ชายแดนใต้: ไทย-มาเลเซียหวังผลดีแกนนำเจรจาชุดใหม่ แต่บีอาร์เอ็นย้ำขอคุยตรงกับรัฐไทย

  • 22 ตุลาคม 2018
ร้าน 7-11 ที่ปัตตานี ซึ่งโดนระเบิด อันเป็นส่วนหนึ่งของการโจมตีหลายระลอกในคืนวันที่ 2 พฤศจิกายน 2016 Image copyright TUWAEDANIYA MERINGING/AFP/Getty Images
คำบรรยายภาพ ร้าน 7-11 ที่ปัตตานี ซึ่งโดนระเบิด อันเป็นส่วนหนึ่งของการโจมตีหลายระลอกในคืนวันที่ 2 พฤศจิกายน 2559

ไม่กี่วันก่อนนายกรัฐมนตรีมาเลเซียเยือนไทย พร้อมพาผู้ประสานงานเจรจาดับไฟใต้คนใหม่มาแนะนำ โฆษกขบวนการบีอาร์เอ็น ซึ่งระบุว่าตัวเองเป็นกองกำลังหลักที่ก่อความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้ตลอดกว่าสิบปี เรียกร้องอีกครั้งต่อรัฐบาลไทยให้มาเจรจาสันติภาพโดยตรง แทนการเจรจากับกลุ่ม "มารา ปาตานี"

ขณะที่รัฐบาลไทยและรัฐบาลมาเลเซียกำลังเปลี่ยนตัวหัวหน้าคณะผู้อำนวยความสะดวกในการเจรจากับกลุ่ม "ผู้เห็นต่าง" กับรัฐไทยที่เรียกตัวเองว่ากลุ่มมารา ปาตานี (MARA Patani) ด้านกลุ่มที่เรียกตัวเองว่า ขบวนการแนวร่วมปฏิวัติแห่งชาติมลายูปาตานี หรือบีอาร์เอ็น (Barisan Revolusi Nasional Melayu Patani : BRN) ได้ออกมาย้ำจุดยืนเดิมให้รัฐบาลไทยเปิดการเจรจาโดยตรงกับพวกเขา แทนการคุยกับบุคคลที่พวกเขาเรียกว่าเป็น "อดีตสมาชิกบีอาร์เอ็น" ที่อยู่ในมารา ปาตานี

"เราต้องเสนอให้เป็นที่ประจักษ์ให้เขารู้ ณ วันนี้ ระหว่างนายกฯ สองฝ่าย เราต้องเสนอให้เขารับรู้ว่าเรามีความสำคัญ ถ้าทั้งสองฝ่ายไม่สนใจ หรือ ดันทุรังใช้แบบเดิม ๆ ผมก็บอกได้ว่า ไม่มีความหมายใด ๆ ทั้งสิ้น" อับดุล การีม คาลิด โฆษกของบีอาร์เอ็น ให้สัมภาษณ์ทางโทรศัพท์กับทีมงานบีบีซีไทย ในกรุงลอนดอน เมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา ก่อนการเยือนไทยของ ดร. มหาเธร์ โมฮัมหมัด นายกรัฐมนตรีวัย 93 ปี ของมาเลเซีย ระหว่าง 24-25 ต.ค.

อุปกรณ์ของท่านไม่สามารถใช้งานเครื่องเล่นสื่อได้
บทสัมภาษณ์ อับดุล การีม คาลิด โฆษกของบีอาร์เอ็น

ดร. มหาเธร์ มีกำหนดเข้าพบ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ที่ทำเนียบรัฐบาล หารือความร่วมมือทั้งด้านเศรษฐกิจและความมั่นคง โดยเฉพาะสถานการณ์ความไม่สงบในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ อีกทั้งเข้าพบ พล.อ.เปรม ติณสูลานนท์ ประธานองคมนตรีและรัฐบุรุษ วัย 98 ปี ซึ่งทั้งคู่มีความคุ้นเคยกันตั้งแต่สมัย พล.อ.เปรม เป็นนายกรัฐมนตรี พร้อมทั้งนำ ตัน สรี อับดุล ราฮิม บิน โมฮัมหมัด นูร์ (Tan Sri Abdul Rahim bin Mohd. Noor) ผู้ทำหน้าที่ผู้อำนวยความสะดวกของฝั่งมาเลเซีย ในการพูดคุยสันติสุขจังหวัดชายแดนภาคใต้ มาแนะนำแก่ฝ่ายไทยด้วย

