ชุดตรวจโควิด: อภ.เดินหน้าลงนามจัดซื้อชุดตรวจ ATK 8.5 ล้านชุด แม้มีเสียงทักท้วง

  • ธันยพร บัวทอง
  • ผู้สื่อข่าวบีบีซีไทย
Ostland Capital Company Limited

ที่มาของภาพ, Ostland Capital Company Limited

คำบรรยายภาพ,

ลักษณะของชุดตรวจ ATK ของ Lepu medical เป็นแบบกระดาษ ซึ่งต่างจากแบบตลับที่ทีมแพทย์ใช้ตรวจเชิงรุกในพื้นที่กรุงเทพฯ

ภายหลังชมรมแพทย์ชนบทออกมาทักท้วงเรื่องการจัดซื้อชุดตรวจแอนติเจน (ATK) ตรวจหาเชื้อโควิด-19 จำนวน 8.5 ล้านชุด เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว เพราะมีความกังวลในเรื่องคุณภาพและมาตรฐานของชุดตรวจจากบริษัท เป่ยจิง เลอปู เมดิคอล เทคโนโลยี (Beijing Lepu Medical Technology) ของจีน องค์การเภสัชกรรม ได้ออกมาระบุเมื่อวันที่ 17 ส.ค. ว่า จะเดินหน้าขั้นตอนการลงนามสัญญาและส่งมอบ ATK จำนวน 8.5 ล้านชุด ต่อไป ตามมติคณะกรรมการ (บอร์ด) องค์การเภสัชกรรม เมื่อวันจันทร์ (16 ส.ค.) ที่ผ่านมา

การจัดซื้อ ATK เกิดเป็นประเด็นที่ถูกตั้งคำถามเรื่องคุณภาพมาตรฐาน เมื่อมีการเผยแพร่ข้อมูลว่า ชุดตรวจยี่ห้อดังกล่าวจากจีน มีการระงับใช้ในสหรัฐฯ และยังมีประเด็นเรื่องวิธีการจัดซื้อจัดหาระหว่างองค์การเภสัชกรรมและเลขาธิการสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.)

นอกจากนี้ยังมีเรื่องความเกี่ยวข้องระหว่างกรรมการบริษัทที่ชนะการประมูล ที่ "บังเอิญ" เป็นผู้เข้าร่วมหลักสูตรวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร (วปอ.) รุ่นเดียวกับรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข

เมื่อวันที่ 16 ส.ค. ที่ผ่านมา ผู้บริหารกระทรวงสาธารณสุข ได้ออกมาแถลงอีกครั้งว่า ชุดตรวจ ATK ที่ขึ้นทะเบียนผ่านเกณฑ์มาตรฐานของสำนักงานอาหารและยา (อย.) ผ่านการตรวจสอบจากห้องปฏิบัติการของคณะแพทยศาสตร์รามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล และประธานคณะกรรมการองค์การเภสัชกรรมให้ตรวจสอบอีกครั้งหลังมีข้อสงสัยด้านคุณภาพ

ด้าน นพ. จเด็จ ธรรมธัชอารี เลขาธิการ สปสช. หน่วยงานที่จัดซื้อชุดตรวจตามโครงการพิเศษเพื่อนำไปแจกจ่ายให้ประชาชน กล่าวว่า เมื่อมีข้อสงสัยในเรื่องคุณภาพผลิตภัณฑ์ ปลัดกระทรวงสาธารณสุขในฐานะประธานกรรมการองค์การเภสัชกรรม ได้ให้มีการตรวจสอบ ซึ่งหากตรวจสอบแล้วยืนยันว่าผลิตภัณฑ์มีคุณภาพ สปสช. จะนำไปแจกจ่ายให้ประชาชนโดยเร็ว นอกจากนี้กระทรวง ยังมีนโยบายให้ สปสช.ติดตามผลการนำไปใช้ เพื่อให้มั่นใจว่าผลิตภัณฑ์มีคุณภาพในการคัดกรองหาเชื้อโควิด

