เปิดเสรีชุดตรวจ ATK ราคาเท่าไหร่-ใครต้องใช้บ้าง หลังคลายล็อกดาวน์รอบ 1 ต.ค.

ประชาชนถือชุดตรวจ ATK

ที่มาของภาพ, Thai News Pix

คำบรรยายภาพ,

ประชาชนในพื้นที่เสี่ยงการระบาดของโควิด-19 ถือชุดตรวจ ATK ที่ได้รับแจกสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติเมื่อวันที่ 16 ก.ย.

นับจากวันที่ 1 ต.ค. ซึ่งเป็นวันแรกของการผ่อนคลายล็อกดาวน์รอบใหม่ และเริ่มบังคับใช้มาตรการปลอดภัยสำหรับองค์กร (COVID-Free Setting) ชุดตรวจหาเชื้อโควิดแบบแอนติเจนด้วยตัวเองหรือ ATK จะกลายเป็นอุปกรณ์ที่มีบทบาทสำคัญและเป็นที่ต้องการมากที่สุดอย่างหนึ่ง

มีอะไรที่เราต้องรู้บ้างเกี่ยวกับชุดตรวจ ATK กำลังกลายเป็น "ของมันต้องมี" ในยุคที่คนไทยต้องอยู่ร่วมกับโควิด

กิจการอะไรบ้างต้องใช้ ATK

ชุดตรวจ Rapid Antigen Test หรือ Antigen Test Kit ด้วยตัวเอง เป็นอุปกรณ์ทดสอบหาการติดเชื้ออย่างง่ายและรวดเร็ว คล้ายกับชุดตรวจการตั้งครรภ์ด้วยตัวเองที่สามารถใช้ที่บ้าน ที่ทำงาน หรือที่ศูนย์ตรวจในชุมชน ด้วยการตรวจหาโปรตีนซึ่งอยู่ในร่างกายผู้ที่ติดเชื้อโรคโควิด-19

มาตรการคลายล็อกดาวน์ล่าสุดที่ปรากฏอยู่ในข้อกำหนดฉบับที่ 34 ของ พ.ร.ก.การบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน ที่ราชกิจจานุเบกษาเผยแพร่เมื่อวันที่ 29 ก.ย. ระบุว่าผู้ที่จะเข้ารับบริการในสถานประกอบการหรือเข้าร่วมกิจกรรมต่อไปนี้ ต้องแสดงหลักฐานการได้รับวัคซีนโควิด-19 หรือมีหลักฐานแสดงผลการตรวจที่ยืนยันว่าไม่มีเชื้อโรคโควิดด้วยวิธี RT-PCR หรือชุดตรวจ ATK ในระยะเวลา 72 ชั่วโมงก่อนเข้าใช้บริการ

  • ร้านสัก
  • บริการที่ต้องใช้น้ำในสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ/สปา
  • ผู้เข้าชมการแข่งขันกีฬาในสนามกีฬากลางแจ้ง

นอกจากที่กิจกรรมและกิจการที่ระบุในข้อกำหนดฉบับที่ 34 นี้แล้ว ยังมีประกาศของสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทยที่มีผลตั้งแต่มีการอนุญาตให้กลับมาเปิดเที่ยวบินภายในประเทศหลังคลายล็อกดาวน์รอบ 1 ก.ย. กำหนดให้ผู้โดยสารสายการบินต้องมีเอกสารยืนยันการได้รับวัคซีนครบตามเกณฑ์ หรือเอกสารแสดงผลการตรวจหาเชื้อโควิด-19 โดยวิธี RT-PCR หรือชุดตรวจ ATK หรือเอกสารที่แสดงถึงการได้รับการยกเว้น ตามที่จังหวัดปลายทางกำหนด เช่น ผู้ที่เคยติดเชื้อมาแล้ว

