መንግስቲ፡ ዓሚ ዝኣተዎ መፅብዓ ኣብ ተግባር 'ዶ ውዒሉ?

ኣብ ድምፂ መውሀቢ Image copyright Getty Images
ናይ ምስሊ መግለጺ ህዝቢ መራሕቱ ንምመራፅ ቅንጥጥ ኢሉ ይወፅአ

ኢህወዴግ ናብ ስልጣን ካብ ዝመፅእ ጀሚሩ ከበድቲ ፈተናታት ክገጥምዎ ጸኒሖም 'ዮም። ንመጀመርያ ጊዜ እቲ ውድብ፡ ኣብ መረፃ 1997 ዓ/ም እዩ ብሓይሊ ተፈቲኑ። ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ዓመት ብዝተኸሰተ ዓመፅ ከኣ ገና መሊኡ ዕልባት ዘይረኸበ፡ ንካልኣይ ጊዜ ከቢድ ፈተና ገጢሙዎ።

መስከረም 30/ 2009 ኣብ ክልቲኦም ባይቶታት ሰፊሕ ዘረባ ዝገበሩ ፕረዚደንት ሙላቱ ፥ ነቲ ዝተፈጠረ ፀገም ንምፍታሕ ሓደ ሓደ ፖሊቲካውን ምሕደራውን መፍትሒታት ፀሪሖም ነይሮም።

"ብድሆታትና፡ ንህዝቢ ብሙሉእ ብዝሕጉስ መልክዕ ብዝርዝር ክንመኽረሎምን ክንዝትየሎምን ይግባእ" ብምባል።

በዚ መሰረት ፍትሓዊ ቁጠባዊ ተረባሒነት፥ ካብ ጫፍ ክሳዕ ጫፍ፡ ንህዝቢ ዘንፀርፀሩ ፀገማት ፍትሕን ሰኣኖ ሰናይ ምምሕዳርን፥ ከምኡ ድማ ሓሳብ ብነፃነት ምግላፅን ካልኦት ፖለቲካ መሰላትን ንምምሕያሽ መንግሥቲ ኢትዮጵያ ኣበርቲዑ ከምዝሰርሕ ኣረዲኦም ነይሮም።

ብርግፅ ከከም ክብደት ኣተናትና እቲ ዝተፈጥረ ፀገም እቲ ዝቐረበ መፍትሒ 'ውን ተነሓናሕቲ ውድባት ካብ ዘቕረቡዎ ዝፍለ ነይሩ።

10 ቢልዮን ብር "መዐገሲ"?

ኣብ መጀመርያ ወርሓት እቲ ሰፊሕ ተቓውሞ፥ መንግስቲ እቲ ምኽንያት ናብ ደገ ይደፍእ እንተነበረ'ኳ፡ ዳሐር ደሓር ግን እቲ ፀገም ወድዓውን ተቐባልነት ዘለዎን ምዃኑ ቀዳማይ ሚኒስቴር ሀይለማርያም ደሳለኝ ኣሚኖም ምቕባሎም ዝዝከር እዩ።

እቶም ፕረዚደንት ውን እንተኾነ፡ ብፍላይ መናእሰይ ናይቲ ዓመፅ ዋና ተዋሳእቲ ከም መኸኖም መጠን፥ መንግስቲ ብዝተፈለየ መንገዲ ፀገሞም ንምፍታሕ ከምዝዓለመ እዮም ተዛሪቦም ነይሮም።

ብፍላይ፡ መብዛሕተኦም እቶም ኣብ ገጠር ዝርከቡ መናእሰይ ብስእነት ዝሕረስ መሬት ናብ ከተማ ክስደዱ ይግደዱ ከምዘለውን፥ እዚ፡ እቲ ፀገሞም ክጎልሕ ከምዝገበሮ ዕልባት ገይሮሙሉ።

ነዚ ዕላማ ድማ፥ ንረብሓ መናእሰይ ጥራሕ ዝውዕል 10 ቢልዮን ብር መንግስቲ ምምዳቡ ኣበሲሮም ነይሮም::

አተገባብራኡ ብሚኒስቴር መናእሰይ ስፖርትን ክከፋፈል ዘተገበረ እንትኸውን፥ ክልላት ብበዝሒ ተፀባዪ ስራሕ መጠን ክረኽባ ከምዝተገብረ ይግለፅ።

ብጠቕላላ 1̌.7 ሚልዮን ኣብ ገጠር ፥ 1.5 ሚልዮን ድማ ኣብ ከተማ ስራሕ ንዝሰኣኑ፡ ዝውዕል ሓድሽ ናይ ልምዓት ሓገዝ ተረባሕቲ ክኾኑ ተመዝጊቦም ነይሮም።