ที่มาของภาพ, Ostland Capital Company Limited

คำบรรยายภาพ,

ชุดตรวจ ATK ของ Lepu medical ที่บริษัท ออสท์แลนด์ นำเข้าและชนะการประมูลขององค์การเภสัชกรรม

ส่วนชมรมแพทย์ชนบท ซึ่งได้ติดตามตรวจสอบโครงการนี้ ได้ออกแถลงการณ์ระบุว่า จะระดมทีมปฏิบัติการ 60 ทีมในทุกภาค เพื่อเข้าตรวจสอบชุดตรวจ ATK ที่ได้รับการประมูลว่ามีคุณภาพดังที่กล่าวอ้าง มีผลบวกเทียมและผลลบเทียมในสัดส่วนที่เกินกว่าจะรับได้หรือไม่ โดยจะเริ่มปฏิบัติการทันทีที่ชุดตรวจได้กระจายลงสู่พื้นที่ และหากผลการตรวจสอบพบว่าชุดตรวจมีคุณภาพต่ำเกินกว่าที่จะรับได้ "เรื่องนี้ต้องมีผู้รับผิดชอบ"

การจัดซื้อชุดตรวจ ATK จำนวน 8.5 ล้านชุด มูลค่าเกือบ 600 ล้านบาท มีข้อสงสัยในการจัดซื้ออย่างไรบ้าง บีบีซีไทยรวบรวมข้อเท็จจริงจากแต่ละฝ่าย

จุดเริ่มต้นของปัญหาจัดซื้อ ATK

กรณีนี้มีที่มาจากการที่คณะกรรมการ สปสช. ได้มีมติเมื่อวันที่ 19 ก.ค. ให้จัดซื้อชุดตรวจ ATK จำนวน 8.5 ล้านชุด ให้ประชาชนใช้ตรวจคัดกรองเชิงรุก เพื่อค้นหาผู้ป่วยเข้าสู่ระบบการรักษารวดเร็วขึ้น แต่กฎหมายไม่ได้ให้อำนาจ สปสช. ใช้งบประมาณจัดซื้อได้เอง จึงได้ดำเนินการผ่านโรงพยาบาลราชวิถี ซึ่งต้องให้องค์การเภสัชกรรม หน่วยงานจัดหาเวชภัณฑ์ทางการแพทย์ ดำเนินการจัดซื้อจัดหาอีกทอดหนึ่ง

สปสช. ได้ทำหนังสือผ่านไปยัง รพ.ราชวิถี ให้ดำเนินการจัดซื้อจัดหาโดยเร่งด่วน และกำหนดให้ซื้อด้วยวิธีเฉพาะเจาะจง" ซึ่ง นพ.เกรียงศักดิ์ วัชรนุกูลเกียรติ ผอ.โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา ในฐานะประธานคณะทำงานกำหนดอัตราค่าใช้จ่ายเพื่อบริการสาธารณสุขในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ สปสช. ระบุในการรายการเจาะลึกทั่วไทยทางช่อง mcot ว่า เข้าใจว่า การซื้อเฉพาะเจาะจง คือ วิธีพิเศษ เลือกซื้อได้เลย

ที่มาของภาพ, อย.

คำบรรยายภาพ,

คลังข้อมูลของชุดตรวจ ATK ที่ อย. ขั้นทะเบียนแล้ว ปัจจุบันได้รับการขึ้นทะเบียน 34 บริษัท สำหรับชนิดที่ตรวจด้วยตนเอง (Home use)