อับดุล ราฮิม วัย 75 ปี เป็นอดีตผู้บัญชาการตำรวจสันติบาล และผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ มาเลเซีย เขาได้รับความไว้วางใจอย่างสูงจาก ดร.มหาเธร์ตั้งแต่อดีต จนเมื่อมารับตำแหน่งนายกฯ อีกครั้ง เมื่อปลายเดือน ส.ค. ดร.มหาเธร์ แต่งตั้งเขาให้เข้ามามีบทบาทนำสันติสุขมาสู่ชายแดนมาเลเซีย-ไทย

ส่วนฝั่งไทยนั้น คณะกรรมการขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาจังหวัดชายแดนภาคใต้ (คปต.) ที่ พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกรัฐมนตรี เป็นประธาน ได้เสนอชื่อ พล.อ.อุดมชัย ธรรมสาโรรัชต์ อดีตแม่ทัพภาคที่ 4 เข้ามาทำหน้าที่แทน พล.อ.อักษรา เกิดผล หัวหน้าคณะพูดคุยฯ คนเก่า

บีอาร์เอ็น:ตัวบุคคลไม่สำคัญเท่าหลักการเจรจา

Image copyright MADAREE TOHLALA/AFP/Getty Images
คำบรรยายภาพ ในขณะที่การเจรจาสันติสุขยังไร้ซึ่งผลลัพธ์ ความสูญเสียจากความรุนแรงในจังหวัดภาคใต้ของไทยก็ยังคงดำเนินต่อไป

"ผมไม่ให้ความสำคัญกับตัวบุคคล ทางบีอาร์เอ็นให้ความสนใจกับรูปแบบ วิธีการเจรจามากกว่า ที่จะต้องมาระดมความคิด มาสร้างร่วมกัน หาแนวทางที่ดี ที่เหมาะสม ชอบธรรม ถ้าเราไม่มานั่งโต๊ะคุย ดีไซน์ร่วมกัน ผู้ไกล่เกลี่ยคนไหนก็ไม่มีผล... ถ้ารัฐบาลไทยกับบีอาร์เอ็นมาคุยกัน ใครก็ได้มาเป็น facilitator (ผู้อำนวยความสะดวก) "

ในแถลงการณ์ 5 ข้อของบีอาร์เอ็นที่แถลงเมื่อวันอาทิตย์ ยังคงข้อเรียกร้องเดิมที่ให้ "คู่ขัดแย้งหลักก็คือฝ่ายรัฐบาลไทยและขบวนการบีอาร์เอ็น" เข้าสู่กระบวนการเจรจา "ตามหลักสากล" โดยมี "องค์กรระหว่างประเทศที่มีความเกี่ยวข้องโดยตรงเข้าร่วม"

"ผู้แสดงหลักในดินแดนปาตานีคือ รัฐบาลไทย กับ บีอาร์เอ็น มาราฯ หรืออะไรก็แล้วแต่ พูดแบบบ้าน ๆ ก็คือ พวกเขาเหล่านั้นเป็นภายในของเรา เรามี concept ชัดเจนที่จะบริหารจัดการพวกเขาเหล่านั้น รัฐบาลไม่ต้องเป็นห่วงเรื่องเหล่านี้ อย่าไปสนใจให้มาก เราสามารถบริหารจัดการเองได้" นายอับดุล การีมกล่าว

สารเช่นนี้เป็นสิ่งที่บีอาร์เอ็นออกมาย้ำเสมอมา ในระหว่างความเคลื่อนไหวใด ๆ ของการเจรจาสันติสุขระหว่างรัฐบาลไทยและฝ่ายมาราปาตานี ซึ่งทำให้ผู้ที่ศึกษาสถานการณ์ความรุนแรงทางภาคใต้มองว่าเป็นความพยายามในการชิงการนำระหว่างขบวนการติดอาวุธด้วยกัน อย่างไรก็ตามในแง่หนึ่งก็แสดงให้เห็นว่าบีอาร์เอ็นสนใจการเจรจาสันติภาพ

สอดคล้องกับที่นายอับดุล การีม ให้คำอธิบายว่าสาเหตุความรุนแรงในจังหวัดชายแดนใต้ลดลงในรอบ 2 ปี ที่ผ่านมา เป็นเพราะบีอาร์เอ็น "สโลว์วิธีปฏิบัติทางการทหาร เพื่อเข้าสู่วิถีทางการเมือง"

"เราสตาร์ทเครื่องตั้งแต่ 2004 (พ.ศ. 2547) จนถึงทุกวันนี้ เราสามารถที่จะเร่งเครื่องได้ เราสามารถที่จะปลดเกียร์ว่างได้ เราสามารถที่ใช้ เกียร์ต่ำ เกียร์สูงได้ แล้วแต่สถานการณ์ เรากำหนดทิศทางได้" นายอับดุล การีมกล่าวในการสัมภาษณ์เมื่อ 21 ต.ค.

