ใครได้อะไร เมื่อ 'เซเว่น' กลายเป็นตัวแทนธนาคาร

เซเว่น จะกลายเป็น ตัวแทนธนาคาร ?

ที่มาของภาพ, Wasawat Lukharang/BBC Thai

เซเว่น-อีเลฟเว่น เตรียมเปิดให้ลูกค้าเด็กและเยาวชนฝากเงินเข้าบัญชีธนาคารออมสินได้ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง พร้อมมีแผนเปิดให้ลูกค้าทุกวัยฝาก-ถอนเงินโดยมีค่าธรรมเนียมได้ในอนาคต

นับตั้งแต่วันที่ 31 ต.ค. เป็นต้นไป ลูกค้าธนาคารออมสินอายุ 7-20 ปี จะสามารถฝากเงินที่ เซเว่น-อีเลฟเว่น กว่า 10,000 สาขาทั่วประเทศได้ ในโครงการรณรงค์การออมเงินที่ ธ. ออมสิน ร่วมมือกับ ซีพี ออลล์ และเคาน์เตอร์เซอร์วิส

ประกาศของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เมื่อช่วงต้นปีที่ผ่านมา อนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์สามารถเลือกตัวแทนที่เหมาะสมให้ดำเนินการเป็นตัวแทนธนาคารได้ ตามเกณฑ์ของ ธปท.

นักวิชาการมองว่าการจัดตั้งตัวแทนธนาคารเหล่านี้จะช่วยธนาคารลดต้นทุน อำนวยความสะดวกให้กับลูกค้าธนาคาร ขณะที่ เซเว่น-อีเลฟเว่น อาจสามารถรับเงินและผ่อนเงินได้มากขึ้น

ธนาคารได้ประโชน์อย่างไร ?

ที่มาของภาพ, Wasawat Lukharang/BBC Thai

ธปท. ระบุว่า การปรับปรุงกฎเกณฑ์นี้เป็นการช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นในช่องทางบริการของธนาคารพาณิชย์ ตามการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วของเทคโนโลยีและพฤติกรรมการของลูกค้า

ดร. คณิสร์ แสงโชติ อาจารย์ประจำคณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวกับบีบีซีไทยเมื่อเดือน ก.พ. ว่า การแต่งตั้งตัวแทนจะช่วยให้ธนาคารไม่ต้องลงทุนในการเปิดสาขา

"ที่เป็นประโยชน์หลัก ๆ คือลดต้นทุนการเปิดสาขาใหม่ และช่วยให้ธนาคารใช้ประโยชน์จากสาขาที่มีอยู่ได้มากขึ้น การให้ร้านค้าที่มีบริการอื่นเสริมอื่นอยู่แล้ว สำหรับเขามันถูกกว่าที่จะต้องมาลงทุนหมดเลย" ดร. คณิสร์ กล่าว

ธนาคารพาณิชย์ในประเทศไทยหลายแห่งได้ปรับลดสาขานับตั้งแต่ปี 2560 เพื่อรองรับพฤติกรรมของลูกค้าซึ่งหันมาใช้บริการออนไลน์มากขึ้น สอดคล้องกับแนวโน้มธนาคารชั้นนำในหลายประเทศที่ลดจำนวนสาขาอย่างต่อเนื่อง

เมื่อเดือน ม.ค. ที่ผ่านมา หนึ่งในธนาคารขนาดใหญ่ที่สุดในไทยอย่าง ธนาคารไทยพาณิชย์ ได้ประกาศตั้งเป้าลดจำนวนสาขาให้เหลือ 400 จาก 1,153 สาขา รวมทั้งลดจำนวนพนักงานเหลือ 15,000 จาก 27,000 คน

จำนวนสาขาธนาคารพาณิชย์ในไทย

ที่มา: ธนาคารแห่งประเทศไทย

ผู้บริโภคได้ประโยชน์อย่างไร ?