ካብዚ ናይ መናእሰይ ናይ መንግስቲ ፍሉይ ናይ ልምዓት ሓገዝ ካብ ወሃብቲ ልቓሕ ትካላት ዓቕምን ኣመራራሐን ፀገም ተራእዩ።

Image copyright Getty Images
ናይ ምስሊ መግለጺ መናእሰይ ኦሮምያ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ቅሬተኦም ብሰላማዊ ሰልፊ ገሊፆም

ብዛዕባ'ቲ ናይ መናእሰይ ናይ ልምዓት ሓገዝ፡ ሓላፊ ቢሮ መናእሰይን ስፖርትን ትግራይ ኣይተ ጎይተኦም ይብራህ ከምዝብልዎ: እቲ ክልል ኣብ 2009 ዓ/ም 527 ሚልዮን ጥራሕ እዩ ተምዲቡሉ ነይሩ::

ካብቲ ገንዘብ ብተግባር ዝተውሃቦም ግን 204 ሚልዮን ጥራሕ'ዩ ነይሩ:: ኣብቲ ክልል ስራሕ ዝሰኣነ ካብ 360 ሺሕ ንላዕሊ መንእሰይ ዝተመዝገበ እንትኸውን ምስቲ ቁፅሪ እንትነፃፀር እቲ ዝተመደበሎም ናይ ልምዓት ሓገዝ ኣብዚ እተው ዝበሃል ኣይኮነን::

ደደቢት ፍትሓዊ ልቓሕን ዕቋርን: 790 ሚልዮን ተወሳኺ ድጎማ ሓጊዙ እውን ብሓፈሻ ናይቲ ፕሮግራም ተረባሕቲ ዝኾኑ መናእሰይ ቁፅሪ ካብ 5 ሺሕ ዝዛይድ ኣይኮነን::

ብሓፈሻ እቲ ዝተረፈ ናይ ልምዓት ሓገዝ 'ውን ኣብ ምንታይ ከምዝዋዓለ ሕቶ እናልዓለ እዩ::

"እንትጅመር እውን እቲ ፀገም ካብ ስሩ ተፀኒዑ ኣይነበረን እዚ መፍትሒ ዝመፀ" ዝብሉ ኣቦ መንበር ነበር ዲሞክራስያዊ ፓርቲ ኢትዮጵያ ኣይተ ሙሼ ሰሙ: ግዝያዊ መዐገሲ እዩ ነይሩ ይብሉ::

"በቲ ዝተመደ ባጀት ዝሓለፈሉ ሰብ ኣይረእናን" ድማ ይብሉ: እቲ መናእሰይ ናይቲ ናይ ልምዓት ሓገዝ ተረባሕቲ ምዃኖም ዘርኢ ምልክት ከምዝይተረኸበን ይዛረቡ ::

ኣመራርሓ ኣባል መድረኸ ኣይተ ገብሩ ኣስራት ብወግኖም: ፍርቂ ዝኣክል እቲ ናይ ልምዓት ሓገዝ እውን ኣብ ጥቕሚ ከምዘይወዓለ ይኣምኑ::

Image copyright Getty Images
ናይ ምስሊ መግለጺ ኣብ ስራሕ ዝተዋፈሩ መናእሰይ

ብፍላይ ካዓ ኣብ ሓደሓደ ከባቢታት 20 ምኢታዊ ኣትሕዙ ምባሎም: ዓርሱ ዕንቅፋት ከምዝፈጠረሎም ይዛረቡ: "ዝተሓዝ እንተዝህልዎም ምልቃሕ ኣይመድለዮምን" ብማለት::

ከምኡ ድማ ኢህወድግ ብናይ ገዛእ ርእሱ ፖለቲካ ተፀሚዱ: ነዚ ፕሮጀክት እኹል ትኹረት ከምዘይገበረሉ ወሲኾም ይዛረቡ::

ኣይተ ገብሩ ውን ልክዕ ከም ኣይተ ሙሼ፡ እቲ መፍትሒ ኣፀቢቑ ዝተሓሰበሉን ኣብ ፅንዓት ዝተደረኸን ኣይነበረን ይብሉ::

ሕቶ እቶም መናእሰይ: ናይ መነባብሮ ጥራሕ ዘይኮነስ ስፍሕ ዝበለን: ብነፃነት ተዘዋዊሮም ክሰርሕሉ ዝኽእልሉ ባይታ ኣብታ ሃገር ክፍጠረሎም ከምዝደልዩን ብምግላፅ::

