เลือกตั้ง 2562 : นักวิชาการด้านการเมืองชี้ เพลงหนักแผ่นดิน คือบทเพลงสร้างวาทกรรมแห่งความแตกแยก

  • 18 กุมภาพันธ์ 2019
"เพลงอะไรที่กำลังฮิตตอนนี้ ก็เพลงหนักแผ่นดินไง" พล.อ. อภิรัชต์ คงสมพงษ์ ผู้บัญชาการทหารบก (ผบ.ทบ.) และเลขาธิการคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) กล่าว Image copyright Thai News Pix
คำบรรยายภาพ "เพลงอะไรที่กำลังฮิตตอนนี้ ก็เพลงหนักแผ่นดินไง" พล.อ. อภิรัชต์ คงสมพงษ์ ผู้บัญชาการทหารบก (ผบ.ทบ.) และเลขาธิการคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) กล่าว

เพียงไม่กี่ชั่วโมงหลังจากที่ พล.อ. อภิรัชต์ คงสมพงษ์ ผู้บัญชาการทหารบก (ผบ.ทบ.) และเลขาธิการคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) แนะนำให้ฟังเพลงหนักแผ่นดิน กระแสในสื่อโซเชียลดังกระหึ่มจนทำให้ #หนักแผ่นดิน พุ่งทะยานไต่อันดับต้น ๆ ของทวิตเตอร์เมืองไทย

ขณะที่นักวิชาการประวัติศาสตร์การเมืองชี้การแนะนำคนไทยไปฟังเพลงดังกล่าว เป็น วาทกรรมแห่งการสร้างความแตกแยกทางการเมือง พร้อมเสนอแนะกองทัพอธิบายประชาชนถึงความจำเป็นของการใช้งบประมาณและการเกณฑ์ทหารเป็นการตัดสินใจ น่าจะเป็นหนทางการสื่อสารที่เหมาะสมกว่า

ดร. บุญเกียรติ การะเวกพันธุ์ อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง บอกบีบีซีไทย ว่า เพลงหนักแผ่นดิน เป็นส่วนหนึ่งของสงครามความคิด ก่อนเหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519 ซึ่งในขณะนั้นสังคมไทย มีการต่อสู้ทางความคิดทั้งฝ่ายขวาและฝ่ายซ้าย บทเพลงดังกล่าวสร้างวาระกรรมแห่งความแตกแยก ซึ่งผลสุดท้ายแล้ว เพลงหนักแผ่นดินจึงกลายเป็นส่วนหนึ่งของความรุนแรงระหว่างคนไทยด้วยกันเอง ในช่วงเหตุการณ์ 6 ตุลาฯ

"เพราะบทเพลงทำให้มีผลทางจิตใจให้กลายเป็นศัตรูทางการเมือง เพลงแบบนี้ เป็นเครื่องมือทางการเมืองในยุคสมัยหนึ่ง การหยิบยกเพลงนี้ขึ้นมา ก็อาจจะนำไปสู่ความแตกแยกทางการเมือง และกลายมาเป็นความรุนแรงที่เกิดขึ้นได้ ดั้งนั้น ควรจะโต้แย้งด้วยเหตุและผล"

อุปกรณ์ของท่านไม่สามารถใช้งานเครื่องเล่นสื่อได้
นักวิชาการเปิดข้อมูล “6 ตุลา 2519” หน้าประวัติศาสตร์อันมืดบอด

นักวิชาการด้านประวัติศาสตร์การเมืองรายนี้เสนอว่า สิ่งที่ พล.อ. อภิรัชต์ควรอธิบายให้ประชาชนเห็นถึงความจำเป็นของกองทัพในการคงหรือใช้งบประมาณทางทหารมากกว่า การตอบโต้ตอบโต้ด้วยการแนะนำให้ไปฟังเพลงหนักแผ่นดิน

ผศ. พิพัฒน์ กระแจะจันทร์ สาขาวิชาประวัติศาสตร์ คณะศิลปศาสตร์ ม.ธรรมศาสตร์ ระบุผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัวว่า การกลับมาของเพลงหนักแผ่นดินคือภาพสะท้อนของกระแสขวาจัดในสังคมไทย เพลงนี้เดิมใช้ในการขับไล่ กีดกัน และสร้างความรู้สึกให้มองว่าพวกคอมมิวนิสต์ไม่ใช่ไทย เป็นพวกอันธพาล คอยจะทำลายชาติ สถาบันกษัตริย์ และความเป็นไทย (ประเพณีไทย)

พูดอีกแบบเพลงนี้คือเพลงที่ใช้ฆ่าศัตรู ใครถูกไล่ให้ไปฟังก็คือศัตรู วิธีที่ไล่คนไปฟังเพลงแบบนี้นับว่าเก่ามาก เป็นวิธีเล่นการเมืองแบบสร้างให้เกิดศัตรู เพราะเป็นอันตรายต่อคนในสังคมที่ต้องการความสมานฉันท์และร่วมเดินไปข้างหน้าด้วยกัน

