พาราควอต: คกก.วัตถุอันตรายมีมติห้ามใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช 3 ชนิด

  • 22 ตุลาคม 2019
เกษตรกรพ่นสารเคมีในไร่ Image copyright PANUMAS SANGUANWONG/BBC THAI

คณะกรรมการวัตถุอันตรายมีมติห้ามใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช 3 ชนิด คือ พาราควอต คลอร์ไพริฟอส และไกลโฟเซต ด้านกลุ่มเกษตรกรที่คัดค้านการห้ามใช้สารเคมีประกาศเดินหน้าฟ้องศาลปกครอง

การประชุมคณะกรรมการวัตถุอันตรายในวันนี้ (22 ต.ค. 2562) มีขึ้นขณะที่ความขัดแย้งระหว่างฝ่ายสนับสนุนและฝ่ายคัดค้านการสั่งห้ามใช้สารเคมีทางการเกษตรปะทุขึ้นอีกครั้งหลังจากคณะกรรมการ 4 ฝ่าย คือภาครัฐ ผู้นำเข้าสารเคมี เกษตรกรและผู้บริโภคซึ่งมีนางมนัญญา ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เป็นประธาน มีมติเมื่อวันที่ 7 ต.ค. เห็นชอบให้ยกเลิกการจำหน่ายและยกเลิกการใช้ในประเทศตั้งแต่วันที่ 1 ธ.ค. 62 เป็นต้นไป

การประชุมซึ่งมีนายภานุวัฒน์ ตริยางกูรศรี รักษาการรองปลัดกระทรวงอุตสาหกรรมทำหน้าที่เป็นประธาน เริ่มขึ้นในเวลา 9.00 น. โดยมีเกษตรกรจำนวนหนึ่งที่คัดค้านการห้ามใช้สารเคมีดังกล่าวมาชุมนุมที่กระทรวงอุตสาหกรรมเพื่อติดตามผลการประชุม

"คณะกรรมการได้มีการลงมติแบบเปิดเผย มีมติเห็นชอบตามที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์เสนอให้ปรับพาราควอต คลอร์ไพริฟอส และไกลโฟเซต ที่อยู่ในความรับผิดชอบของกรมวิชาการเกษตร จากวัตถุอันตรายชนิดที่ 3 ให้เป็นวัตถุอันตรายชนิดที่ 4 โดยให้มีผลตั้งแต่วันที่ 1 ธ.ค. 2562" นายภานุวัฒน์แถลงผลการประชุม

ทั้งนี้มีคณะกรรมการเข้าร่วมประชุม 26 คนจากทั้งหมด 29 คน ผลการลงมติเป็นดังนี้

  • พาราควอต

-เห็นควรให้ยกเลิกการใช้ในวันที่ 1 ธ.ค. 2562 จำนวน 20 คน

-เห็นควรให้ยกเลิกการใช้ในวันที่ 1 ธ.ค. 2564 จำนวน 1 คน

-เห็นควรให้จำกัดการใช้ 5 คน

  • คลอร์ไพริฟอส

-เห็นควรให้ยกเลิกการใช้ 22 คน

-เห็นควรให้จำกัดการใช้ 4 คน

  • ไกลโฟเซต

-เห็นควรให้ยกเลิกการใช้ 19 คน

-เห็นควรให้จำกัดการใช้ 7 คน

Image copyright PANUMAS SANGUANWONG/BBC THAI
คำบรรยายภาพ เกษตรกรไทยใช้พาราควอตกำจัดวัชพืชในไร่อ้อย มันสำปะหลัง ยางพารา

ขั้นตอนต่อไป

นายภานุวัฒน์กล่าวว่า คณะกรรมการมอบหมายให้กรมวิชาการเกษตรดำเนินการยกร่างประกาศกระทรวงว่าด้วยบัญชีรายชื่อวัตถุอันตราย และจัดให้มีการรับฟังความคิดเห็นและนำเสนอผลการรับฟังความคิดเห็นเสนอต่อคณะกรรมวัตถุอันตรายซึ่งจะพิจารณาในการประชุมครั้งต่อไป และให้กรมวิชาการเกษตรไปพิจารณาการบริหารจัดการวัตถุอันตรายที่ยังคงเหลืออยู่หลังประกาศมีผลบังคับใช้ โดยคำนึงถึงผลกระทบต่อผู้เกี่ยวข้อง เช่น เกษตรกร ร้านจำหน่าย เป็นต้น "ในการพิจารณาครั้งนี้นั้น คณะกรรมการได้พิจารณาข้อมูลจากคณะทำงานกระทรวงเกษตรฯ ประกอบด้วย ข้อมูลวิธีการและสารทางเลือก ในการจัดการวัชพืช ต้นทุนสารทางเลือก และข้อมูลสารทดแทนคลอร์ไพริฟอส ปริมาณสารที่คงเหลือ ณ ปัจจุบันซึ่งกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เห็นว่าสามารถบริหารจัดการเพื่อให้เกิดปัญหาในทางปฏิบัติได้ หากยกเลิกการใช้วัตถุอันตรายทั้ง 3 รายการ" นายภานุวัฒน์ระบุ