"ในมุมของผู้บริโภค ยิ่งมีการแข่งขันมากเท่าไหร่มันก็ดีต่อเรามากเท่านั้น ตราบใดที่ผู้บริการใหม่ มีโอกาสแข่งขันและท้าชิงตำแหน่งผู้นำได้ โดยไม่ได้มีใครกุมอำนาจทุกอย่างไว้ทั้งหมด" ดร.คณิสร์ กล่าว

ดร. คณิสร์ กล่าวว่า ธปท. ในฐานะผู้กำกับดูแลจะต้องดูให้ครบถ้วนว่าไม่ได้เปิดช่องทางให้มีการเข้ามาควบคุมตลาดโดยคนใดคนหนึ่ง "เพราะการเงินนั้นสำคัญต่อภาคเศรษฐกิจอยู่แล้ว และหากมีการผูกขาดตลาด และใช้อำนาจในทางที่ไม่ดีก็อาจทำให้เกิดความไม่ยุติธรรมในสังคมได้เยอะ แต่แบงก์ชาติก็ระวังในส่วนนี้อยู่แล้ว"

เขาอธิบายว่า ในต่างประเทศก็มีการขยายช่องทางการเข้าถึงธุรกรรมทางการเงินเพื่อช่วยให้ประชาชนเข้าสู่ระบบธนาคารได้มากขึ้น อย่างเช่น อินเดีย ซึ่งมีความยืดหยุ่นทางธุรกรรมทางอินเทอร์เน็ตและโทรศัพท์อย่างมาก

หลายประเทศในทวีปแอฟริกาซึ่งธนาคารมีจำนวนสาขาน้อย ธนาคารก็ใช้ไปรษณีย์เป็นตัวแทนให้ประชาชนทำธุรกรรมทางการเงิน หรือในสหรัฐฯ และยุโรป ลูกค้าก็สามารถถอนเงินจากบัญชีเมื่อจ่ายเงินด้วยบัตรที่แคชเชียร์ในซูเปอร์มาร์เก็ต

ดร. คณิสร์ เชื่อว่าสิ่งที่หลายฝ่ายต้องพิจารณาคือ ความเสี่ยงจากอาชญากรรมทางการเงิน เพราะการฝาก-ถอน เงินนั้น แตกต่างจากการชำระเงินบิลซึ่งมีที่มาที่ไปชัดเจน ดังนั้นจึงควรมีการยืนยันตัวตนอย่างรัดกุม เพื่อระบุที่มาที่ไปของเงินและป้องกันการฟอกเงิน

ที่มาของภาพ, Wasawat Lukhrang/BBC Thai

คำบรรยายภาพ,

ปัจจุบัน เซเว่น-อีเลฟเว่น เป็นจุดชำระค่าน้ำ-ค่าไฟ และบริการอื่น ๆ อีกมาก

'เซเว่น' ได้ประโยชน์อย่างไร ?

ตามข้อมูลจากรายงานประจำปี 2560 เซเว่น-อีเลฟเว่น มีสาขาทั้งหมด 10,268 สาขา ซึ่งถือเป็นข้อได้เปรียบในการเข้าถึงลูกค้า เมื่อเทียบกับธนาคารพาณิชย์ที่มีเพียงราว 6,700 สาขาทั่วประเทศ

นอกจากรายได้จากค่าธรรมเนียมแล้ว ดร.คณิสต์ อธิบายว่า การเป็นตัวแทนธนาคารอาจทำให้ เซเว่นอีเลฟเว่น สามารถรับเงินและผ่อนเงินได้มากขึ้น คล้ายกับในกรณีของอาลีบาบา ซึ่งเติบโตได้อย่างรวดเร็วเพราะมีโอกาสนำเงินที่รับมาไปลงทุนในส่วนอื่นก่อนที่จะส่งต่อให้ธนาคาร แต่ทั้งนี้ก็ขึ้นอยู่กับข้อตกลงระหว่างบริษัทกับธนาคาร