ในขณะที่ พ.อ.ปราโมทย์ พรหมอินทร์ โฆษก กอ.รมน.ภาค 4 ส่วนหน้า ระบุว่าการที่เหตุการณ์โจมตีในจังหวัดชายแดนภาคใต้ลดลงเป็นเพราะนโยบายของรัฐ ที่เสริมประสิทธิภาพในการสอดส่องดูแลมากขึ้น รวมทั้งทำความเข้าใจกับราษฎรถึงสถานการณ์ โดยเฉพาะในแหล่งเพาะพันธุ์แห่งผู้ก่อความไม่สงบอย่างเช่นในโรงเรียน

"ตอนนี้สถิติเป็นตัวบ่งชี้สำคัญ แต่ผมคงไม่ได้มองปัจจัยของกลุ่มก่อความรุนแรง แต่เนื่องจากเขาไม่เคยออกมาบอกอย่างแจ้งชัดว่าเป็นฝีมือของเขา.... และถ้าเขาออกมาบอกแบบนั้นก็ดีสิ เพราะคนจะได้รู้ว่าความรุนแรงที่เกิดขึ้นทั้งหมดเป็นฝีมือของเขาเอง" พ.อ. ปราโมทย์กล่าว

Image copyright BRN
คำบรรยายภาพ นายอับดุล การิม คาลิด โฆษกบีอาร์เอ็น

--------------------------------------------

แถลงการณ์ บีอาร์เอ็น 5 ข้อ

1.บีอาร์เอ็นไม่ปฏิเสธในวิถีทางการเมืองในการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งในปาตานี ตามที่ทางบีอาร์เอ็นได้ออกแถลงการณ์ไปแล้วเมื่อ วันที่ 10 เมษายน 2560

2.รูปแบบการเจรจาที่ทางบีอาร์เอ็นต้องการ มีดังนี้

a)คู่ขัดแย้งที่ต่อสู้ทั้งสองฝ่ายจะต้องมีความเห็นชอบต้องกันโดยปราศจากการบีบบังคับหรือสภาวะกดดันจากฝ่ายหนึ่งฝ่ายใด

b)กระบวนการเจรจาจะต้องเป็นไปตามหลักสากล ในความหมายที่ว่าจะต้องมีฝ่ายที่สาม นั่นก็คือองค์กรระหว่างประเทศที่มีความเกี่ยวข้องโดยตรงเข้าร่วม เช่น กลุ่มประสานงานระหว่างประเทศ (International Contact Group) กลุ่มผู้สังเกตการณ์ หรือกลุ่มที่มีลักษณะใกล้เคียง

c)ผู้อำนวยความสะดวกหรือผู้ไกล่เกลี่ยในกระบวนการเจรจาจะต้องมีความเป็นธรรม ไม่เอนเอียง ไม่มีผลประโยชน์แอบแฝง มีความน่าเชื่อถือ และผู้ที่มีอำนาจในการตัดสินใจ

3.กรอบโครงสร้างและโรดแมปพร้อมทั้งรูปแบบของกระบวนการเจรจา รวมไปถึงหน้าที่และข้อกำหนด (terms of reference) ของผู้อำนวยความสะดวกหรือผู้ไกล่เกลี่ยจะต้องถูกกำหนดโดยคู่ขัดแย้งหลักและเป็นที่เห็นชอบร่วมกันของทั้งสองฝ่าย

4.ในบริบทความขัดแย้งที่ปาตานี คู่ขัดแย้งหลักก็คือฝ่ายรัฐบาลไทยและขบวนการบีอาร์เอ็น ดังนั้นกระบวนการในการแก้ไขความขัดแย้งจะต้องเกี่ยวโยงจากทั้งสองฝ่าย อย่างไรก็ตามข้อเสนอและความปรารถนาของแนวร่วมผู้สนับสนุน (constituency) และผู้มีส่วนได้เสียอื่นๆ ในปาตานี ถือเป็นส่วนสำคัญอย่างยิ่ง ในการที่จะต้องมีหลักประกันต่อรูปแบบหรือวิธีการที่ดีและมีประสิทธิผล