นอกจากนี้คณะกรรมการยังได้พิจารณาข้อมูลจากผู้แทนกระทรวงสาธารณสุขเกี่ยวกับความเป็นอันตราย ข้อมูลการตรวจสอบเฝ้าระวังสารตกข้างในสินค้าเกษตรตามท้องตลาด รวมทั้งข้อมูลและข้อเสนอที่ได้รับจากภาคส่วนต่าง ๆ ทั้งที่ต้องการให้ยกเลิกการใช้ และส่วนที่ไม่เห็นด้วยหากยกเลิกการใช้

ทางด้าน น.ส.อัญชุลี ลักษณ์อำนวยพร ประธานชมรมกลุ่มรักแม่กลอง จ.ราชบุรี แกนนำกลุ่มเกษตรกรที่คัดค้านการห้ามใช้สารเคมีประกาศว่าจะยื่นคำร้องต่อศาลปกครองขอให้มีคำสั่งคุ้มครองชั่วคราว เพื่อชะลอมติของคณะกรรมการวัตถุอันตราย เนื่องจากกลุ่มเกษตรกรเห็นว่าคำสั่งยกเลิกการใช้สารเคมีจะส่งผลกระทบต่อเกษตรกร โดยเฉพาะในแง่ต้นทุนที่เพิ่มขึ้น เพราะต้องหาสารกำจัดศัตรูพืชตัวอื่นมาทดแทน

เธอเชื่อว่า มติคณะกรรมการฯ มีพื้นฐานมาจากข้อมูลที่ไม่สอดคล้องกับความเป็นจริงที่นำเสนอโดยกระทรวงสาธารณสุขและผู้แทนองค์กรสาธารณะประโยชน์ที่อยู่ในคณะกรรมการวัตถุอันตราย

Image copyright กองโฆษก พรรคภูมิใจไทย
คำบรรยายภาพ มนัญญา ไทยเศรษฐ์ รมช. เกษตรและสหกรณ์ เคยป่วยเพราะเครียดจากปัญหาความขัดแย้งเรื่องการห้ามใช้สารเคมี

"ไม่ใช่ชัยชนะของใคร"

นางมนัญญา ไทยเศรษฐ์ รมช. เกษตรและสหกรณ์ให้สัมภาษณ์สถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอสภายหลังรับทราบมติที่ประชุมคณะกรรมการวัตถุอันตรายว่ามตินี้ "ไม่ใช่ชัยชนะของใคร" แต่เป็นเพราะสังคมต้องการรับประทานอาหารที่มาจากผลผลิตการเกษตรที่มีความปลอดภัย

"ขอบคุณกระทรวงสาธารณสุขมาก ๆ และพี่น้องประชาชนทุกคนที่เป็นพลังการขับเคลื่อน รวมทั้งรัฐบาลที่ให้การสนับสนุน" รมช. เกษตรและสหกรณ์กล่าว

ขณะที่นายอนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข โพสต์เฟซบุ๊กขอบคุณคณะกรรมการวัตถุอันตรายที่สนับสนุนให้ยกเลิกการใช้สารเคมี

"ขอกราบขอบพระคุณและน้อมคารวะต่อคณะกรรมการวัตถุอันตรายเฉพาะผู้ที่ลงมติแบนการใช้สารพิษด้วยจิตสำนึกที่รักและห่วงใยในคุณภาพชีวิตและสุขภาพของพี่น้องประชาชน ประวัติศาสตร์จะจารึกวีรกรรมที่ท่านทำเพื่อแผ่นดินเกิดในวันนี้เยี่ยงวีรบุรุษของชาติ ขอแสดงความยินดีกับคนไทยทุกคนที่ประเทศของเรายังมีข้าราชการและนักวิชาการที่เปี่ยมล้นไปด้วยคุณธรรมและจริยธรรมหลงเหลืออยู่ในบ้านของเรา" นายอนุทินระบุ