#หนักแผ่นดิน ติดอันดับ 1 ทวิตเตอร์เทรนด์

คำอธิบายของ ดร. บุญเกียรติ ต่อเรื่องดังกล่าวมีขึ้นหลังจากเมื่อช่วงเช้าที่ผ่านมา พล.อ. อภิรัชต์ ตอบคำถามผู้สื่อข่าวว่า "ก็ให้ไปฟังเพลงหนักแผ่นดินไง" ภายหลังถูกถามถึงกรณีที่คุณหญิงสุดารัตน์ เกยุราพันธุ์ ประธานยุทธศาสตร์การเลือกตั้งของพรรคเพื่อไทย และหนึ่งในแคนดิเดตนายกรัฐมนตรีในบัญชีของพรรคฯ กล่าวปราศรัยเสนอนโยบายตัดงบกลาโหม 10% และยกเลิกการเกณฑ์ทหาร

ก่อนหน้านั้น ผู้สื่อข่าวก็ได้พยายามสอบถาม พล.อ. อภิรัชต์ถึงดูแลสถานการณ์ทางการเมืองในช่วงหาเสียงขณะนี้ แต่ พล.อ. อภิรัชต์ก็ย้อนถามกลับว่า "เพลงอะไรที่กำลังฮิตตอนนี้ ก็เพลงหนักแผ่นดินไง"

เขากล่าวภายหลังการเป็นประธานพิธีวันคล้ายวันสถาปนา กอ.รมน. ครบรอบ 11 ปี ประจำปี 2562 เพื่อระลึกถึงความสำคัญและเกิดความภาคภูมิใจในเกียรติประวัติความเป็นมา รวมทั้งเพื่อความเป็นสิริมงคลต่อองค์กร โดยมีผู้แทนผู้บัญชาการเหล่าทัพ คณะกรรมการอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร ผู้แทนจากส่วนราชการ ผู้บังคับบัญชาของกอ.รมน. ข้าราชการ กอ.รมน. และมวลชน กอ.รมน.

และขณะนี้ #หนักแผ่นดิน ติดแฮชแทกอันดับหนึ่งภายในระยะเวลาอันรวดเร็ว

สั่งเปิดเพลง มาร์ชกองทัพบก-หนักแผ่นดิน ทุกวัน

ในเวลาต่อมา พล.อ.อภิรัชต์ ได้สั่งการให้กรมกิจการพลเรือนทหารบก นำเพลงแนวปลุกใจทหาร เช่น เพลงมาร์ชกองทัพบก เพลงหนักแผ่นดิน เป็นต้น ไปเปิดในสถานีวิทยุกองทัพบกที่มีกว่า 160 สถานีทั่วประเทศทุกวัน ยกเว้นวันหยุดราชการ ตั้งแต่เวลา 07.00 น. ในรายการ "ทบ.เพื่อประชาชน" และเวลา 12.00 น. ในรายการ รู้รักสามัคคีทำความดีเพื่อแผ่นดิน พร้อมทั้งเชื่อมต่อกับเสียงตามสายภายในกองทัพบกด้วย โดยเฉพาะในช่วงเวลา 12.00 น. ซึ่งเป็นช่วงที่กำลังพลอยู่ระหว่างพักกลางวัน

Image copyright Getty Images

โดยอธิบายถึงจุดประสงค์ในการดำเนินการดังกล่าวก็เพื่อให้ทหารทุกคนตระหนักในการทำหน้าที่ของตัวเอง สำนึกต่อความรับผิดชอบต่อบ้านเมือง เพราะที่ผ่านมามีบางฝ่ายวิพากษ์วิจารณ์แล้วนำข้อมูลที่บิดเบือนมาโจมตี เพื่อสร้างความเข้าใจผิดกับการปฏิบัติงานของรัฐบาล และกองทัพ ดังนั้นหน่วยงานต้องชี้แจงผ่านสื่อในสังกัด และหน่วยงานของตนเองอย่างรวดเร็ว

กองทัพควรวางตัวเป็นกลางทางการเมือง

ดร. บุญเกียรติ ยังเสนอแนะเพิ่มเติมว่า ปัจจุบันเป็นห้วงเวลาของการหาเสียงระหว่างพรรคการเมืองและ เป็นการต่อสู้กันในเชิงนโยบายที่แตกต่างกันเพื่อให้เป็นตัวเลือกของประชาชนและขึ้นสู่อำนาจ