5.บีอาร์เอ็นเรียกร้องให้ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องในการแก้ไขปัญหาความขัดแย้ง ณ ปาตานี ให้เรียนรู้จากบทเรียนของกระบวนการเจรจาที่ผ่านมา และสามารถที่จะนำวิธีการที่ดีที่ก่อประโยชน์มากที่สุดและที่เกี่ยวข้องกับการหนุนเสริมที่จะช่วยในเรื่องการพัฒนาการที่ดียิ่งขึ้น

------------------------------------------

ที่ปรึกษารองนายกฯ งดให้ความเห็น "ตัวจริง-ตัวปลอม" ย้ำหลักการคุยผ่านมาราฯ

รศ.ดร. ปณิธาน วัฒนายากร ที่ปรึกษารองนายกรัฐมนตรีฝ่ายความมั่นคง (พล.อ. ประวิตร วงษ์สุวรรณ) ปฏิเสธจะให้ความเห็นเกี่ยวกับแถลงการณ์รอบใหม่ของบุคคลที่อ้างตัวว่าเป็น "ตัวจริง" ของขบวนการบีอาร์เอ็น ก่อนนายกรัฐมนตรีมหาเธร์พบ พล.อ.ประยุทธ์

ส่วนการเปลี่ยนหัวหน้าคณะพูดคุยสันติสุขฯ ฝ่ายไทย และเปลี่ยนตัวผู้อำนวยความสะดวกของมาเลเซีย จะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงองค์ประกอบของคณะพูดคุยฯ ของฝ่ายผู้เห็นต่างที่เรียกตัวเองว่ามารา ปาตานี หรือไม่นั้น รศ.ดร. ปณิธานกล่าวกับบีบีซีไทยว่า ที่ผ่านมา พล.อ. อักษรา เกิดผล ทำหน้าที่ได้ดีตามที่นายกฯ ระบุในแง่ของการสร้างความไว้วางใจ และ พล.อ. อักษราก็ยังคงเป็นที่ปรึกษาคณะพูดคุยฯ ต่อไป ส่วนใน "ปาร์ตี้บี" เองก็ยังอยู่ภายใต้มาราฯ แต่จะมีพลัส (บวก) กลุ่มต่าง ๆ เข้ามาบ้าง ส่วนรายละเอียดเป็นอย่างไรขึ้นอยู่กับการตัดสินใจของ พล.อ. อุดมชัย ธรรมสาโรรัชต์ ว่าที่หัวหน้าคณะพูดคุยสันติสุขฯ ฝ่ายไทยคนใหม่

"เราไม่เอาเรื่องกลไกมาเป็นอุปสรรค เพราะรัฐบาลไทยเปิดรับการพูดคุยสันติสุข ถ้าไม่มีเรื่องการแบ่งแยกดินแดน เขตปกครองพิเศษ" รศ.ดร. ปณิธานกล่าว

เจรจากับมาราฯไม่คืบ

Image copyright MANAN VATSYAYANA/AFP/GETTYIMAGES
คำบรรยายภาพ กลุ่มมาราปาตานีขณะร่วมแถลงข่าวในกรุงกัวลาลัมเปอร์เมื่อกลางปี 2558

กลุ่มมารา ปาตานี เปิดตัวอย่างเป็นทางการครั้งแรกเมื่อ 27 ส.ค. 2558 หลังร่วมโต๊ะเจรจากับตัวแทนรัฐไทย ในนามคณะพูดคุยสันติสุขจังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยมีนายอาวัง ยะบะ ผู้แทนจากกลุ่มบีอาร์เอ็น เป็นประธาน มีตัวแทนผู้เห็นต่าง 6 กลุ่มร่วมเป็นสมาชิก ประกอบด้วย ผู้แทนจากกลุ่มพูโล (PULO-MKP), กลุ่มบีไอเอ็มพี (BIMP), กลุ่มบีอาร์เอ็น (BRN), กลุ่มบีไอพีพี (BIPP) และกลุ่มพูโล (PULO-DSPP)

ผ่านมาแล้วกว่าสามปี แต่ผลการเจรจาไม่มีความคืบหน้า จนกระทั่งเมื่อต้นปีนี้ นายสุกรี ฮารี หัวหน้าคณะของมาราฯ เปิดหน้าให้สัมภาษณ์พิเศษแก่สื่อมวลชน ที่เมืองโกตาบารู เมืองหลักของรัฐกลันตัน และเป็นครั้งแรกที่เขายอมเปิดปากตอบข้อซักถามด้วยภาษาไทย

ในฐานะผู้ร่วมวงพูดคุยสันติสุข 2 ครั้ง ทั้งในยุครัฐบาล ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ที่เริ่มต้นปี 2556 และยุครัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ ที่เริ่มต้นปี 2558 นายสุกรี บอกกับบีบีซีไทยเมื่อ มี.ค. ปีนี้ว่าเขาเชื่อมั่นต่อกระบวนการรอบหลังมากกว่า