ในรายละเอียดคุณสมบัติที่ สปสช. กำหนด และผ่านมติบอร์ด ระบุว่า ราคาต่อหน่วยต้องอยู่ที่ 120 บาท และต้องรวมค่าขนส่งถึงสถานที่และต้องไม่มีค่าบริหารจัดการใด ๆ อีก ซึ่งมีบริษัทที่เข้าเกณฑ์ที่ได้รับการรับรองจากองค์การอนามัยโลก 2 ราย ได้แก่ แพนไบโอของบริษัทแอบบอต และสแตนดาร์ดคิว ของเอ็มพีกรุ๊ป ในราคา 5 และ 4.96 ดอลลาร์สหรัฐ ตามลำดับ หรือราว 160 บาท แต่มีการต่อรองราค่าหน่วยลงมาแล้วได้ที่ 120 บาท จึงมีการเสนอต่อที่ประชุมบอร์ดให้อนุมัติราคาดังกล่าว

อย่างไรก็ตาม นพ.เกรียงศักดิ์ กล่าวในรายการว่า ทางองค์การเภสัชฯ กลับแจ้งว่า ขอใช้วิธีการจัดซื้อตามปกติ และขอให้ตัดคำว่าองค์การอนามัยโลกออก รวมทั้งการตีพิมพ์ (บีบีซีไทยเข้าใจว่าเป็นการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการของคณะแพทยศาสตร์ ศิริราช) และแจ้งกับ นพ.เกรียงศักดิ์ว่า "สามารถจัดซื้อได้ภายใน 7 วันส่งของ ซึ่งก็ตรงกับวันที่ 10 ส.ค." ซึ่งเป็นวันประมูลชุดตรวจ

หลังจากนั้นองค์การเภสัชฯ จึงดำเนินการประมูลด้วยวิธีปกติ ซึ่งผู้ชนะการประมูล คือ บริษัท ออสท์แลนด์ แคปปิตอล ซึ่งเป็นผู้นำเข้าชุดตรวจของเลอปูฯ จากจีนเข้ามาขาย ราคาประมูลอยู่ที่ 65 บาทต่อชิ้น เมื่อรวมภาษีมูลค่าเพิ่มแล้วจะอยู่ที่ 70 บาท

ใครเป็นใครบริษัทชนะประมูล ATK 8.5 ล้านชุด

ออสท์แลนด์ / ณุศาศิริ/ เวิลด์ เมดิคอล อัลไลแอนซ์ / วปอ.รุ่นที่ 61 และความเกี่ยวพัน "อนุทิน"

ชื่อของบริษัทที่ชนะประมูลชุดตรวจล็อตนี้ตามที่องค์การเภสัชกรรมประกาศ คือ บริษัท ออสท์แลนด์ แคปปิตอล ซึ่งฐานข้อมูลของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ในปี 2561-2562 ระบุว่ามีรายได้เพียงหลักพันเท่านั้น และขาดทุนต่อเนื่อง 3 ปี

และในวันเดียวกับที่ อย.และองค์การเภสัชฯ แถลงชี้แจง (13 ส.ค.) ทางออสท์แลนด์ก็มีการชี้แจงต่อสื่อมวลชนด้วย ทำให้พบว่ามีบริษัทที่เกี่ยวข้องเพิ่มมาอีก 2 ราย คือ บริษัท ณุศาศิริ จำกัด (มหาชน) และ คือบริษัทเวิลด์ เมดิคอล อัลไลแอนซ์ (ประเทศไทย)

หนึ่งในผู้ร่วมชี้แจงคือ นางศิริญา เทพเจริญ รองประธานเจ้าหน้าที่บริหารสายงานการตลาด บริษัท ณุศาศิริ (มหาชน) และเป็นกรรมการของบริษัท เวิลด์ เมดิคอล อัลไลแอนซ์ (ประเทศไทย) ซึ่งทั้ง บ.ออสท์แลนด์ และ อภ. เอง ระบุว่า เวิลด์เมดิคอลฯ เป็นผู้แทนจำหน่ายของ บ.ออสท์แลนด์ อีกต่อหนึ่ง ที่ทำหน้าที่เข้ามาประมูลชุดตรวจ ATK ที่กำลังเป็นประเด็น

