การเสียชีวิตของชาวอินโดนีเซียและประเด็นละเมิดสิทธิมนุษยชนบนเรือประมงที่ยังไม่หายไป

Sepri before he left Indonesia
คำบรรยายภาพ,

แรงงานประมงทั้งสองที่เสียชีวิต เซปรี (ซ้าย) และอารี มาจากหมู่บ้านเดียวกัน

วิดีโอบันทึกภาพร่างชายหนุ่มคนหนึ่งที่ถูกโยนทิ้งลงทะเลทำให้เกิดการสืบสวนระดับนานาชาติ และเกิดการถกเถียงถึงข้อกล่าวหาว่าชาวประมงอินโดนีเซียถูกปฏิบัติเยี่ยงทาสบนเรือประมงสัญชาติจีน นี่เป็นเรื่องราวของครอบครัวหนึ่งที่โศกเศร้าและคิดถึงสมาชิกผู้เสียชีวิตขณะพยายามขวนขวายเพื่อชีวิตที่ดีกว่า

เซปรี ไม่เคยไปทะเลมาก่อน แต่ได้ยินผ่านเพื่อนเรื่องโอกาสไปทำงานบนเรือประมงจีน เขาจะมีโอกาสทำเงินได้มากอย่างที่ไม่มีทางเป็นไปได้เลยหากอยู่ในหมู่บ้านแห่งหนึ่งบนเกาะสุมาตราต่อไป

เขาได้รับคำสัญญาว่าจะได้รับการอบรมและเงินเดือน 400 ดอลลาร์สหรัฐฯ หรือกว่า 12,000 บาท และก็ออกเดินทางพร้อมชาวอินโดนีเซียอีก 21 คน ไปกับเรือประมง Long Xing 629 ของจีนเมื่อเดือน ก.พ. ปีที่แล้ว

ริกา พี่สาวของเซปรี บอกว่าน้องชายยืมเงินเธออีกก้อนก่อนจะออกเดินทางไป

"เขาบอกว่านี่จะเป็นการยืมเงินครั้งสุดท้ายแล้วเพราะเขาจะกลับมาบ้านพร้อมกับเงินมากมาย และเราจะได้ซ่อมแซมทำบ้านใหม่กันเสียที"

แต่เซปรีไม่ได้กลับบ้านอีกเลย ไม่ได้ส่งเงินมา และริกาก็ไม่ได้คุยกับน้องชายอีกเลย

เมื่อต้นเดือน ม.ค. เธอได้จดหมายแจ้งว่าน้องเสียชีวิตขณะอยู่บนเรือ และร่างก็ถูกโยนทิ้งไปในมหาสมุทรแปซิฟิก

ริกา บอกว่าหัวใจเธอแตกสลายเมื่อได้ยินเช่นนั้น และก็รู้สึกผิดเพราะแม่ได้ฝากฝังไว้ก่อนจะเสียชีวิตว่าให้เธอดูแลน้องชายด้วย

นอกจากเซปรีแล้ว ยังมีชาวอินโดนีเซียบนเรือ Long Xing 629 อีกสองคนที่เสียชีวิต คนหนึ่งถูกโยนทิ้งเหมือนกับเซปรี ส่วนอีกคนป่วยหนักและก็มาเสียชีวิตเมื่อถึงฝั่ง

คำบรรยายภาพ,

เมื่อต้นเดือน ม.ค. ริกาได้จดหมายแจ้งว่าน้องเสียชีวิตขณะอยู่บนเรือ และร่างก็ถูกโยนทิ้งไปในมหาสมุทรแปซิฟิก

คลิปวิดีโอที่บันทึกภาพเหตุการณ์นั้นไว้ทำให้เกิดกระแสถกเถียงอย่างกว้างขวางในอินโดนีเซีย และมีการกลับมาพูดถึงประเด็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนบนเรือประมงต่างชาติในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อีกครั้ง

เมื่อ 5 ปีที่แล้ว ชาวประมงราว 4,000 คน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นชาวเมียนมา ได้รับการช่วยเหลือจากการกดขี่ใช้งานเยี่ยงทาสในเกาะอันห่างไกลในอินโดนีเซีย

เราทำได้เพียงชำระล้างร่างกายพวกเขาและสวดมนต์

ลูกเรือร่วมชะตากรรมกับผู้เสียชีวิตให้สัมภาษณ์กับบีบีซีแผนกภาษาอินโดนีเซีย โดยขอเปิดเผยแค่ชื่อย่อเท่านั้น พวกเขาบอกว่ามักถูกทุบตีและเตะขณะทำงาน

ลูกเรือคนหนึ่งบอกว่าร่างเพื่อน ๆ พวกเขาบวมช้ำก่อนที่จะเสียชีวิต ส่วนอีกคนบอกว่าพวกเขาทำงานวันละ 18 ชั่วโมง และได้แค่เหยื่อตกปลากินเป็นอาหารเท่านั้น

"ลูกเรือชาวจีนได้กินน้ำแร่ ขณะที่พวกเราได้กินแค่น้ำที่กลั่นจากน้ำทะเลคุณภาพแย่ ๆ" ชาวประมงอักษรย่อ เอ็น.เอ. วัย 20 ปี กล่าว