นายอนุทินยังให้สัมภาษณ์ด้วยว่า เมื่อเป็นสารเคมีทั้ง 3 ชนิดนี้จะสามารถใช้ได้จนถึงวันที่ 1 ธ.ค. แต่คาดว่าจะผ่อนผันไปอีก 1 เดือน หลังจากนั้นก็จะเป็นสิ่งผิดกฎหมาย หากใครครอบครองสิ่งที่ผิดกฎหมายก็มีขั้นตอนในการจัดการ ส่วนการเยียวยาเกษตรกรที่ซื้อสารเคมีดังกล่าวมาเก็บไว้ล่วงหน้าและการหาสารทดแทนนั้น หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะเข้าไปดูแล

Image copyright กองโฆษก พรรคภูมิใจไทย
คำบรรยายภาพ อนุทิน ชาญวีรกูล และมนัญญา ไทยเศรษฐ์ ร่วมกิจกรรมใส่เสื้อขาวรณรงค์ยกเลิกการใช้สารเคมีทางการเกษตร 3 ชนิด

คณะกรรมการวัตถุอันตรายมีใครบ้าง

คณะกรรมการวัตถุอันตรายมีทั้งหมด 29 คน ประกอบด้วย 1.ปลัดกระทรวงอุตสาหกรรม 2.อธิบดีกรมโรงงานอุตสาหกรรม 3.เลขาธิการสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม 4.ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ 5.ผู้แทนกระทรวงกลาโหม 6.เลขาธิการสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ 7.ผู้แทนกระทรวงคมนาคม 8.อธิบดีกรมการขนส่งทางบก 9.อธิบดีกรมธุรกิจพลังงาน 10.อธิบดีกรมการค้าภายใน 11.อธิบดีกรมประมง 12.อธิบดีกรมปศุสัตว์ 13.อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร 14.ผู้แทนสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ 15.ผู้ทรงคุณวุฒิสาขาวิชากฎหมาย 16.ผู้ทรงคุณวุฒิสาขาวิชาเคมี 17.ผู้ทรงคุณวุฒิสาขาวิชาเกษตรศาสตร์ 18.ผู้ทรงคุณวุฒิสาขาวิชาวิศวกรรมศาสตร์ 19.ผู้ทรงคุณวุฒิสาขาวิชาวิทยาศาสตร์ 20.ผู้แทนองค์กรสาธารณประโยชน์ด้านเกษตรกรรมยั่งยืน 21.ผู้แทนองค์กรสาธารณประโยชน์ด้านการจัดการปัญหาวัตถุอันตรายท้องถิ่น 22.ผู้แทนองค์กรด้านสิ่งแวดล้อม 23.ผู้แทนองค์กรด้านการคุ้มครองผู้บริโภค (คนที่ 1) 24.ผู้แทนองค์กรด้านการคุ้มครองผู้บริโภค (คนที่ 2)25.อธิบดีกรมการแพทย์ 26.อธิบดีกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ 27.เลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยา 28.อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ 29.อธิบดีกรมวิชาการเกษตร

ก่อนหน้านี้เครือข่ายสนับสนุนการแบนสารพิษที่มีอันตรายร้ายแรง 686 องค์กรออกแถลงการณ์ยืนยันข้อเรียกร้องให้คณะกรรมการวัตถุอันตรายออกคำสั่งห้ามใช้สารเคมีทั้ง 3 ชนิดตามข้อเสนอของคณะทำงาน 4 ฝ่าย รวมทั้งให้คณะกรรมการฯ ลงมติแบบเปิดเผยพร้อมข้อวินิจฉัยส่วนบุคคล


ลำดับเหตุการณ์ก่อนมีมติห้ามใช้สารเคมีอันตราย 3 ชนิด

5 เม.ย. 60 - คณะกรรมการขับเคลื่อนปัญหาสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชที่มีความเสี่ยงสูง ซึ่งเป็นคณะกรรมร่วมระหว่างกระทรวงสาธารณสุข กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงอุตสาหกรรม และกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีมติให้ดำเนินการออกประกาศยกเลิกการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชทั้ง 3 ชนิด โดยให้ยุติการนำเข้าภายใน ธ.ค. 61 และยุติการใช้ในเดือน ธ.ค. 62 อีกทั้งจำกัดการใช้ไกลโฟเซตอย่างเข้มงวด ห้ามใช้ในพื้นที่สาธารณะและชุมชนโดยเฉพาะที่เป็นแหล่งน้ำ