ที่มาของภาพ, Ostland Capital Company Limited

จากเอกสารหนังสือรับรองจดทะเบียนนิติบุคคลของ บริษัท เวิลด์ เมดิคอล อัลไลแอนซ์ (ประเทศไทย) มีชื่อ นายวิษณุ เทพเจริญ เป็นกรรมการบริษัท และยังเป็นประธานกรรมการบริษัทณุศาศิริ จำกัด (มหาชน) อีกด้วย

สำนักข่าวอิศรารายงานว่า นายวิษณุเป็นผู้ที่เข้าร่วมหลักสูตรวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร์ (วปอ.) สถาบันวิชาการป้องกันประเทศ รุ่นที่ 61 รุ่นเดียวกับนายอนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ซึ่งก่อนการประมูลชุดตรวจ ATK ในวันที่ 10 ส.ค. เพียงหนึ่งวัน คณะของ วปอ. รุ่นที่ 61 นี้ก็เพิ่งเข้ามอบชุดตรวจ ATK 6,461 ชุด มอบให้กระทรวงสาธารณสุข โดยมี พลโท นักรบ บุญบัวทอง ที่ปรึกษากองบัญชาการกองทัพไทย เป็นผู้นำมอบ มูลค่า 1,260,000 บาท

จากภาพข่าวที่ สธ.แจกในกลุ่มไลน์สื่อมวลชน ถึงการมอบชุดตรวจของ วปอ.รุ่นที่ 61 นี้ สำนักข่าวอิศรา ได้ตรวจสอบภาพถ่าย ชุดตรวจโควิด ATK "พบว่า เป็นชุดตรวจโควิดยี่ห้อเดียวกับสินค้าที่ บริษัท ออสท์แลนด์ แคปปิตอล จำกัด นำมาเสนอขายให้กับ อภ."

ที่มาของภาพ, กระทรวงสาธารณสุข

คำบรรยายภาพ,

นายอนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกฯ และ รมว. สาธารณสุข รับมอบชุดตรวจโควิด ATK 6,461 ชุด จากวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร สถาบันวิชาการป้องกันประเทศ (วปอ.) รุ่นที่ 61 โดยมี พลโท นักรบ บุญบัวทอง ที่ปรึกษากองบัญชาการกองทัพไทย และคณะ เป็นผู้แทน เมื่อวันที่ 9 ส.ค. ที่ผ่านมา หนึ่งวันก่อนการประมูลขององค์การเภสัชฯ

สำนักข่าวอิศรา ยังรายงานอ้างแหล่งข่าวที่ใกล้ชิดนายอนุทินด้วยว่า "วปอ. 61 ลงเงินรุ่น 1.5 ล้านบาท ซื้อมาบริจาคให้กระทรวงสาธารณสุข ไม่ใช่บริษัทฯ ให้ฟรีและไม่ใช่ในนามบริษัทไม่ว่าอย่างไร สินค้าบริษัทฯ ผ่านข้อกำหนดและที่สำคัญที่สุดคือประกวดราคามาต่ำที่สุด เราก็เพียงยึดความถูกต้อง"

เกี่ยวกับหลักสูตร วปอ. รุ่นที่ 61 บีบีซีไทยยังพบด้วยว่า ในประกาศรายชื่อนักศึกษาวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร สถาบันวิชาการป้องกันประเทศ หลักสูตรการป้องกันราชอาณาจักร (วปอ.) รุ่นที่ 61 ประจำปีการศึกษา 2561-2562 นอกจากมีชื่อของนายอนุทิน ชาญวีรกูล แล้ว ยังมีชื่อของ ร.อ.ธรรมนัส พรหมเผ่า ในโควตาบุคคลทั่วไป ลำดับที่ 265 ซึ่งในประกาศระบุว่า เป็นประธานกรรมการบริหาร บริษัทในเครือ ธรรมนัส กรุ๊ป จำกัด