และแม้จะไม่ได้ถูกบังคับในประกาศหรือข้อกำหนดของทางการ แต่ขณะนี้มีองค์กรทั้งภาครัฐและเอกชน รวมทั้งผู้ประกอบการโรงงานอุตสาหกรรมหลายแห่งได้นำชุดตรวจ ATK มาบริการตรวจหาเชื้อโควิดให้พนักงานและคนงาน ตลอดจนบริการอื่น ๆ เช่น คลินิกทันตกรรม หรือผู้จัดการประชุมสัมมนา เป็นต้น

ที่มาของภาพ, Thai News Pix

คำบรรยายภาพ,

การตรวจหาเชื้อก่อโรคโควิดให้พนักงานกลายเป็น "จุดขาย" ของสถานประกอบการ

อย. ขึ้นทะเบียนแล้ว 72 ยี่ห้อ

กองควบคุมเครื่องมือแพทย์ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ทยอยขึ้นทะเบียนชุดตรวจ ATK มาตั้งแต่กลางเดือน ก.ค. 2564 ณ วันที่ 11 ต.ค. มีชุดตรวจสำหรับใช้โดยประชาชนทั่วไป (home use) ที่ได้รับอนุญาตผลิตและนำเข้าแล้วทั้งหมด 72 ยี่ห้อ ซึ่งมีทั้งชุดตรวจที่เก็บตัวอย่างจากโพรงจมูก (nasal swab) และที่เก็บตัวอย่างจากน้ำลาย (saliva)

ในจำนวนชุดตรวจ ATK ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนจาก อย. ส่วนใหญ่ผลิตโดยบริษัทเวชภัณฑ์ของประเทศจีน ตามด้วยเกาหลี สหรัฐอเมริกา ไต้หวัน สเปน ไทย สวีเดนและสหราชอาณาจักร

ประชาชนสามารถตรวจสอบรายชื่อชุดตรวจ ATK ที่ อย. อนุญาตให้ผลิตและนำเข้าได้ ที่นี่

6 คำแนะนำจาก อย.

อย. ให้คำแนะนำเกี่ยวกับการซื้อและการใช้ชุดตรวจ ATK ไว้ดังนี้

  • ผู้บริโภคต้องสังเกตที่ฉลากของชุดตรวจจะมีข้อความภาษาไทยระบุว่า "บุคคลทั่วไปสามารถใช้ได้" และเลขที่ประเมินเทคโนโลยีที่ได้รับอนุมัติจาก อย. ปรากฏบนฉลากหรือเอกสารกำกับเครื่องมือแพทย์
  • ผู้ประกอบการที่จะโฆษณาชุดตรวจต้องได้รับอนุญาตจาก อย. ก่อน หากฝ่าฝืนมีโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 5 หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
  • การตรวจเชื้อไวรัสจะได้ผลตรวจที่แม่นยำ หลังจากได้รับเชื้อมาแล้วประมาณ 5-14 วัน
  • การได้ผลตรวจเป็นลบ ไม่ได้หมายความว่าจะไม่พบเชื้อเสมอไป ขึ้นอยู่กับระยะเวลาที่ได้รับเชื้อมาแล้ว หากมีอาการอื่น ๆ เพิ่มเติม ควรตรวจซ้ำในอีก 3-5 วัน
  • กรณีที่ผลเป็นบวก ให้แจ้งหน่วยงานบริการทางการแพทย์ใกล้บ้าน และแยกกักตัวเองพร้อมเฝ้าสังเกตอาการ หากมีอาการหายใจลำบากควรติดต่อขอเข้ารักษา แจ้งผู้ใกล้ชิดให้รู้ความเสี่ยงและตรวจหาเชื้อ
  • กรณีที่ผลเป็นลบ หากเสี่ยงสูงควรแยกกักตัวและทดสอบซ้ำในอีก 3-5 วัน แต่หากมีอาการป่วยของโรคโควิด-19 ควรตรวจสอบซ้ำทันที

