งก่อนหน้านี้นักวิทยาศาสตร์บางกลุ่มเข้าใจไปว่าเป็นรูสำหรับโยงกล้ามเนื้อส่วนกรามที่ช่วยการบดเคี้ยวในปาก

ดร. เคซีย์ ฮอลลิเดย์ หัวหน้าทีมวิจัยบอกว่า สัตว์ที่มีขนาดใหญ่ไม่ว่าจะเป็นสัตว์ดึกดำบรรพ์หรือสัตว์ที่ยังดำรงเผ่าพันธุ์อยู่ในปัจจุบัน ล้วนต้องมีกลไกควบคุมอุณหภูมิร่างกาย เพื่อกักเก็บความร้อนหรือระบายความร้อนออกไป เพื่อไม่ให้อุณหภูมิภายในตัวสะสมจนพุ่งสูงหรือลดต่ำลงจนถึงขั้นเป็นอันตราย

ทีมวิจัยของดร. ฮอลลิเดย์ ได้ใช้อุปกรณ์ถ่ายภาพด้วยความร้อนกับจระเข้ตีนเป็ดหรือแอลลิเกเตอร์จำนวนหนึ่ง ซึ่งถูกเลี้ยงอยู่ในฟาร์มที่รัฐฟลอริดา เพื่อศึกษาเรื่องการถ่ายเทความร้อนบริเวณกะโหลกศีรษะของมัน เนื่องจากแอลลิเกเตอร์ก็มีรูใหญ่ตรงส่วนดังกล่าวเช่นเดียวกับทีเรกซ์ซึ่งเป็นญาติที่อยู่ในสายวิวัฒนาการใกล้ชิดกัน

Image copyright Science Photo Library
คำบรรยายภาพ จระเข้ตีนเป็ดหรือแอลลิเกเตอร์ มีรูในกะโหลกที่เต็มไปด้วยเส้นเลือด ซึ่งเอาไว้ใช้ควบคุมอุณหภูมิเช่นกัน

ผลปรากฏว่า ภาพถ่ายความร้อนแสดงให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิที่บริเวณรูด้านบนของกะโหลกศีรษะ ซึ่งมีกลุ่มเส้นเลือดฝอยอยู่ในนั้นด้วย โดยเมื่อสภาพอากาศหนาวเย็นลง เพดานกะโหลกศีรษะจะปรากฏ "จุดร้อน" ที่ตรงกับรูดังกล่าว แสดงถึงการเก็บรักษาอุณหภูมิไว้ภายในเพื่ออบอุ่นร่างกาย แต่ในเวลาที่สภาพอากาศอบอ้าว จุดร้อนดังกล่าวจะกลับกลายเป็นจุดมืดดำ ซึ่งแสดงถึงการทำความเย็นให้กับร่างกายของแอลลิเกเตอร์นั่นเอง

ดร. ฮอลลิเดย์บอกว่า "มันประหลาดและแทบเป็นไปไม่ได้เลย หากจะคิดว่ารูโหว่บนเพดานกะโหลกนี้มีไว้เพื่อโยงกล้ามเนื้อกราม ซึ่งตั้งอยู่ไกลกันและต้องบิดตัวถึง 90 องศา เพื่อให้เข้ามาวางตัวอยู่ในแนวเดียวกันได้"

"ในทางตรงกันข้าม ผลการศึกษาครั้งใหม่ของเรามีหลักฐานมากมายที่ชี้ว่า รูโหว่บนกะโหลกศีรษะของทีเรกซ์ไม่เคยมีกล้ามเนื้ออยู่ แต่มีกลุ่มหลอดเลือดฝอย ซึ่งเป็นกลไกสำคัญของสัตว์เลือดเย็นในการควบคุมอุณหภูมิร่างกายที่ต้องเปลี่ยนแปลงไปตามสภาพแวดล้อมตลอดเวลา"

Image copyright EPA
คำบรรยายภาพ ฟอสซิลโครงกระดูกของทีเรกซ์แสดงให้เห็นรูขนาดใหญ่ในเพดานกะโหลกศีรษะ

อ่านข่าวนี้เพิ่มเติม