"ናይ ሎሚ ትምህቲ ንባዕሉ መውዓሊ እዩ ኾይኑ" ውን ይብሉ ኣቶ ገብሩ: ምስ ፅሬት ትምህርቲ ምትሓት ተኣሳሲሩ ብቁዓት ምሩቓት ከይፍጠሩ ምኽንያት ምኻኑ ብምሕባር::

"ዓሚቕ" ተሃድሶ

ፕርዚደንት ሙላቱ ኣብ ንግግሮም: ኣብ መንግስትን ገዛኢ ውድብን ስር ነቀል ለውጥን ናይ ስልጣን ምትሕንፋጽን ከምዝግበር ገሊፆም ነይሮም::

በቲ ዝተኣተወ ቃል መስረት: ኢህወደግ ንንውሕ ዝበለ እዋን፡ ኣብ ገምጋም ዝኣተወ እንትኸውን: ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕተዎት ኣመራርሓኡ ድማ ስልጠናን ገምጋምን ኣትዮም ምንባሮም ዝዝከር እዩ::

ብወረ ብዙሕ እንተትብሃል'ኳ ኣብ ተግባር ክትርጎም ኣይረእናን ይብሉ ኣቶ ገብሩ::

ብርግፅ: ፌዴራል መንግስቲ እቲ ዝፀንሐ ኣወዳድባ መንግስቲ ኣፍሪሱ ከም ብሓድሽ ዘጣየሸ እንትኸውን: ብርክት ዝበሉ ምሁራን ዩኒቨርስቲ ብሚኒስትርነት ከምዝሾመ ዝዝከር እዩ::

Image copyright AFP
ናይ ምስሊ መግለጺ ፕረዚደንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ኣብ መኽፈቲ ዘረባኦም ኣብ ክንዲ መንግስቲ ብዙሕ ቃል ኣትዮም

ኣይተ ሙሼ ነዚ ኣይተቓወሙዎን:: ስም እናጠቐሱ፡ ሓደ ሰብ፡ ካብ ሓደ ሚኒስቴር ዕዮ ናብ ካሊእ ንሳልሳይ ራብዓይ ግዜ እንትቀያይር ምርኣዮም ግን ኣሕዚኑዎም::

"እምበርከ እዚ ውድብ ሰብ ኣለዎ'ዶ?" ዝብል ሕቶ ውን ፈጢሩሎም::

"እዛ ሃገርስ ብሱሩ ዝበቕዐ ሰብዶ የብላን እያ!" ድማ ይብሉ ብምግራም:: እቲ ዝፀንሐ መንግስቲ ፈሪሱ ዳግማይ ምጥያሹ ግና ይድግፉ እዮም ኣይተ ሙሼ::

ከምኡ ድማ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ዝነበረ ቅልውላውን ሁከትን: ናይ ካልኣት ሕልኽልኽ ዝበሉ ሃልኪታት ምልክት ምኻኑ ግንዛቤ ክህሊ ዝሓቱ ኣይተ ሙሼ: ብፃዕርን ድሌትን ሓደ ውድብ ዝፍታሕ ፀገም ከምዘይኮነ ይዛረቡ ::

ህዝቢ ባዕሉ ክላዘብሉ ከምዝግባእን ክሳተፍ ከምዘለዎን ብምሕባር::

ኢህኣዴግ ከምዝብሎ፡ ኣብታ ሃገር ዝተፈጠረ ሁከት ናይ ቢሮክራሲ ሕፅረት ዘይኮነስ ናይ ስርዓት ምኾኑ ገሊፆም። መድሓኒቱ ድማ መሰረታዊ ናይ ኣተሓሳስባን ናይ ርእየተ ዓለምን ለውጢ ከምዝጠልብ ይጠቕሱ::

"ኣሳሪን እሱርን ኣይደራደሩን"

ጉንበት 2007 ዓ/ም ኣብ ዝተኻየደ ሓምሻይ ዙር ሃገር-ለኸ መረፃ: ምሉእ ንሙሉእ ከምዝሰዓረ ዝኣወጀ ኢህወድግ: ሓድሽ መንግስቲ ኣብ ዝመስረትሉ ፅባሕ እዩ ነይሩ ኣብ ኦሮምያ ሁውከት ዝተወለዐ::

ቀስ ኢሊ ድማ ናብ ክልል ኣምሓራ ተስፋሕፊሑ::

እዚ ኣብ ክልቲኦም ዝዓበየ ቁፅሪ ህዝቢ ዘለዎም ክልላት ዝተላዕለ ዓመፅ: መንግስቲ፡ መበግሲኡ ስእነት ሰናይ ምምሕዳር እዩ ክብል ኣቕልል ከብሎ ይስትውዓል::