ปลดล็อกขาย ATK ออนไลน์-ส่วนราชการเบิกเงินซื้อได้

แนวโน้มความต้องการชุดตรวจ ATK ที่เพิ่มขึ้น ทำให้กระทรวงสาธารณสุข (สธ.) ออกประกาศ สธ. เรื่อง ชุดตรวจและน้ำยาที่เกี่ยวข้องกับการวินิจฉัยการติดเชื้อก่อโรคโควิด-19 แบบตรวจหาแอนติเจนด้วยตนเอง ฉบับที่ 2 เมื่อวันที่ 29 ก.ย. เพื่อ "ปลดล็อก" ให้มีการขายชุดตรวจ ATK ได้เป็นการทั่วไปและทางออนไลน์ โดยยกเลิกข้อกำหนดให้ชุดตรวจ ATK ด้วยตนเอง เป็นเครื่องมือแพทย์ที่ต้องขายเฉพาะแก่สถานพยาบาล หรือผู้ประกอบวิชาชีพทางการแพทย์และสาธารณสุข และยังยกเลิกข้อกำหนดให้ผู้ผลิตหรือผู้น้าเข้าจัดทำรายงานเกี่ยวกับการขายชุดตรวจ ATK ส่ง อย. อีกด้วย

ขณะที่กระทรวงการคลังมีหนังสือลงวันที่ 13 ก.ย. แจ้งหน่วยงานราชการว่า กระทรวงการคลังอนุมัติให้ส่วนราชการเบิกจ่ายค่าชุดตรวจ ATK ได้เท่าที่จ่ายจริง ตามความจำเป็นและความเหมาะสม เพื่อเป็นไปตามมาตรการป้องกันการติดเชื้อแบบครอบจักรวาลและมาตรการปลอดภัยสำหรับองค์กร แต่กำชับให้ส่วนราชการ "ดำเนินการควบคุมให้มีการเบิกจ่ายค่าชุดตรวจ ATK ให้สอดคล้องกับจำนวนเจ้าหน้าที่ที่เข้าปฏิบัติงานจริง"

ที่มาของภาพ, Getty Images

ชุดตรวจ ATK ราคาเท่าไหร่

คณะกรรมการกลางว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ (กกร.) ของกระทรวงพาณิชย์ได้ออกประกาศเมื่อเดือน ส.ค. ให้ผู้ผลิต ผู้นำเข้าและผู้ค้าส่งชุดตรวจ ATK แจ้งข้อมูลต้นทุนการผลิต ราคาจำหน่ายหน้าโรงงาน และค่าใช้จ่ายทุกอย่างที่เกี่ยวข้องต่อกรมการค้าภายในทุก 15 วัน

ไทยรัฐและกรุงเทพธุรกิจอ้างข้อมูลจากกรมการค้าภายในว่าข้อมูลที่ได้รับแจ้งจากผู้ผลิตและผู้นำเข้าชุดตวรจ ATK บางรายพบว่า ต้นทุนการนำเข้าแบบซีไอเอฟ (ค่าสินค้า รวมค่าประกัน และค่าขนส่ง) ชุดละ 40.60-221.71 บาท ยังไม่รวมค่าใช้จ่ายในการนำเข้า ค่าบริหารจัดการ และส่วนต่างราคา แต่เมื่อรวมแล้ว ราคาจำหน่ายส่งอยู่ที่ชุดละ 160-305.55 บาท และราคาจำหน่ายปลีกชุดละ 219.35-425 บาท

ราคาชุดตรวจ ATK หลักร้อยนี้ทำให้ประชาชนส่วนหนึ่งโอดครวญว่าแพงเกินไป ยิ่งหากเป็นผู้ใช้แรงงานที่ได้ค่าจ้างรายวันอาจไม่สามารถซื้อมาใช้เองได้เลย

"อยากให้มีการคุมราคา เงินหายาก ลูกจ้างบางคนทำงาน 1 วัน ยังไม่พอซื้อชุดตรวจเลยค่ะ แล้วถ้ายิ่ง 1 บ้านมีหลายคนยิ่งลำบาก เดี๋ยวนี้จะตรวจ รพ. ก็ต้องรอคิวเพราะสถานการณ์ปัจจุบันกลุ่มเสี่ยงมีเยอะขึ้นมากจน รพ.แต่ละที่ก็มีผู้รับบริการจำนวนมาก" ผู้ใช้เฟซบุ๊กคนหนึ่งให้ความเห็นในเพจเฟซบุ๊กของ อย.

