ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተነቢሩ ዝጸንሐ ማዕቀብ ጽኑዕ ከም ዘይነበረ ተንተንቲ ይገልጹ

ባይቶ ፀጥታ Image copyright STAN HONDA

ኣይ ሰላም ኣይ ኲናት ኣብ ዝነበርሉ ኩነታት መንግስታት ኢትዮጵያን ኤርትራን፡ ሓደ ናይቲ ካሊእ ተቓዋሚ ካብ ምድጋፍ ብዝዘለለ፡ ብፍላይ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ እዚ ማዕቀብ ንኽንበር ብዙሕ ጻዕሪ ከምዝገበረት ይግለጽ'ዩ።

እዚ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተነብረ ማዕቀብ ምስ ምሕጋዝ አልሻባብን ምስ ጎንጺ ዶብ ጅቡቲን ተኣሳሲሩ ዝመጸ እዩ ነይሩ።

ናይቲ ማዕቀብ ቀንዲ ዕላማ እገዳ ምዕዳግ ኣጽዋር ውግእ፡ ኣብ ባንኪ ዘሎ ገንዘብ ዝተወሰኑ ሰበ ስልጣናት ከይንቀሳቐስ ምእጋድን: ሰበስልጣናት ኤርትራ ናብ ወጻኢ ሃገራት ከይንቀሳቐሱ ዝሓትት እዩ ነይሩ።

"ብርግፅ እዚ ኣብ ተግባር ብዙሕ ኣይተርአየን፤ ዝተኣገደ ገንዘብ የለን፤ ኤርትራ ድኻ ከም ምዃና መጠን ዓበይቲ ኣጽዋራት ውግእ ናይ ምግዛእ ዓቕማ ድሩት ነይሩ" ይብል ነባርነቱ ኣብ ለንደን ዝኾነ ተንታኒ ዞባዊ ፖለቲካ ኣይተ ዓብዱልራሕማን ሰይድ።

እንትርፎ ነፈርቲ፡ መብዛሕትኡ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኣጽዋር ውግእ ካብ ደርጊ ዝተመንዝዐን ዝፀንሐን ምዃኑ ድማ ይዛረብ።

ኣብቲ ኣብ የመን ዝተኸስተ ናይ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ምትሕብባር፡ ኤርትራ ዋና ናይዚ ዝተወደበ ሓይሊ መዋፈሪ ክትኸዉን እንከላ፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዕላማ እቲ ማዕቀብ ኣልዒሉ ክኽልክል ዘይምኽኣሉ፡ "ብሱሩውን ኣስናን ዘይብሉ ማዕቀብ እዩ ነይሩ ምባል ይከኣል" ኢሉ።

ምስ ጅቡቲ ተኣሳሲሩ፡ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዘሎ ርክብ ዋላ'ኳ ምሉእ ብምሉእ ናብ ንቡር ኣይመለስ 'ምበር እሱራት ከምዝተቐያየሩን እቲ ናይ ዶብ ፀገሞም ብመጠኑ ከምዝፈትሑን ድማ ይዛረብ።

እዚ ዘይተመልአ ፈተነ ዕርቂ ብቐጠር ዝተዋደደ እዩ ነይሩ።

"ቀንዲ ጉዳይ" እቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተነቢሩ ዝነበረ ማዕቀብ፡ ምስ ኢትዮጵያ ዝተአሳሰረ ምዃኑ ኣይተ ዓብዱልራሕማን ይዛረብ።

"ስለዚ እቲ ቀንዲ ጉዳይ ናይ ኢትዮጵያ እዩ ነይሩ። ከም ሓንቲ ዓባይ ሃገር ምብራቕ ኣፍሪቃ፡ ኣብ ኢጋድ ድማ ዓብይ ፅልዋ ዘለዋ ሃገር ስልዝኾነት፡ ነዚ ማዕቀብ'ውን ብዙሕ ከምዝደፍአትሉ ዝፍለጥ እዩ" ይብል።

ሕጂ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ሰላም እንተዓሲሉ፡ እዚ ማዕቀብ ዝድለየሉ ምኽንያት ከምዘየሎ እዩ ዝዛረብ።

ኣልሻባብ ትሕግዝ እያ ዝብል ዝነበረ ጉዳይ ቅድም ክብል ውን ሓደ ሓደ ኣባላት ቤት ምኽሪ ጸጥታ፡ ኤርትራ ነቲ እስላማዊ ጉጅለ ድጋፋ ዝቐጸለት ምኻኑ ዘርኢ መርትዖ ከምዘይተረኽበ ድምፆም ኣስሚዖም ነይሮም እዮም::

