ሰብኣዊ መሰላት ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ፡ መንግስቲ ኤርትራ ድሕነት ብርሃነ ኣብርሀ ከረጋግጽ ጸዊዑ

ሙሴ ኤፍረም Image copyright Mussie Ephrem
ናይ ምስሊ መግለጺ ሙሴ ኤፍረም ኣብ 2004 ንጉዳይ ኣብ ማእሰርቲ ዘለዉ ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ ነበር ኣብቲ ኮሚሽን ኣቕሪብዎ ነይሩ'ዩ

ኣፍሪቃዊ ኮሚሽን ንሰብኣውን ህዝባውን መሰላት ንጉዳይ ማእሰርቲ ሚኒስተር ፋይናንስ ኤርትራ ነበር ብርሃነ ኣብርሀ ንምርኣይ ዝቐረበሉ ክሲ ከም ዝተቐበሎን፡ መንግስቲ ኤርትራ ንኩነታት ጥዕና ኣቶ ብርሃነ ኣብ ግምት ብምእታዉ ጊዝያዊ ፍታሕ ክገብር ብወግዒ ከምዝሓተተ ከሰስቲ ንቢቢሲ ሓቢሮም።

እቲ ክሲ ብቤተሰብ ኣቶ ብርሃነ ዝኾነ ኣቶ ሰለሙን ሃብቶምን ማሕበር ሞያውያን ሕጊ ኤርትራ (Eritrean Law Society) ዝቐረበ ምዃኑ ዝበጽሓና ሰነዳት ናይቲ ኮሚሽን ይገልጽ።

ኣባል ማሕበረሰብ ሞያውያን ሕጊ ኤርትራ ዝኾነ ኪኢላ ሕጊ ኣቶ ሙሴ ኤፍረም ስለምንታይ ነቲ ክሲ ከቕርቡ ከም ዝወሰኑ ከብርህ እንከሎ፡ "ስርዓት ኣስመራ ብዕለት 17 መስከረም ንብርሃነ ኣብርሀ ብዘይ ዝኾነ ዓይነት ሕጋዊ ኣገባብ ኣሲርዎ። ነዚ ምስ ፈለጥና፡ ቤተሰቡ ናባና፡ ናብ ኤርትራውያን ናይ ሕጊ ሞያውያን ትካል መጺኦም፡ ምሳና ኾይኖም ንክኸስዎ ወሲኖም" ኢሉ።

ነዚ ንምግባር ናብ ኣፍሪቃዊ ኮሚሽን ሰብኣውን ህዝባውን መሰላት ክኸዱ ከም ዝመረጹን፡ እቲ ኮሚሽን ንጥዕና ኣቶ ብርሃነ ኣብ ግምት ብምእታው ህጹጽ ስጉምቲ ብምውሳድ ኣገልግሎት ጥዕና ዝረኽበሉ ንምግባርን፡ ብዓቢኡ ድማ፡ ሰበስልጣን ኤርትራ ካብ ቤት ማእሰርቲ ከውጽእዎ ህጹጽ ስጉምቲ ክወስድ ጥርዓን ከም ዘቕረቡ ተዛሪቡ።

Image copyright Berhane Abrehe
ናይ ምስሊ መግለጺ ኣቶ ብርሃነ ኣብርሀ ኣብቲ ኣብዚ ቐረባ እዋን ተሓቲሙ ዝተዘርግሐ "ሃገረይ ኤርትራ" ዘርእስቱ ክልተ መጽሓፍቱ ንፕሪዚደንት ኤርትራ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብትሪ ድሕሪ ምንቃፉ'ዩ ብ17 መስከረም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዩ።

"ክሳብ ዝፍታሕ ድማ እቲ መባእታዊ መሰላቱን ሓርነታቱን ክሕሎን ሓቲትና ኣሎና" ብምባል ወሲኹ የረድእ።

ኣብቲ ንፕረዚደንት ኣሳይያስ ዝጸሓፈቶ ወግዓዊ ደብዳቤ፡ ኣደመንበር እቲ ኮሚሽን ሶያታ ማይጋ፡ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ግዳይ ማእሰርቲ ዝኾነ ኣቶ ኣብረሀ ተቐይድሉ ዘሎ ቦታ ክሕብርን፡ ዘይተገደበ ርክብ ምስ ሕጋዊ ወኪላቱን ቤተሰቡን ክህልዎ ከፍቅድን ጠሊባ።

"እቲ ግዳይ ዝተኣስረሉ ምኽንያት እንታይ ምዃኑ ክሕብሮ፡ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ኣብ ቅድሚ ሓደ ብቑዕ ቤት ፍርዲ ክቐርቦን፡ እንተዘይኮኑ ክሲ እንተዘይቀሪብሉ ብህጹጽ ናጻ ክልቆ" ኮሚሽነር ማይጋ ሓቲታ።