Image copyright Getty Images
ናይ ምስሊ መግለጺ ኣዋጃት ፕሬስን ፀረግብረ ሽበራን ከመሓይሽ መንግስቲ ቃል ኣትዩ ነይሩ

ከምበዓል ጀነራል ኣበበ ተኽለሃይማኖት ዝኣመሰሉ ተንተንቲ ፖለቲካ ድማ ፡ምንጪ እቲ ቅልውላው: ካብዚ ንላዕሊ ዝገደደ ምኾኑ ብምግላፅ: ንነዊሕ ግዜ ዝተጠራቐሙ ፖለቲካዊ ዓፈናታት ውፅኢት ገይሮም ይወስዱዎ::

እቲ ኣፈላላይ ከምዘሎ ኾይኑ: እቶም ፕረዚደንት፡ ተቓወምቲ ዝመረፀ ህዝቢ፡ ኣብ ባይቶ ምክርቤት ዘይምውካሉ ናይ ባዕሉ ፀገም ከምዘለዎ ተዛሪቦም::

መንግስቲ እዚ ኣሚኑ ስርዓት መረፃ ንምቕያር ንክትዕ ድልው ምኻኑን ኣብ ዘረበኦም ኣፍሊጦም::

እዚ ጥራሕ ከይኮነ: ኣዝዮም ዓፈንቲ ዝበሃሉ ከም ኣዋጅ ፕሬስ: ኣዋጅ ሲቪክ ማሕበረሰባት ከምኡ ድማ ኣዋጅ ፀረ ሽብር ክኽለሱን ክመሓየሹን ቃል ተኣትዩ ነይሩ::

ነዚ ንምግባር ድማ: መንግስቲ ምስ ተቓወምቲ ሓይልታት ክትዕ ከምዝገብርን ቅድሚ መረፃ ምብፅሑ ተቓወምቲ ኣብ ባይቶ ተወከልቲ ምክርቤት ኢትዮጵያ ብዝተፈላለየ መንገዲ ኣብ ውሳነ ምሃብ ዘኽእለ ኣስራርሓ ከምዝቕርፅ ኣፍሊጡ ነይሩ::

መንግስቲ፡ ብዙሕ ምስዘይፍለጡ ኣስታት 20 ዝኣኽሉ ተናሓናሕቲ ውድባት ልዝብ ጀሚሩ ዝነብረ እንትኸውን: ኮይኑ ግና እቲ ልዝብ ካብ ዝጅመር ጀሚሩ ምርድዳእ ዝረሓቖ እዩ ነይሩ::

"ምርድዳእ'ዶ ይበሃል ክትዕ" ዝብል ንርእሱ መካትዒ ኾይኑ ነይሩ:: ብዙሕ እንተይፀንሓ ካብቶም ተኻታዕቲ መንጎ እቶም ብህዝቢ ዝፍለጡ ተቓወምቲ ውድባት መድረክ: ሰማያዊን መኢአድን ብአጀንዳ ካብቲ ከይዲ ኣቋሪፆም ወፂኦም::

Image copyright Getty Images
ናይ ምስሊ መግለጺ ሕጊ መረፃ ኢትዮጰያ ከመሓየሽ ተባሂሉ ነይሩ

"በዓል መንዮም ደኣ ዝደራደር ዘለው? ነየናይ ህዝቢ ወኪሎም ?" ብማለት ዝሓቱ ኣይተ ሙሼ: እቲ ሃዋህው ዝተርጋገአ እንትመስል ገዛኢ ፖርቲ ኣብ ሜዳ ባዕሉ ምስባዕሉ ይዝቲ ኣሎ ኢሎም ::

ፓርቲኦም መድረክ ካብ 6 ጊዜ ንላዕሊ ኣብቲ ልዝብ ምስታፉ ዝዛረቡ ኣይተ ገብሩ ብወገኖም: ብፍላይ እቲ ህፁፅ ኣዋጅ ቅድሚ ምልዓሉ ብዙሓት ኣባላቶም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኮይኖም ከመይ ገይርካ ምድርዳር ይከኣል ይብሉ፡ "ኣሳርን እሱርን ኣይደርድሩን"ብምባል::

"መሰረታዊ ሕቶታት ፓለቲካ ክነልዕል ፀኒሕና ኢና: ሐዚ እቲ ኩነታት ዝተዝሓሓለ እንትመስል ግና ካብ ወገነ ኢህወዴግ ዝነበረ ናይ ምምሕያሽ ተስፋ እናፀልመተ ኸይዱ" ይብሉ።

ኢትዮጵያ ኢንተርኔት ብምዕፃዋ ሚልዮናት ዶላር ከሲራ

ተመሳሳሊ ዛዕባታት