ส่วนนายอนุทิน มีรายชื่อ ในหมวดบุคคลทั่วไปเช่นกัน ในลำดับที่ 230 ขณะที่นายวิษณุ เทพเจริญ อยู่ในลำดับที่ 244 แต่อย่างไรก็ตาม วาสนา นาน่วม ผู้สื่อข่าวสายทหาร เคยโพสต์บนเฟซบุ๊ก Wassana Nanuam เมื่อปี 2561 ว่า "มีข่าวว่า (ร.อ.ธรรมนัส) สละสิทธิ์ ในการเรียน วปอ.รุ่นนี้ ด้วยเหตุผล ส่วนตัว และ จะทำงานการเมือง เบื้องหลังด้วย และเหตุผลอื่นๆ"

ด้าน นายอนุทิน ชี้แจงยืนยันว่าไม่ได้มีการช่วยเหลือเพื่อนร่วมรุ่น

"ผมแทบจะไม่มีเพื่อนเหลือ เพราะว่าตั้งแต่สมัยอยู่ภาคเอกชน ปี ๆ หนึ่ง ผมต้องจัดซื้อจัดจ้างเป็นหมื่น ๆ ล้าน เชื่อไหมผมไม่เคยชื่อใครเลยแม้กระทั่งเพื่อน ผมช่วยคนที่มีความสามารถในการแข่งขันสูงสุดก็คือ ถ้าเขาประมูลมาต่ำสุด แล้วถูกต้องต้องไม่มีการกลั่นแกล้งนั่นน่ะคือสิ่งที่ผมทำมากที่สุด คนยังพูดกับผมอยู่เลยว่าผมใจดำเนี่ย แต่ผมไม่ช่วย..."

ที่มาของภาพ, http://www.thaindc.org/

คำบรรยายภาพ,

ประกาศรายชื่อนักศึกษาวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร สถาบันวิชาการป้องกันประเทศ หลักสูตรการป้องกันราชอาณาจักร (วปอ.) รุ่นที่ 61 ประจำปีการศึกษา 2561-2562 ที่มีนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายวิษณุ เทพเจริญ และ ร.อ.ธรรมนัส พรหมเผ่า เป็นผู้เรียนหลักสูตรรุ่นเดียวกัน

ปัญหาของชุดตรวจ ATK ของจีน ในสหรัฐฯ และคำชี้แจงจาก อย.ไทย

ชุดตรวจแอนติเจน SARS-CoV-2 Antigen Rapid Test Kit (Colloidal Gold Immunochromatography) ผลิตโดย บริษัท เป่ยจิง เลอปู เมดิคอล เทคโนโลยี (Beijing Lepu Medical Technology) ของจีน ผ่านการรับรองของคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ไทย เมื่อวันที่ 15 ก.ค. ที่ผ่าน

ทว่าภายหลังจากที่ บ.ออสท์แลนด์ ซึ่งผู้แทนจำหน่าย คือ เวิลด์ เมดิคอล อัลไลแอนซ์ (ประเทศไทย) ชนะประมูล ก็มีข้อมูลว่า อย. สหรัฐอเมริกา ไม่ได้ให้การรับรองให้ใช้งานชุดตรวจแอนติเจน และชุดตรวจแอนติบอดี้ของ Lepu Medical Technology เนื่องจากมีความเสี่ยงในการให้ผลที่ผิดพลาด ซึ่งจากการชี้แจงของ อย.ไทย ทั้ง เป่ยจิง เลอปู เมดิคอล เทคโนโลยี และเลอปู เมดิคอล เทคโนโลยี ที่มีประเด็นในสหรัฐฯ คือผู้ผลิตเดียวกัน

จากข้อมูลบนเว็บไซต์ อย.สหรัฐฯ (US Food and Drug Administration) ระบุว่า "เลอปู เมดิคอล เทคโนโลยี ได้เรียกคืนชุดตรวจแอนติเจน (SARS-CoV-2 Antigen Rapid Test Kit) และชุดตรวจแอนติบอดี (Leccurate SARS-CoV-2 Antibody Rapid Test Kit ) เนื่องจากมีแนวโน้มความเสี่ยงในการให้ผลตรวจที่ผิดพลาด ทั้งสองผลิตภัณฑ์ยังไม่ได้รับการตรวจรับรองจากทางการหรืออนุมัติการทำการตลาดและจัดจำหน่ายในสหรัฐฯ โดย อย."

