รถไฟฟ้าบีทีเอส: ปัญหาขัดข้องเกิดจากอะไร ?

บรรยากาศการเดินทางด้วยรถไฟฟ้าบีทีเอสเมื่อปี 2558

ที่มาของภาพ, BBC Thai

ผู้ให้บริการรถไฟฟ้าบีทีเอส (BTS) ชี้แจงเหตุขัดข้องในการเดินรถที่สร้างความเดือดร้อนให้ผู้โดยสารจำนวนมากตั้งแต่เมื่อวานนี้ ว่าเป็นผลจากการปรับเปลี่ยนระบบวิทยุ

บ่ายวันนี้ (26 มิ.ย.) บริษัท ระบบขนส่งมวลชนกรุงเทพ จำกัด (มหาชน) แถลงผ่านเฟซบุ๊ก โดยระบุว่าเหตุขัดข้องนี้ "สืบเนื่องมาจาก บริษัทฯ อยู่ในระหว่างปรับเปลี่ยน ระบบวิทยุที่ใช้กับระบบอาณัติสัญญาณในการควบคุมขบวนรถไฟฟ้า เพื่อให้มีความเสถียรมากขึ้น และเพื่อรองรับการให้บริการเส้นทางส่วนต่อขยายสายสีเขียวใต้ ช่วงแบริ่ง-สมุทรปราการ ที่จะเปิดให้บริการในช่วงปลายปี 2561 นี้"

บริษัทฯ คาดว่าการติดตั้งจะแล้วเสร็จในวันศุกร์นี้ (29 มิ.ย.) พร้อมระบุว่า ไม่ได้นิ่งนอนใจต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ได้ติดตามสาเหตุของปัญหา และพยายามดำเนินการแก้ไขอย่างเต็มที่ อย่างไรก็ตามเมื่อเวลา 17.00 น. ของวันนี้ รถไฟฟ้าบีทีเอส ยังคงประสบปัญหาเดิมในสายสุขุมวิทและสีลม

"บริษัทฯ ต้องขออภัยในเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น และขอแสดงความเสียใจที่ไม่สามารถอำนวยความสะดวกในการเดินทางในช่วงเวลาดังกล่าวได้" นายสุรพงษ์ เลาหะอัญญา กรรมการผู้อำนวยการใหญ่ ของบริษัทฯ กล่าวในแถลงการณ์

ผลจากคลื่นแทรก ?

ที่มาของภาพ, Wasawat Lukharang/BBC Thai

บริษัทฯ ยังกล่าวด้วยว่า ในช่วง 2 สัปดาห์ที่ผ่านมา มีสัญญาณคลื่นวิทยุสื่อสารจากภายนอกเข้ามารบกวนสัญญาณการเดินรถ โดยเฉพาะบริเวณสถานีพร้อมพงษ์ อโศก และสยาม ทำให้ไม่สามารถเดินรถได้ด้วยความเร็วตามปกติในบริเวณดังกล่าว

อย่างไรก็ตาม มีรายงานว่า เมื่อช่วงเช้าที่ผ่านมาทาง ดีแทค ได้ทดสอบแก้ไขปัญหานี้ด้วยการปิดเสาสัญญาณไปบริเวณเส้นทางเดินรถไฟฟ้า แต่รถไฟฟ้าก็ยังประสบปัญหาเช่นเดิม

ในวันพรุ่งนี้ กสทช. จะนัดบีทีเอส และค่ายโทรศัพท์มือถือที่มีสัญญาณความถี่ใกล้กับสัญญาณวิทยุของรถไฟฟ้า ได้แก่ ดีแทค และ ทีโอที ร่วมหารือหลังจากได้เข้าตรวจสอบการใช้คลื่นความถี่เพื่อค้นหาสาเหตุในวันนี้

ทำไมต้องมีระบบอาณัติสัญญาณ (Signalling System) ?

ข้อมูลจาก สถาบันวิศวกรสัญญาณรถไฟ (IRSE) กล่าวว่าเหตุผลหลักที่รถไฟจำเป็นต้องมีระบบอาณัติสัญญาณ คือ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการชนกัน โดยเฉพาะเมื่อรถไฟไม่สามารถหยุดรถได้ทันในระยะที่คนขับสามารถเห็นรถขบวนข้างหน้าได้ จึงจำเป็นต้องทราบผ่านระบบนี้ว่ารถขบวนอื่นอยู่ที่ตำแหน่งไหน เพื่อจะได้หยุดรถล่วงหน้าได้ทันท่วงที

ผศ. ดร. วเรศรา วีระวัฒน์ อาจารย์จากคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล อธิบายว่าตามปกติ การเดินรถไฟฟ้า หรือ รถไฟสมัยใหม่ จะถูกควบคุมจากศุนย์ควบคุมส่วนกลางห้อง Central Control Room (CCR) ซึ่งในการเดินรถตามปกติจะมีองค์ประกอบสำคัญคือ:

  • ศูนย์ควบคุมต้องรู้ตำแหน่งของรถทุกคันในระบบ
  • รถแต่ละคันที่ขับตามหลังต้องรู้ตำแหน่งของรถคันหน้าเพื่อหาระยะปลอดภัย

เมื่อไหร่ก็ตาม ที่สององค์ประกอบนี้ไม่ครบถ้วน ก็อาจส่งผลให้ไม่สามารถเดินรถในภาวะปกติได้ ซึ่ง ผศ. ดร. วเรศรา กล่าวเสริมว่า ปัจจุบันระบบการเดินรถไฟฟ้าบีทีเอส ใช้การสื่อสารแบบ Communications-based train control (CBTC) ซึ่งระบบทั้งสองส่วนต้องใช้การสื่อสารผ่านระบบไร้สายในการควบคุมการเดินรถ

ผศ. ดร. วเรศรา อธิบายว่า เมื่อไม่สามารถขับเคลื่อนด้วยระบบอัตโนมัติแบบปกติได้ ก็จะต้องทำงานแบบไม่ปกติ (Degrade mode) ซึ่งจะมีข้อจำกัดต่าง ๆ เช่น ใช้ความเร็วสูงสุดได้ลดลง เป็นต้น