เกณฑ์ทหาร : คุยกับ ดร.ยูวาล กินบาร์ หนึ่งในผู้จัดทำรายงานแอมเนสตี้ฯ “เราก็แค่ของเล่นของพวกเขา”

เกณฑ์ทหาร : คุยกับ ดร.ยูวาล กินบาร์ หนึ่งในผู้จัดทำรายงานแอมเนสตี้ฯ “เราก็แค่ของเล่นของพวกเขา”

ดร.ยูวาล กินบาร์ ที่ปรึกษาด้านกฎหมายของแอมเนสตี้ฯ หนึ่งในทีมวิจัยจัดทำรายงานการละเมิดสิทธิมนุษยชนต่อทหารกองประจำการ (ทหารเกณฑ์) ในกองทัพไทย ที่ใช้ชื่อว่า "เราก็แค่ของเล่นของพวกเขา" การละเมิดสิทธิทางร่างกาย จิตใจ และทางเพศต่อทหารเกณฑ์ในกองทัพไทย" บอกกับบีบีซีไทยว่า เขาคิดว่าทุกกองทัพก็มีปัญหา จุดมุ่งหมายของการทำรายงานฉบับนี้ไม่ใช่เพื่อต้องการเปรียบเทียบประเทศไทยกับประเทศอื่น แต่ต้องการชี้ให้เห็นว่า การปฏิบัติต่อทหารเกณฑ์ในไทยนั้นมีความรุนแรงมาก มีการลงโทษด้วยวิธีต่าง ๆ ที่ไม่เคยพบเห็นหรือได้ยินมาก่อนในประเทศอื่น จริงอยู่ที่ว่ากองทัพต้องมีระเบียบวินัย และมีการลงโทษ แต่การลงโทษบางอย่างไม่ใช่สิ่งที่สมควร ไม่ว่าจะเป็น การทุบตีทำร้ายผู้อื่น การบังคับให้ฝึกหนักจนได้รับบาดเจ็บ หรือการสร้างความอับอายขายหน้า

"สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่วิธีลงโทษที่สมเหตุสมผล ทหารเกณฑ์ก็คือคน เขาก็มีสิทธิในชีวิตของเขาที่ไม่ควรถูกล่วงละเมิด"

ดร.กินบาร์เล่าว่า ตอนที่สัมภาษณ์อดีตทหารเกณฑ์ที่เคยถูกล่วงละเมิดทางเพศ บางคนเล่าไปร้องไห้ไป และหลายคนบอกว่ายังฝันร้ายเป็นประจำ ซึ่งเขาชี้ว่าการล่วงละเมิดทางเพศต่อทหารเกณฑ์นเป็นส่วนหนึ่งของ "วงจรอำนาจ" กล่าวคือผู้ใต้บังคับบัญชารู้สึกอยู่ใต้อำนาจและไม่สามารถปฏิเสธคำสั่งใด ๆ ได้เพราะรู้สึกกลัวผลของการปฏิเสธผู้มีอำนาจเหนือกว่า จึงต้องจำยอมให้ถูกล่วงละเมิด ในขณะเดียวกัน ผู้บังคับบัญชาก็ตระหนักถึงอำนาจในมือตัวเอง จึงใช้มันเพื่อล่วงละเมิดทางเพศหรือสั่งให้พลทหารทำอะไรก็ได้

ผลพวงของการถูกล่วงละเมิด ถูกทำร้ายร่างกาย หรือถูกหยามเกียรติให้อับอายขายหน้านั้น ส่งผลต่อสภาพจิตของทหารเกณฑ์ในระยะยาว แอมเนสตี้ฯ จึงแนะนำให้รัฐบาลจัดตั้งคณะกรรมการที่เป็นอิสระจากกองทัพเพื่อสืบสวนกรณีเหล่านี้อย่างละเอียด โดยทำงานร่วมกับแพทย์ จิตแพทย์ ผู้เชี่ยวชาญด้านการทหาร และผู้เชี่ยวชาญด้านสิทธิมนุษยชน เพื่อดูว่าการปฏิบัติต่อทหารเกณฑ์แบบที่เป็นอยู่นี้มันเลวร้ายอย่างไร ต้องแก้ไขอย่างไร และสามารถเรียนรู้จากหน่วยงานทหารของประเทศอื่นได้นอกจากนี้

อีกทางเลือกหนึ่งที่ ดร.กินบาร์เสนอคือ การติดตั้งกล้องโทรทัศน์วงจรปิดในบริเวณที่เกิดเหตุบ่อย ๆ หรือเพื่อสอดส่องความเป็นไปในค่ายทหาร แต่ในระยะยาวแล้วต้องแก้ปัญหาด้วยการสร้างความเข้าใจให้ผู้บังคับบัญชา เพราะดูเหมือนว่าพวกเขาไม่เห็นพลทหารเกณฑ์หน้าใหม่เหล่านี้เป็นมนุษย์ เหมือนกับที่ชื่อเรื่องของรายงานบอก "เราก็เป็นแค่ของเล่นเขา" ซึ่งกองทัพต้องเปลี่ยนแนวคิดเหล่านี้