"การต่อสู้ทางการเมือง ในเชิงนโยบาย คนอาจจะเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วย แต่ไม่ใช่การ สร้างความเกลียดชังให้เกิดขึ้นในคนไทยด้วยกัน" เขากล่าว

Image copyright AFP/GETTY IMAGES
คำบรรยายภาพ "ไม่เหมาะไม่ควร เพราะทหารควรจะวางตัวเป็นการกลางทางการเมือง" นายวีระกล่าว

ขณะที่ นายวีระ สมความคิด เลขาธิการเครือข่ายประชาชนต้านคอร์รัปชัน (คปต.) ซึ่งครั้งหนึ่งเคยเป็นเลขานุการประธานสภานักศึกษามหาวิทยาลัยรามคำแหงในช่วงปีหน้า 2519 มองว่า คำพูดดังกล่าวของ พล.อ. อภิรัชต์อาจจะนำไปสู่ความขัดแย้งที่อาจจะรุนแรงก็ได้

"ไม่เหมาะไม่ควร เพราะทหารควรจะวางตัวเป็นการกลางทางการเมือง" เขากล่าว

หากย้อนไปดูตอนที่เพลงหนักแผ่นดินในอดีต เป็นยุคปี 2519 เพลงดังกล่าวได้รับการเผยแพร่อย่างแพร่หลาย ผ่านเครือข่ายสถานีวิทยุยานเกาะ ซึ่งทำให้นำไปสู่การล้อมปราบนักศึกษาและปราบปรามประชาชน

นักกิจกรรมทางการเมืองรายนี้มองว่า นี่เหมือนกับว่าจะข่มขู่ประชาชน แม้ว่าประเทศจะกำลังก้าวไปสู่การเลือกตั้ง

เนื้อหาเพลง "หนักแผ่นดิน" เป็นอย่างไร

สำหรับเพลงหนักแผ่นดินนี้ ประพันธ์คำร้องโดย พ.อ. บุญส่ง หักฤทธิ์ศึก ขับร้องโดย สันติ ลุนเผ่ และศิริจันทร์ อิศรางกูร ณ อยุธยา เป็นเพลงที่แต่งเมื่อ พ.ศ. 2518 ใช้เปิดออกอากาศทางสถานีวิทยุ จ.ส. กรมการสื่อสารทหารบก กองทัพบก ในการต่อสู้ทางการเมืองกับขบวนการคอมมิวนิสต์ ในช่วง พ.ศ. 2518-2523 มีเนื้อหาดังนี้

เนื้อเพลง หนักแผ่นดิน
คนใดใช้ชื่อไทยอยู่ กายก็ดูเหมือนไทยด้วยกัน
ได้อาศัยโพธิ์ทองแผ่นดินของราชันย์ แต่ใจมันยังเฝ้าคิดทำลาย
คนใดเห็นไทยเป็นทาส ดูถูกชาติเชื้อชนถิ่นไทย
แต่ยังฝังทำกิน กอบโกยสินไทยไป เหยียดคนไทยเป็นทาสของมัน
(สร้อย) หนักแผ่นดิน หนักแผ่นดิน คนเช่นนี้เป็นคนหนักแผ่นดิน
หนักแผ่นดิน หนักแผ่นดิน คนเช่นนี้เป็นคนหนักแผ่นดิน (หนักแผ่นดิน!)
คนใดยุยงปลุกปั่น ไทยด้วยกันหมายให้แตกกระจาย
ปลุกระดมมวลชนให้สับสนวุ่นวาย เพื่อคนไทยแบ่งฝ่ายรบกันเอง
คนใดหลงชมชาติอื่น ชาติเดียวกันเขายืนข่มเหง
ได้สินทรัพย์เจือจานก็ประหารไทยกันเอง ที่ชาติอื่นเกรงดังญาติของมัน
(สร้อย) หนักแผ่นดิน หนักแผ่นดิน คนเช่นนี้เป็นคนหนักแผ่นดิน
หนักแผ่นดิน หนักแผ่นดิน คนเช่นนี้เป็นคนหนักแผ่นดิน(หนักแผ่นดิน!)
คนใดขายตนขายชาติ ได้โอกาสชี้ทางให้ศัตรู
เข้าทลายพลังไทยให้สลายทางสู้ เมื่อศัตรูโจมจู่เสียทีมัน
คนใดคิดร้ายราวี ประเพณีของไทยไม่ต้องการ
เกื้อหนุนอคติเชื่อลัทธิอันธพาล แพร่นำมันมาบ้านเมืองเรา
(สร้อย) หนักแผ่นดิน หนักแผ่นดิน คนเช่นนี้เป็นคนหนักแผ่นดิน
หนักแผ่นดิน หนักแผ่นดิน คนเช่นนี้เป็นคนหนักแผ่นดิน (หนักแผ่นดิน!)

อ่านข่าวนี้เพิ่มเติม