นายจุรินทร์ ลักษณวิศิษฏ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ประกาศว่ากระทรวงฯ จะดำเนินการเอาผิดผู้ที่หากำไรจากการขายชุดตรวจ ATK อย่างจริงจัง และในช่วงเดือน ส.ค. ก็ได้ดำเนินคดีกับผู้ค้านับสิบรายที่จำหน่ายชุดตรวจ ATK สูงกว่าราคาแนะนำที่ผู้ผลิตแจ้งต่อกรมการค้าภายใน เช่น แจ้งความร้านขายยาแห่งหนึ่งที่ขายชุดตรวจ ATK ในราคา 450 บาท ทั้งที่ราคาแนะนำอยู่ที่ 350 บาทถือว่าเป็นการค้ากำไรเกินควร และร้านขายยาอีกแห่งหนึ่งขายในราคา 380 บาท จากราคาแนะนำที่แจ้งต่อกรมการค้าภายในไว้ 300 บาท

ที่มาของภาพ, BBC THai

คำบรรยายภาพ,

ป้ายบอกราคาชุดตรวจ ATK ที่ร้านยาองค์การเภสัชกรรม รังสิต วันนี้ (30 ก.ย.)

สถานการณ์เช่นนี้ ทำให้ กกร. มีมติให้ตั้งคณะอนุกรรมการที่มีปลัดกระทรวงพาณิชย์เป็นประธาน มีอำนาจหน้าที่ติดตามสถานการณ์ วิเคราะห์แนวทางและมาตรการในการกำกับดูแลการจำหน่ายชุดตรวจ ATK ด้วยตนเอง และแนะนำให้ประชาชนที่พบเห็นการค้ากำไรเกินควรแจ้งที่สายด่วนกรมการค้าภายใน 1569

ขณะที่นายอนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข รับรู้ถึงปัญหาเรื่องชุดตรวจ ATK ราคาแพง และบอกว่าหากประชาชนอยากซื้อในราคาถูกลง ทางองค์การเภสัชกรรม (อภ.) จะเปิดประมูลชุดตรวจ ATK เพื่อนำมาจำหน่ายประชาชนในราคาถูกและไม่หวังกำไร

ต่อมาเมื่อวันที่ 18 ต.ค. อภ. ก็เปิดขายชุดตรวจ ATK ราคาถูกเพียงแค่ชุดละ 40 บาทเป็นวันแรก โดยเบื้องต้นจำหน่ายที่ร้านยาของ อภ. 8 สาขา โดยจำกัดการซื้อคนละไม่เกิน 1 กล่อง (20 ชุดตรวจ) หากเป็นบริษัทหรือหน่วยงานสามารถทำหนังสือสั่งซื้อโดยตรงกับกองการขายภาคเอกชนของ อภ.ได้

สำหรับชุดตรวจที่ อภ. ขายเป็นผลิตภัณฑ์ที่ชื่อว่า GSD NovaGen SARS-CoV-2 Ag Rapid Test ซึ่งได้รับการขึ้นทะเบียนกับ อย. ในลำดับที่ 11 เมื่อเดือน ก.ค.ที่ผ่านมา ผลิตโดย Hangzhou AllTest Biotech และนำเข้าในไทยโดย บริษัท ยูโรฟินส์ฟู๊ด เทสติ้ง (ประเทศไทย) จำกัด ทั้งนี้ที่ข้างกล่องของชุดตรวจระบุการกระจายสินค้าโดย Novatec immundiagnostika gmbh ประเทศเยอรมนี

ที่มาของภาพ, Thai News Pix

คำบรรยายภาพ,

ประชาชนจำนวนมากเข้าคิวซื้อชุดตรวจ ATK ที่ร้านขายยาขององค์การเภสัชฯ ซึ่งขายในราคาถูกเพียง 40 บาทต่อชุด