รายงานดังกล่าวยังระบุว่า มีผู้ใช้บริการเซเว่น-อีเลฟเว่นกว่า 11.8 ล้านคนต่อวัน คิดเป็นรายได้ทั้งปี 320,584 ล้านบาท โดยยังมีแผนขยายให้ครบ 13,000 แห่งภายในปี 2564

ฝ่ายสื่อสารองค์กรของ ธ. ออมสิน กล่าวกับบีบีซีไทยว่า การเปิดให้เด็กและเยาวชนฝากเงินผ่านเซเว่นได้ครั้งนี้ เป็นโครงการซีเอสอาร์ที่ไม่หวังผลกำไร ทั้งนี้ในทางหนึ่งก็ถือเป็นการทดสอบระบบสำหรับการขยายบริการให้กับลูกค้าทุกวัยในขั้นต่อไป

อะไรบ้างที่ เคาท์เตอร์เซอร์วิส 7-11 "รับจ่าย" แทนหน่วยงานรัฐ

ในแถลงการณ์เมื่อวานนี้ นายวีรเดช อัครผลพานิช รองกรรมการผู้จัดการ บริษัท เคาน์เตอร์เซอร์วิส ในความร่วมมือระยะที่ 2 ลูกค้าธนาคารออมสินจะสามารถฝาก-ถอนเงิน ผ่านแอปพลิเคชันของธนาคารได้ที่เคาเตอร์เซอร์วิส โดยสามารถฝากเงินสดได้ตลอด 24 ชั่วโมง และถอนเงินได้ตั้งแต่ 1-5,000 บาทในช่วงเวลา 8.00-22.00 น. โดยมีค่าธรรมเนียม 15 บาทต่อรายการ

เมื่อปี 2559 สื่อมวลชนรายงานว่า เซเว่น-อีเลฟเว่น ได้ยุติการขายบัตรเติมเงิน วัน-ทู-คอล ของ เอไอเอส หลังจากตกลงกันไม่ได้เรื่องอัตราค่าธรรมเนียม ซึ่งทำให้เกิดการวิพากษ์วิจารณ์ตามมาอีกว่าก่อให้เกิดการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรม เนื่องจากกลุ่มซีพีเป็นผู้ถือหุ้นใหญ่ของทั้ง เซเว่น-อีเลฟเว่น และค่ายโทรศัพท์ทรูมูฟ ซึ่งเป็นคู่แข่งโดยตรงกับ เอไอเอส

นายสมบูรณ์ จิตเป็นธม ผู้ช่วยผู้ว่าการสายนโยบายสถาบันการเงิน ธปท. กล่าวเมื่อ ก.พ. ที่ผ่านมา ว่า ในอนาคตจะมีร้านทำหน้าที่เป็นตัวแทนธนาคารได้หลากหลายขึ้น จากเดิมที่จำกัดเฉพาะธนาคารและไปรษณีย์

ตั้งแต่ช่วงตั้นปีที่ผ่านมา ธนาคารพาณิชย์จำนวนหนึ่งได้ขออนุญาต ธปท. เพื่อแต่งตั้งตัวแทนฯ เป็นกรณีพิเศษ โดยทำหน้าที่รับชำระบิลเป็นหลัก ซึ่งรวมถึง เคาน์เตอร์เซอร์วิส, บิ๊กซี และเทสโก้โลตัส

"ต่อจากนี้ไปเราอาจจะเห็นการรับฝากและถอนเงินในลักษณะตัวแทนของธนาคารพาณิชย์ จากร้านสะดวกซื้อ กองทุนหมู่บ้าน ร้านค้าชุมชน สหกรณ์ และอื่น ๆ ที่ผ่านเกณฑ์คุณสมบัติและได้รับการแต่งตั้งจากธนาคารพาณิชย์" นายสมบูรณ์กล่าว