และยังไม่มีรายงานข้อมูลการบาดเจ็บหรือเสียชีวิตจากการใช้ชุดตรวจดังกล่าว

นี่เป็นข้อมูลล่าสุดเมื่อวันที่ 28 พ.ค. ที่ผ่านมา โดยเป็นการเรียกคืนและระงับการใช้ทุกล็อตในสหรัฐฯ ที่ผลิตตั้งแต่เดือน มี.ค.ปี 2020 จนถึงปัจจุบัน เป็นชุดตรวจแอนติเจนกว่า 200,000 ชุด และชุดตรวจแอนติบอดีกว่า 8.4 ล้านชุด

ที่มาของภาพ, THAI FDA

คำบรรยายภาพ,

นพ. วิฑูรย์ ด่านวิบูลย์ ผอ.องค์การเภสัชกรรม กล่าวว่าชุดตรวจจากบริษัทนี้ได้รับการรับรองมาตรฐานจากสหภาพยุโรป และมีการใช้งานในเยอรมนี สวีเดน เบลเยียม ญี่ปุ่น เป็นต้น

หลังจากนั้น อย. ได้ตั้งโต๊ะแถลงร่วมกับองค์การเภสัชกรรมเมื่อวันที่ 13 ส.ค. โดยระบุว่า ชุดตรวจยี่ห้อ เลอปู เมดิคอลฯ ได้รับการตรวจสอบคุณภาพมาตรฐานผ่านเกณฑ์โดยแล็บของคณะแพทย์ฯ รพ.รามาธิบดี แล้ว และระบุว่าที่สหรัฐฯ ระงับใช้ เนื่องจากผู้ผลิตหรือผู้จำหน่ายไม่ได้ยื่นขออนุญาตขึ้นทะเบียนในสหรัฐฯ

อย. ระบุด้วยว่า การขึ้นทะเบียนผลิตภัณฑ์ขึ้นอยู่กับการจัดจำหน่ายในประเทศนั้น ๆ ทั้งประเทศที่จะนำผลิตภัณฑ์มาขาย ตลอดจนผู้ผลิตหรือผู้จำหน่ายที่ต้องการนำเข้ามาขาย หรือบางผลิตภัณฑ์ในสหรัฐฯ เอง มีการผลิตและขายในประเทศ ก็ไม่ได้สนใจจะไปขึ้นทะเบียนในประเทศอื่น ๆ

ชมรมแพทย์ชนบท กังวลได้ของถูกราคาแพง-มาตรฐานเป็นที่กังขา

ภายหลังจาก อย. และองค์การเภสัชฯ ตั้งโต๊ะแถลงในวันที่ 13 ส.ค. โดย อย. ยืนยันถึงคุณภาพมาตรฐานที่มีการตรวจทดสอบจากแล็บของรามาฯ พบว่า "มีความไว 90% ความจำเพาะ 100% และความไม่จำเพาะ 0% ซึ่งผ่านตามเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด และสอดคล้องกับเกณฑ์ขององค์การอนามัยโลก"

ในวันถัดมา ชมรมแพทย์ชนบท ก็ออกแถลงการณ์ฉบับที่ 2 (14 ส.ค.) โดย นพ. สุภัทร ฮาสุวรรณกิจ ระบุว่า ทั้ง อภ. และ อย. "ต้องรับผิดชอบในการยืนยันจัดซื้อ ATK ที่มีมาตรฐานที่เป็นที่กังขา"