ይኹን 'ምበር እቲ ማዕቀብ ክቕፅል ብዓብላሊ ድምፂ እዩ ተወሲኑ። ሕጂ ግን ኤርትራ ዝኾነ ጉጅለ ንምሕጋዝ ዓቕማ ውን ዝፈቕደሉ እዋን ከምዘይኮነ እዩ እቲ ተንታኒ ዝዛረብ።

"ብሓፈሻ እቲ ማዕቀብ ንምንባር ዝለዓዓለ ጠንቂ፡ ሕጂ ዳርጋ ኣብ ቦትኡ የለን ምባል ይከኣል እዩ" ይብል።

"ስለዚ ሞራላዊ ዝኾነ ስጉምቲ ናይ ምውሳድ ኩነታት ይረአ ኣሎ" ድማ ይብል ዓብዱራሕማን፡ ዋና ፀሓፊ ነቲ ውድብ እቲ ማዕቀብ ክልዓል ከምዝኽእል ኣፋፍኖት ምሃቦም ብምዝኽኻር።

Image copyright YEMANE G/MESKEL/TWITTER
ናይ ምስሊ መግለጺ መራሕቲ ሃገራት ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ ዙርያ ክልትኣዊ ጉዳያት ስምምዕ ፈሪሞም

ብድሕሪ እዚ ዕርቅን ሰላምን ኢትዮ ኤርትራ፡ አሜሪካ ከምዘላ ብሰፊሑ ይዝረብ። ኣብ ኢትዮጵያ አምባሳዳር አሜሪካ ዝነበሩ፡ ኣብ ሚኒስተሪ ጉዳያት ወጻኢ አሜሪካ ሓላፊ ጉዳያት ኣፍሪካ ዝኾኑ አምባሳደር ያማማቶ ቅድሚ ሓደ ወርሒ ናብ ኣስመራ ተጓዒዞም ምስ ፕረዚደንት ኢሳያስን ካልኦት ላዕለዎት ሰበ ስልጣንን ምዝታዮም ዝዝከር እዩ።

ከምኡ ድማ ናብ ጅቡቲን ኣዲስ አበባን በፂሖም ምስ መራሕቲ እተን ሃገራት ዘትዮም እዮም።

ቤት ምክሪ ፀጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብዙሕ ግዘ ብመንግስቲ አመሪካ ጽዕንቶ ዘለዎ ከም ምዃኑ፡ እቲ ማዕቀብ ንምልዓል ብዙሕ አፀጋሚ እዩ ኢሎም ከምዘይኣምኑ ድማ ካሊእ ተንታኒ ፖለቲካ ኣይተ ኤልያስ ሃብተስላሰ ይዛረቡ። ንሶም ከምዝብሉዎ፡ እቲ ከይዲ ዕርቂ ውሽጢ ንውሽጢ ክፈኣኣም ዝፀንሐ ምኻኑ ድማ ግምቶም የቕምጡ።

ቀንዲ መንቀሊ እቲ ማዕቀብ እቲ ኣብ ወረቐት ዝሰፈረ ዘይኮነስ፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝነበረ ጎንፂ ዝወለዶ ከምዝኾነ ይዛረቡ።

ይኹን 'ምበር: ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ኩነታት ነፃነትን ኣተኣላልያ ሰብኣዊ መሰላትን እንተዘይተማሕየሹ ማዕቀብ ምልዓሉ ዘይምልዓሉ እንታይ ዋጋ ኣለዎ ይብሉ።

እዚ ማዕቀብ

ከም አቆፃፅራ ኣውሮጳ ብ 2009፡ መርማሪ ጉጅለ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ መንግስቲ ኤርትራ ንኣልሸባብ ይድግፍ እዩ ዝብል ሰፊሕ ፀብፃብ ድሕሪ ምቕራቡ ኢዩ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ማዕቀብ ዘንበረ።

ንሰለስተን ካብኡ ንላዕልን ግዜ ድማ ተናዊሑ።

መንግስቲ ስግግር ሶማልያ ብዝገበረሉ ፃውዒት ኣሳቢቡ: ወታሃደራዊ ሓይሊ ሒዙ ናብ ሶማልያ ዝዘለቐ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ኣብቲ እዋን ደልዲሉ ወፂኡ ዝነበረ እስላማዊ ሕብረት ኣብ ሓፂር ግዜ ክበታትኖ ክኢሉ እዩ።