บีบีซีไทยสอบถามราคาชุดตรวจ ATK จากบริษัทผู้นำเข้าบางราย พบว่าหากซื้อไปใช้เองแบบบุคคลทั่วไป ไม่ใช่แบบองค์กร ราคาต่อ 1 ชุดตรวจอยู่ระหว่าง 130-350 บาท แต่ราคาต่อหน่วยอาจถูกลงเล็กน้อยหากซื้อเป็นกล่องบรรจุหลายชิ้น โดยชุดตรวจที่นำเข้าจากประเทศยุโรปเช่น สหราชอาณาจักรและสเปน จะมีราคาค่อนข้างสูงที่ 240-350 บาท ขณะที่ชุดตรวจจากจีนราคาอยู่ที่ไม่เกิน 200 บาท

ส่วนที่ร้านขายยาขององค์การเภสัชกรรมย่านรังสิต ขายชุดตรวจ ATK ที่ผลิตในประเทศจีน ในราคากล่องละ 375 บาทมีทั้งหมด 5 ชุดตรวจหรือตกชุดละ 75 บาท

ธุรกิจรับตรวจ ATK

นอกจากการซื้อขายชุดตรวจ ATK จากร้านขายยาทั่วไปแล้ว ขณะนี้ยังมีธุรกิจใหม่ที่ออกมาเพื่อรองรับความต้องการในการตรวจแบบรู้ผลเร็วด้วย

บีบีซีไทยพบว่ามีการเปิด "ศูนย์ตรวจโควิด-19" โดยใช้ชุดตรวจ ATK ที่ย่านตลาดถนอมมิตร ใน ซ.วัชรพล เขตบางเขน โปสเตอร์ประชาสัมพันธ์ระบุว่าศูนย์ตรวจแห่งนี้ดำเนินการโดยคลินิกเวชกรรมความงามแห่งหนึ่ง ให้บริการตรวจคัดกรองโควิด-19 ด้วยชุดตรวจ ATK ที่ อย. รับรอง จากการสอบถามพนักงานได้ข้อมูลว่ามีค่าใช้จ่าย 690 บาท โดยมีเจ้าหน้าที่แล็บเป็นผู้ทำการเก็บตัวอย่างจากโพรงจมูก และมีพยาบาลวิชาชีพลงนามในเอกสารรับรองผลการตรวจ

ศูนย์ฯ แห่งนี้ระบุว่าหากผลตรวจเป็นบวก จะมีบริการส่งตัวไปเข้ารับการตรวจยืนยันด้วยวิธี RT-PCR ที่โรงพยาบาลเอกชน ซึ่งหากติดเชื้อทางโรงพยาบาลจะมีฮอสปิเทลรองรับ

การบินไทยเป็นอีกหนึ่งบริษัทที่นำข้อกำหนดเรื่อง ATK มาใช้ในเชิงธุรกิจด้วยการจัดตั้ง "หน่วยบริการตรวจคัดกรองโควิด-19 เพื่อให้บริการแบบครบวงจร" ที่สำนักงานใหญ่ การบินไทย

ข้อความประชาสัมพันธ์ในเว็บไซต์การบินไทยบอกว่าหน่วยบริการนี้ "ดำเนินการโดยบุคลากรทางการแพทย์และห้องปฏิบัติการที่ผ่านการรับรองมาตรฐาน กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์" เพื่ออำนวยความสะดวกในการเดินทางแก่ลูกค้าผู้ถือบัตรโดยสารของสายการบินไทย ไทยสมายล์ ที่ต้องการใช้ผลตรวจประกอบการเดินทาง โดยคิดอัตราค่าบริการสำหรับการตรวจด้วยชุดตรวจ ATK และการออกใบรับรองคนละ 900 สำหรับผู้โดยสารระหว่างประเทศ และ 450 บาท สำหรับผู้โดยสารเที่ยวบินในประเทศ