เมื่อเห็นว่าเซปรีและเพื่อนคนอื่นป่วยแค่ไหน พวกเขาก็ขอร้องให้กัปตันเรือพาเพื่อน ๆ กลับฝั่งเพื่อเข้ารับการรักษา

คำบรรยายภาพ,

คลิปวิดีโอบันทึกภาพเหตุการณ์นั้นไว้ที่ทำให้เกิดกระแสถกเถียงอย่างกว้างขวางในอินโดนีเซีย

หลังจากชายทั้งสามคนเสียชีวิต พวกเขาต้องขอเก็บร่างเพื่อน ๆ ไว้ในห้องเก็บความเย็นเพื่อที่เมื่อไปถึงฝั่งจะได้นำร่างไปฝังตามความเชื่อของศาสนาอิสลาม

แต่แล้วกัปตันก็ไม่ยอม โดยบอกว่าจะไม่มีประเทศไหนยอมรับร่างคนตาย สุดท้ายแล้ว พวกเขาทำได้แต่ทำความสะอาดร่าง สวดมนต์ และยอมโยนร่างทิ้งลงทะเลไป

ในที่สุด กัปตันก็ยอมให้ลูกเรือชาวอินโดนีเซียที่เหลือย้ายไปขึ้นเรือจีนอีกลำซึ่งไปเทียบท่าที่เมืองปูซาน ประเทศเกาหลีใต้

หนึ่งในนั้นคือ เอเฟนดี ปาซาริบู ซึ่งป่วยหนักขณะอยู่บนเรือ แล้วก็มาเสียชีวิตขณะอยู่ในโรงพยาบาลจากอาการไตวายและปอดบวม

คำบรรยายภาพ,

เอเฟนดี สุขภาพแข็งแรงดีก่อนจะไปทำงานบนเรือประมง

ขอคำตอบ ไม่ใช่เงิน

กลุ่มเคลื่อนไหวเพื่อแรงงานเรียกร้องให้รัฐบาลพยายามมากกว่านี้ไม่ให้ประชาชนกลายเป็น "ทาส"

รัฐบาลอินโดนีเซียบอกว่า ลูกเรือผู้รอดชีวิตจากเรือ Long Xing 269 — ซึ่งไม่มีใครสักคนที่ได้รับเงินเดือนเต็ม ๆ — เป็นส่วนหนึ่งของชาวประมง 49 คน อายุระหว่าง 19 ถึง 24 ปี ที่ถูกปฏิบัติอย่างย่ำแย่บนเรือประมง 4 ลำ ของบริษัท Dalian Ocean Fishing ของจีน

บริษัทดังกล่าวปฏิเสธที่จะแสดงความคิดเห็นถึงข้อกล่าวหาดังกล่าวเมื่อบีบีซีติดต่อไป โดยบอกว่าจะตีพิมพ์แถลงการณ์บนเว็บไซต์ แต่ก็ยังไม่มีแถลงการณ์ออกมา

ทางการทั้งสองประเทศต่างก็ออกมาสัญญากับครอบครัวผู้เสียชีวิตว่าจะสืบสวนหาคำตอบให้ได้ และจีนกับอินโดนีเซียจะร่วมมือกันสอบสวนเรื่องนี้

คำบรรยายภาพ,

ฉลามเป็นปลาชนิดหนึ่งที่เรือประมงนี้มุ่งจับ

ในอินโดนีเซีย มีชายสามคนถูกจับกุมหลังการสืบสวนบริษัทที่รับสมัครงานชายหนุ่มที่เสียชีวิตเหล่านี้ และอาจมีโทษจำคุก 15 ปี ตามกฎหมายค้ามนุษย์หากถูกตัดสินว่ามีความผิด

เรตโน มาร์ซูดี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศอินโดนีเซีย บอกว่า หากอิงข้อมูลจากลูกเรือ บริษัทนี้ได้ทำการละเมิดสิทธิมนุษยชน

สมาคมหน่วยงานชาวประมงอินโดนีเซีย (IFMA) บอกกับบีบีซีว่า มีบริษัทหางานมากมายที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนและไม่ได้อยู่ในการควบคุมดูแลของรัฐบาล

คำบรรยายภาพ,

พวกเขาบอกว่ามักถูกทุบตีและเตะขณะทำงาน

แรงกดดันจากสาธารณะทำให้รัฐบาลออกมาชี้แจงว่ากำลังพิจารณาเลื่อนการอนุญาตให้ชาวประมงอินโดนีเซียไปทำงานบนเรือต่างประเทศออกไปอีก 6 เดือน

ขณะเดียวกัน บริษัทหางานที่รับเซปรี น้องชายของริกา เข้าทำงาน สัญญาว่าจะจ่ายค่าเสียหายให้ครอบครัว 250 ล้านรูเปียห์ หรือราว 5 แสนบาท

แต่ริกา บอกว่าเธอต้องการคำตอบ ไม่ใช่เงิน

"เราต้องการรู้ว่าเกิดอะไรขึ้นบนเรือลำนั้น ขอให้เราเป็นครอบครัวสุดท้ายที่จะต้องเผชิญกับเรื่องแบบนี้"