แถลงการณ์ของชมรมแพทย์ชนบทระบุว่า แม้ชุดตรวจ ATK ของเลอปูฯ จะผ่านเกณฑ์ อย. รวมทั้งผ่านการประเมินเทคโนโลยีจาก รพ.รามาธิบดี ด้วยจำนวนทดสอบ 150 ตัวอย่าง แต่งานวิจัยในวารสารระดับโลกหลายชิ้นมีข้อสรุปถึงความไม่มีประสิทธิภาพของเลอปูฯ อาทิ งานวิจัยในวารสาร Virology Journal ที่ศึกษาในปากีสถาน ที่ชี้ว่า ATK ของเลอปูฯ พบผลลบเทียมสูง 48%

ที่มาของภาพ, THAI NEWS PIX

นอกจากนี้ ชมรมแพทย์ชนบท ระบุด้วยว่า "แท้จริงประเทศไทยได้ของถูกที่ราคาแพง" เนื่องจากราคาชุดตรวจยี่ห้อเลอปูฯ ในต่างประเทศไม่เกิน 1 ดอลลาร์สหรัฐฯ หรือไม่เกิน 35 บาท ขณะที่บริษัท ออสท์แลนด์ แคปปิตอล จำกัด ชนะการประมูลด้วยสินค้าเลอปูฯ ราคา 70 บาท

ส่วนชุดตรวจ ATK มาตรฐานขององค์การอนามัยโลก (WHO) ชมรมแพทย์ชนบทระบุว่า "องค์กรยูนิเซฟ ซื้อแจกจ่ายทั่วโลกที่ราคา 160 บาท คณะกรรมการต่อรองราคาของ สปสช. ต่อรองได้ที่ 120 บาทรวมค่าส่ง ซึ่งถือว่าได้ของคุณภาพดีราคาถูก เราต้องการ ATK คุณภาพสูง ที่แม่นยำที่สามารถนำมาทดแทนหรือลดการทำ RT-PCR ได้ ก็จะลดภาพรวมงบประมาณการสู้ภัยโควิดลดลง"

เฉพาะเจาะจง หรือ วิธีการปกติ

จากการชี้แจงของแต่ละฝ่าย สรุปได้ว่า สปสช. ต้องการให้มีกระบวนการจัดซื้อด้วยวิธีเฉพาะเจาะจง ตามระเบียบการจัดซื้อภาครัฐ เนื่องด้วยเหตุผลเรื่องคุณภาพและเป็นยี่ห้อที่องค์การอนามัยโลก (WHO) รับรอง และมีการพูดถึงชนิดยี่ห้อที่คณะกรรมการต่อรองราคาได้เจรจาต่อรองราคามาแล้ว

ทว่าองค์การเภสัชฯ ได้ใช้วิธีประมูลตามปกติ และได้ชี้แจงในวันที่ 13 ส.ค. ที่ผ่านมา โดย นพ.วิฑูรย์ ด่านวิบูลย์ ผู้อำนวยการองค์การเภสัชกรรม ระบุว่า มีระเบียบพัสดุ ข้อ 13 (4) ระบุว่า ถ้าผู้ซื้อมีความต้องการ สามารถซื้อแบบเฉพาะเจาะจงได้ แต่ที่ผ่านมา สปสช. ไม่ได้ระบุชื่อบริษัท และ "มีการระบุสเปกทางอ้อมมาเพื่อเป็นการล็อกสเปก ซึ่งองค์การฯ ไม่ยอม และมีการโต้แย้งไปเพื่อให้เกิดความโปร่งใส ในการแข่งขัน"

"ถ้ามีการระบุมาเลยว่าต้องการให้ซื้อบริษัทนั้นบริษัทนี้เท่านั้น ด้วยเหตุผลความจำเป็น เรามีระเบียบในการซื้อได้ แต่เนื่องจากเป็นการระบุสเปกโดยอ้อม แล้วจะให้องค์การไปซื้อแบบเฉพาะเจาะจง มันเป็นไปไม่ได้" นพ. วิฑูรย์กล่าว