"ผมมั่นใจในรัฐบาลทหารมากกว่ารัฐบาลประชาธิปไตย เพราะว่าเราคุยในรัฐบาลประชาธิปไตย การจะผ่านเรื่องใด ๆ เป็นเรื่องยาก ต้องมีขั้นตอน ต้องผ่านสภา แต่รัฐบาลทหาร ถ้าเขาจะให้ ก็ให้เลย อะไรทำได้ ทำเลย"

เขายังมีความหวังว่า "รัชกาลที่ 10 จะทรงมีบทบาทสำคัญในการแก้ปัญหาชายแดนภาคใต้ ถ้ารัฐบาลเป็นอย่างนี้ ไม่มีทางที่จะแก้ปัญหาได้ นอกจากรัชกาลที่ 10 พระองค์เดียวที่จะแก้ปัญหาให้สำเร็จโดยเร็วที่สุด"

Image copyright MADAREE TOHLALA/AFP/Getty Images

บีอาร์เอ็น: ใครจริง ใครปลอม

ในการสัมภาษณ์กับบีบีซีไทยเมื่อ มี.ค. นายสุกรี อธิบายว่าบีอาร์เอ็นเป็นองค์กรใต้ดิน ไม่มีใครรู้ว่าใครเป็นตัวบีอาร์เอ็น สมาชิกบีอาร์เอ็นจะถือหลักเรื่อง "ความเป็นหนึ่ง" ไม่แตกแยก และยังต้องปฏิบัติตาม "บัญญัติ 10 ประการ" ซึ่งหนึ่งในนั้นระบุว่าใครจะทำอะไรเพื่อให้ประโยชน์แก่บีอาร์เอ็น หรือมีผลประโยชน์ตอบแทนบีอาร์เอ็น ก็ทำได้เลย แม้จะเป็นสมาชิกระดับล่าง

นายสุกรี ไม่ยอมนิยามตัวเองว่าอยู่ "ปีกการเมือง" หรือ "ปีกทหาร" ของบีอาร์เอ็น โดยให้เหตุผลว่า "เป็นความลับ"

แต่อับดุล การีม กล่าวกับบีบีซีเมื่อวันอาทิตย์ว่า สุกรี เป็น "อดีตบีอาร์เอ็น" ไปแล้วเพราะ "ไม่ไปตามหลักการของบีอาร์เอ็น เขาฉีกแนวออกไป"

"ผมขอพูดอย่างนี้ว่า ที่เขาไม่มีความหมาย เพราะเขาไม่ใช่ตัวหลัก ไม่ใช่องค์กรหลัก ในเหตุการณ์ที่กำลังเกิดขึ้นในขณะนี้ เขาไม่ได้อยู่ในสนามรบ ไม่ได้สู้กับรัฐบาลไทย คนที่สู้รบกับรัฐบาลไทยปัจจุบันคือกลุ่มของผม"

สำนักข่าวอิศรา รายงานเมื่อ 26 มี.ค. 2561 อ้างคำสัมภาษณ์ของ พล.อ.สำเร็จ ศรีหร่าย อดีตรองแม่ทัพภาคที่ 4 ซึ่งได้รับการยอมรับว่าเป็นผู้ที่ศึกษาโครงสร้างของขบวนการบีอาร์เอ็นมากที่สุดคนหนึ่ง ว่า นายสุกรี "พูดเก่งมาก และสนิทสนม" กับ นายอับดุล การีม ในสมัยที่ร่วมโต๊ะพูดคุยเพื่อสันติภาพ ที่มีนายฮัสซัน ตอยิบ เป็นหัวหน้าคณะพูดคุยฝั่งบีอาร์เอ็น โดย พล.อ.สำเร็จ ไปร่วมโต๊ะพูดคุยในฐานะที่ปรึกษา ที่ พล.อ.อ.สุกำพล สุวรรณทัต รมว. กลาโหมในสมัยรัฐบาล น.ส. ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ส่งเข้าไป

ด้าน อับดุล การีม ยอมรับกับบีบีซีไทยว่า เขากับสุกรีนั้นยังเป็นเพื่อนกัน

"ความเป็นเพื่อนยังเหมือนเดิม แต่หลักการคนละเรื่อง ...ผมเป็นโฆษกของบีอาร์เอ็น ไม่ใช่กลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง ได้รับ mandate จากบีอาร์เอ็น ไม่ใช่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง"

ข่าวที่เกี่ยวข้อง