คลื่นสัญญาณบางชนิดช่วย "ล้างสมอง" ขจัดสารพิษตกค้างขณะหลับ

  • 5 พฤศจิกายน 2019
a sleeping woman Image copyright Science Photo Library

การนอนหลับให้สนิทเป็นเวลานานเพียงพอนั้น มีความสำคัญต่อสุขภาพของสมองคนเรามากกว่าที่เคยคิดกันไว้ เนื่องจากมีการค้นพบว่าคลื่นสมองบางชนิดซึ่งมีหน้าที่ทำความสะอาด ชะล้างสารพิษตกค้างและบำรุงรักษาสมองขณะที่เรากำลังนอนหลับ จะเกิดขึ้นได้บ่อยครั้งและมีพลังแข็งแกร่งก็ต่อเมื่อเรามีพฤติกรรมการนอนที่ดีเท่านั้น

ทีมนักประสาทวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยบอสตันของสหรัฐฯ นำโดยศาสตราจารย์ลอร่า ลูอิส ตีพิมพ์ผลการศึกษาล่าสุดข้างต้นลงในวารสาร Science โดยระบุว่าได้ค้นพบ "คลื่นเดลตา" ชนิดหนึ่ง ซึ่งเป็นคลื่นสมองที่เคลื่อนไหวช้า ๆ ในรูปแบบเฉพาะ

คลื่นสมองชนิดนี้สามารถเหนี่ยวนำให้เกิดกระบวนการบำรุงรักษาสมองขณะหลับได้ ผ่านการกระตุ้นให้น้ำหล่อเลี้ยงสมองและไขสันหลัง (CSF) ไหลเข้าชะล้างสารพิษตกค้างในสมองที่เกิดจากการเผาผลาญใช้พลังงานในระหว่างวันออกไป เช่นช่วยขจัดโปรตีนจำพวกเบตา-แอมีลอยด์ (Beta-Amyloid) ซึ่งเป็นสาเหตุของโรคอัลไซเมอร์ และสารพิษที่ก่อภาวะประสาทสมองเสื่อมอื่น ๆ

มีการทดลองกับกลุ่มตัวอย่าง 13 ราย โดยทีมผู้วิจัยให้พวกเขานอนหลับภายในเครื่องสร้างภาพด้วยสนามแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) ขณะสวมหมวกตรวจวัดคลื่นไฟฟ้าสมอง (EEG) เอาไว้ด้วย

Image copyright Science Photo Library

ผลการตรวจวัดความเคลื่อนไหวของกระแสประสาทในสมองพบว่า เมื่อกลุ่มตัวอย่างเข้าสู่ภาวะหลับลึก จะเกิดคลื่นสมองชนิดที่กระตุ้นให้มีการชะล้างสารพิษตามมาหลายระลอก ซึ่งทำให้กระบวนการ "ล้างสมอง" เกิดขึ้นทุก ๆ 20 วินาที

คลื่นสมองชนิดนี้ยังทำให้เลือดไหลออกจากสมองไปบางส่วน เพื่อรักษาสมดุลของเหลวในระหว่างที่มีการชะล้างสารพิษเกิดขึ้นด้วย ซึ่งท้ายที่สุดแล้วกระบวนการนี้จะช่วยรักษาสุขภาพและความเยาว์วัยของสมอง รวมทั้งช่วยในการจัดระเบียบความทรงจำให้เป็นกลุ่มก้อนขณะที่เรานอนหลับพักผ่อน

ศ. ลูอิสบอกว่า "คนที่อดนอนจะมีสารพิษจำพวกเบตา-แอมีลอยด์สะสมในสมองเพิ่มมากขึ้นเช่นเดียวกับผู้ป่วยอัลไซเมอร์ ซึ่งการทดสอบของเราพบว่า คนเหล่านี้มีคลื่นสมองชนิดพิเศษเกิดขึ้นน้อยครั้งและอ่อนแรงกว่าปกติ ทำให้การชะล้างสารพิษในสมองถูกรบกวนไปด้วย"

อย่างไรก็ตาม การอดนอนเพียงคืนเดียวหรือสองคืนจะไม่ทำให้สมองเป็นอันตรายมากนัก เนื่องจากทีมผู้วิจัยค้นพบด้วยว่า หากได้นอนหลับสนิทในคืนต่อ ๆ ไป คลื่นสมองที่ช่วยชะล้างสารพิษจะกลับคืนมา และจะเกิดขึ้นบ่อยถี่กว่าที่เคยเพื่อเป็นการชดเชยนั่นเอง

อ่านข่าวนี้เพิ่มเติม