ብዘይካ'ዚ፡ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣብ ዝጸንሓሉ እዋን ብዛዕባ ድሕነቱን ሃለዋቱን ውሕስነት ከረጋግጽ፡ ነቲ እሱር ዘይተገደበ ሕክምናዊ ኣግልግሎት ክህብን፡ ዝግባእ ህክምና ክረክብ ብዘቤታዊ ሕጊ ዘፍቅዶ ናይ ዋሕስ መሰል ክወጽእ ክፍቀደሉን ጸዊዓ።

እንተኾነ ግን፡ ምቕራብ ናይዞም ጠለባት ነቲ ቀንዲ ምጉት ክግበረሉ ተባሂሉ ዘሎ ክሲ ዝጸሉ ከም ዘይኮነ እታ ኣደመንበር ኣብ መልእኽታ ጠቒሳ።

ሓደ ካብቶም ኣንጻር መንግስቲ ኤርትራ ክሲ ዝመስረቱ ኣካላት ዝኾነ ኣቶ ሰሎሙን ሃብቶም ብወገኑ፡ ሚኒስተር-ነበር ብርሃነ ኣብርሀ ናይ ጥዕና ጸገም ከም ዘለዎ ንቢቢሲ ተዛሪቡ።

"ኣብ ከባቢ 2011 ኣቢሉ፡ ናይ ጸላም ከብዲ ምስግጋር (ሊቨር ትራንስፕላንት) ጌሩ ነይሩ። ድሕሪኡ ቀጻሊ ዝኾነ ምክትታል ይገብር ነይሩ፡ መድሃኒት'ውን ይወስድ'ዩ። ስለዚ ሓደ ካብቲ ንዓና ዘሰክፈናን ዘሕስበናን ዘሎ ኣብ ከምዚ ዓይነት ጥዕናን ዕድመን እንከለኻ፡ እሞ ኻኣ ኣብ ትሕቲ እቶም ንሂወቱ'ውን ብሰላም ክሕዝዎ ኣይደልዩን እዮም ኢልና እንጥርጥር የሰክፈና ኣሎ" ይብል።

"ዝግብኦ መድሃኒት እንድሕር ዘይወሰደሲ ዝኾነ ሓደጋ ከጋጥሞም'ዩ ዝብል ብዙሕ ስክፍታ ኣለና፡ ህዝቢ ኤርትራ'ውን ስክፍታ ዘለዎ ኮይኑ ይስመዓኒ"።

ኣቶ ብርሃነ ኣብርሀ ኣብቲ ኣብዚ ቐረባ እዋን ተሓቲሙ ዝተዘርግሐ "ሃገረይ ኤርትራ" ዘርእስቱ ክልተ መጽሓፍቱ ንፕሪዚደንት ኤርትራ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብትሪ ድሕሪ ምንቃፉ'ዩ ብ17 መስከረም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዩ።

ኣብ 2004 እቲ ኮሚሽን ንጉዳይ ናይቶም ክሳብ ሕጂ ኣብ ማእሰርቲ ዘለዉን ሃለዋቶም ዘየዕፍለጥን 11 ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ ዝምልከት ብኣቶ ሙሴ ኤፍረም ዝቐረበ ክሲ ብምርኣይ፡ ክፍትሑን ክከሓሱን ብይን ሂቡ ምንባሩ ይፍለጥ።

ንሳቶም ኣባላት ናይቲ ብጉጅለ-15 ዝፍለጡ ላዕለዎት መራሕቲ መንግስቲ ዝነበሩን ንኣካይዳ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ድሕሪ ምንቃፍ ቅዋማዊ መንግስቲ ክምስረት ድሕሪ ምጽውዖም ብ18 መስከረም ዝተኣስሩን እዮም።

Image copyright ACHPR

እንተኾነ ግን እቲ ኮሚሽን ዝህቦ ብይን ኣብ ድሌት ኣባላት ሃገራት ሕብረት ኣፍሪቃ ስለዝምርኮስ ዝተወስደ ግብራዊ ስጉምቲ ከሳብ ሕጂ የለን።

ኣፍሪቃዊ ኮሚሺን ሰብውን ህዝባውን መሰላት ቤት ጽሕፈቱ ኣብ ባንጁል ርእሰከተማ ጋምቢያ ኮይኑ፡ ኣብ ኣህጉር ኣፍሪቃ ንዝግበር ምግሃስ ሰባዊ መሰላት ዝከታተል ኣካል ኣፍሪቃዊ ሕብረት'ዩ።