ኤርትራ ድማ በቲ መርማሪ ኮሚቴ 'ውን ከምዘተገለፀ፡ ነዚ ጉጅለን ንሱ ምብትታኑ ስዒቡ ድማ ምስ ኣልቃኢዳ ስጡም ርክብ አለዎ ተባሂሉ ዝሕመ 'ኣኽራሪ' ጉጅለ ኣልሻባብ: ብናውትን ገንዘብን ትድግፍ ከም ዝነበረት ይግለጽ።

ኣብቲ እዋን ኣብ ሶማልያ ይካየድ ዝነበረ ኲናት ሕድሕድ ብተፃራሪ አንፈት፡ ኢዶም ዝሓወሱ ክልቲኦም መንግስታት እዘን ሃገራት ብብዙሓት "ኲናት ኢድ ኣዙር" የካየዱ ከምዝነበሩ እዩ ዝትንተን ነይሩ።

ኤርትራ ይቐርበላ ዝነበረ ተደጋጋሚ ክስታት ዋላ'ኳ ዘይትቕበሎ እንተኾነት፡ ብድሕሪ እቲ ማዕቀብ ግና የማናይ ኢድ ኢትዮጵያ ዝኾነ በይነ መንግስታት ምብራቕ ኣፍሪቃ (ኢጋድን) ሕብረት ኣፍሪቃን ከምዝነበሩዎ እዩ ብስፍሓት ዝዝረብ።

ኤርትራን ኢጋድን

በየነ መንግስታት ምብራቅ ኣፍሪቃ (ኢጋድ) ኣብ ከባብያዊ ልምዓትን ጉዳያት ፀጥታን በርቲዑ ዝሰርሕ እንትኸውን፡ ኣብቲ ዞባ ንዝፍፀም ዝኾነ ይኹን ቅልውላው ብቐዳምነት ምኽሪ ሓሳብ ክህብ ትፅቢት ዝግበረሉ እዩ።

ኤርትራ ድማ ከም አቆፃፅራ ኣውሮጳ ብ1993 ዓ/ም ካብ ኢትዮጵይይ ካብ እትፍለ ጀሚሩ ኣባል እቲ ማሕበር እያ ነይራ።

ብፍላይ ክልቲአን ሃገራት ብሰንኪ ዶብ ናብ ኲናት መስ ኣምርሓ፡ ከም ብሕታዊ መዘራራብን መራኸብን መድረኽ ኮይኑ የገልግል ከምዝነበረ ይዝረብ። ይኹን 'ምበር እዚ ኣጋጣሚ ንነዊሕ እዋን ኣይፀንሐን::

እቲ ኣብ ሶማልያ ዝተኸሰተ ቅልውላው ፖለቲካ ስዒቡ፡ እቲ ዞባዊ ማሕበር ዝህቦ ውሳነ ንክልቲአን ሃገራት ከስማዕምዕ ስለዘይኸኣለ ብ2007 ኤርትራ ነቲ ማሕበር ጠንጢና ንምውፃእ ተገዲዳ።

ነዚ ስዒቡ እዩ እቲ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተነብረ ማዕቀብ ውን ተግባራዊ ዝኾነ።

ዘዘራረብናዮም ተንተንቲ፡ እቲ ማዕቀብ ኣብ ሃገረ ኤርትራ ዘብፀሖ ሰፍ ዘይብል ፅዕንቶ የለን እንተበሉ'ኳ: ኤርትራ ብፍላይ ንርእሳ ካብ ኢጋድ ካብ እተግለልል ጀሚራ ካብ ከባብያውን ዓለምለኻውን ዲፕሎማስዊ ርክባት ተሰናኺላ ምፅንሓ ይዝረብ።

ነዚ ሕሱም ኩነታት ንምቕያር ብፍላይ ብ2011 ኤርትራ ናብ ኢጋድ ተመሊሳ ክትኣትው እንተሓተተት'ኳ: ቤት ፅሕፈት ኢጋድ፡ መንግስቲ ኤርትራ ሕዚ'ውን ባህሪኡ ኣይተመሓየሸን ብዝብል ከይተቐበላ ተሪፉ።

ሎሚ: ርክባት ኢትዮ ኤርትራ ምምሕያሽ ስዒቡ፡ ኢጋድን ኣባል ሃገራትን ድጋፎም ይገልፁ ኣለው።

ኤርትራ ድማ ተመሊሳ ኣባል ክትከውን ብኽብሪ ተሓቲታ። እዚ ዲፕሎማስያዊ ርክባት ኤርትራ ክመሓየሽን፡ ኣብቲ ዞባ ሰላምን ምርግእን ክፍጠርን ከምዝሕግዝ ተንተንቲ ፖለቲካ ይዛረቡ።