ที่มาของภาพ, THAI NEWS PIX

เกี่ยวกับกรณีนี้ มีความเห็นของ ดร.มานะ นิมิตรมงคล เลขาธิการองค์กรต่อต้านคอร์รัปชั่นฯ ที่ออกมาระบุเมื่อวันที่ 15 ส.ค. ว่าสามารถใช้วิธีเฉพาะเจาจงได้แน่นอนตาม พ.ร.บ. จัดซื้อจัดจ้างฯ และมติคณะกรรมการวินิจฉัยปัญหาจัดซื้อจัดจ้างฯ พ.ร.บ. ฉุกเฉินฯ และระเบียบขององค์การเภสัชฯ เอง และซื้อเฉพาะเจาะจงตามที่ สปสช. เสนอได้ "ถ้ามีเหตุผลพิสูจน์ได้ว่าจำเป็น"

"ทุกวันนี้วงการแพทย์และหน่วยงานรัฐก็ใช้วิธีนี้อยู่มากมายจึงไม่ใช่เรื่องแปลก โดยกำหนดสเปกให้แคบเข้าไว้ กรณีนี้คือเขียนลงไปว่า ต้องผ่านการรับรองมาตรฐานจาก WHO แต่จะระบุชื่อบริษัทหรือยี่ห้อสินค้าไปเลยทำไม่ได้"

ต่อประเด็นที่ว่าเหตุใดจึงไม่กำหนดให้ซื้อสินค้าที่องค์การอนามัยโลกรับรอง เลขาธิการองค์การต่อต้านการคอร์รัปชั่นฯ กล่าวว่า "หลักพื้นฐานคืออยู่ประเทศไทยก็ต้องเคารพกฎหมายไทย มาตรฐานหน่วยราชการไทยซึ่งกรณีนี้คือ สนง. อาหารและยา ผลงานที่ผ่านมาถือว่าเป็นที่ยอมรับว่าไม่แพ้ชาติใด แต่ผู้กำหนดนโยบายครั้งนี้คิดอะไรมากกว่านี้หรือไม่.."

ข้อสั่งการนายกรัฐมนตรีในมติ ครม. 17 ส.ค. 2564

ในเอกสารมติคณะรัฐมนตรีของวันที่ 17 ส.ค. 2564 ปรากฏข้อสั่งการนายกรัฐมนตรี ต่อท้ายในหัวข้อผลการประชุมศูนย์บริหารสถานการณ์โควิด-19 (ศบค.) ที่ประชุมไปเมื่อวันจันทร์ที่ 16 ส.ค.ที่ผ่านมา ระบุตอนหนึ่งใน 9 ข้อว่า "การเร่งดำเนินการจัดหาชุดตรวจหาเชื้อโควิด - 19 แบบแอนติเจน (Antigen Test Kit: ATK) ที่ผ่านการรับรองจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) มีจำหน่ายในไทย มีคุณภาพตามมาตรฐานสากล ได้รับการรับรองจากองค์การอนามัยโลก (WHO) รวมทั้งต้องมีความแม่นยำในการตรวจ เพื่อนำไปสู่การรักษาที่ทันท่วงที และพร้อมจัดส่งให้ได้ภายในเวลาที่กำหนด"

ประเด็นนี้ ทำให้ชมรมแพทย์ชนบท ตีความว่านี่อาจเป็นทางลงของกรณีการจัดซื้อชุดตรวจ และเห็นว่า "ยังทันที่จะระงับการลงนามในสัญญาเพื่อให้เป็นไปตามมติคณะรัฐมนตรีดังกล่าว"

อย่างไรก็ดี ยังไม่มีฝ่ายที่เกี่ยวข้องออกมาชี้แจงแต่อย่างใด