19 พ.ย. 60 - กรมวิชาการเกษตร ต่อทะเบียนให้บริษัทเอกชน คือ บริษัทซินเจนทา, เอเลฟองเต้และดาส อะโกรไซแอนด์ นำเข้าสารเคมีทั้ง 3 ชนิดได้อีก 6 ปี โดยให้เหตุผลว่าหากไม่ต่อทะเบียนจะทำให้เอกชนเสียหายและรัฐอาจถูกฟ้องได้

30 ม.ค. 61 - พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีมีคำสั่งให้กระทรวงสาธารณสุขและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับผลกระทบของการใช้พาราควอตให้ชัดเจน

15 ก.พ. 61 - กระทรวงสาธารณสุขประชุมหารือเรื่องพาราควอต โดยยืนยันตามมติคณะกรรมการขับเคลื่อนปัญหาการใช้สารเคมีป้องกันและกำจัดศัตรูพืชที่มีความเสี่ยงสูง คือ ให้ยกเลิกภายใน ธ.ค. 62

23 พ.ค. 61 - คณะกรรมการวัตถุอันตรายมีมติไม่ยกเลิกการใช้สารเคมีทั้ง 3 รายการ สร้างความผิดหวังให้เครือข่ายเกษตรกรและองค์กรพัฒนาเอกชนที่คัดค้านการใช้สารเคมี โดยเครือข่ายสนับสนุนการแบนสารพิษที่มีอันตรายร้ายแรง 686 องค์กร ได้ยื่นจดหมายไม่เห็นด้วยต่อมติดังกล่าว ตั้งข้อสังเกตว่า กรรมการที่ร่วมพิจารณานั้นไม่มีใครเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านผลกระทบต่อสุขภาพเลย ส่วนใหญ่เป็นข้าราชการที่สนับสนุนการใช้สารเคมีดังกล่าวทั้งสิ้น อีกทั้งยังใช้ข้อมูลเก่า ไม่ใช้งานข้อมูลเชิงประจักษ์ใหม่ ๆ ประกอบการพิจารณา

23 พ.ย. 61 - ผู้ตรวจการแผ่นดินมีคำวินิจฉัยให้ยกเลิกการใช้พาราควอตภายใน 1 ปี แต่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะต้องสร้างความเข้าใจกับประชาชน จำกัดและควบคุมการใช้ และพัฒนาวิธีการทดแทนให้แล้วเสร็จภายใน 120 วันก่อนจะยกเลิกอย่างถาวร

14 ก.พ. 62 - ตัวแทนเครือข่ายสนับสนุนการแบนสารพิษที่มีอันตรายร้ายแรง 686 องค์กร ยื่นข้อเรียกร้องต่อประธานกรรมการวัตถุอันตราย ให้พิจารณาควบคุมพาราควอตเป็นวัตถุอันตรายชนิดที่ 4

9 ส.ค. 62 - หลังจากเข้ารับตำแหน่งได้ไม่นาน นางมนัญญา ไทยเศรษฐ์ รมช. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ซึ่งได้รับมอบหมายให้ดูแลเรื่องนี้ ประกาศว่าจะต้องยกเลิกสารเคมีกำจัดศัตรูกำจัดศัตรูพืชความเสี่ยงสูง 3 ชนิดให้ได้ก่อนสิ้นปี 62

7 ต.ค. 62 - ประชุมคณะกรรมการ 4 ฝ่าย คือภาครัฐ ผู้นำเข้าสารเคมี เกษตรกร และผู้บริโภค โดยมีมนัญญา ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เป็นประธาน มีมติ 9 ต่อ 0 เสียง เห็นชอบให้ยกระดับสารเคมีเกษตร 3 ชนิด จากวัตถุอันตรายชนิดที่ 3 เป็นวัตถุอันตรายประเภทที่ 4 เพื่อให้ยกเลิกการจำหน่าย และยกเลิกการใช้ในประเทศ เริ่มวันที่ 1 ธ.ค. 62

22 ต.ค. 62 - คณะกรรมการวัตถุอันตรายมีมติเห็นควรให้ยกเลิกการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช 3 ชนิด คือ พาราควอต คลอร์ไพริฟอส และไกลโฟเซต

อ่านข่าวนี้เพิ่มเติม