ንኢትዮጵያን ኤርትራን ዘራኽቡ ኩሎም መስመራት ዶብ ተዓፅዮም

ፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ Image copyright FITSUM AREGA/TWITTER
ናይ ምስሊ መግለጺ ፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ ኣብ ቡሬ

ካብቶም ንኢትዮጵያን ኤርትራን ዘራኽቡ ኣርባዕተ መስመራት ዶብ፤ ከይተዓጸወ ዝጸንሐ ኣፍ ደገ ዶብ ቡሬ- ደባይሲማ (ዓሰብ ) እውን ዝተዓፀወ ተፈሊጡ።

ቢሮ ጉዳያት ኮሚዩኒኬሽንን ሚድያን ክልል ዓፋር ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ዶብ ቡሬ- ደባይ ሲማ 22 ሚያዝያ ንጉሆ'ዩ ብሃንደበት ተዓጽዩ፡ ካብ መንግስታት ክልትኤን ሃገራት'ውን ዝተወሃበ ወግዓዊ መግለፂ የለን።

ካልኦት ኣብ ክልል ትግራይ ዝርከቡ ሰለስተ ኣፍደገታት ዶብ፡ ቅድም ኢሎም ዝተዓጽዉ ኮይኖም፡ እቲ ካብ ዝኽፈት ክሳብ ሎሚ ዝጸንሐ ዶብ ቡሬ-ዓሰብ፡ ከምዝተዓጸወ ዳይሬክተር ርክብ ህዝብን ሚድያን ክልል ዓፋር ኣቶ ዑስማን እድሪስ እዩ ገሊጹ።

እቶም ዝተዓጸዉ ኣፍደገታት ዶብ፡ካበይ ናበይ ዝወስዱ እዮም?

ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣስታት 1000 ኪሎሜትሮ ንውሓት ዘለዎ ዶብ እየን ዝዋሰና። ኣብዚ ነዊሕ ዶብ፤ ንክልቲኤን ሃገራት ከም መእተውን መውጽእን ኮይነን ዘገልግላ ኣርባዕተ ኣፍ ደገታት ኣለዋ።

እተን ሰለስተ ኣፍ ደገታት፤ ንዝበዝሐ ክፋል እቲ ዶብ ምስ ኤርትራ ኣብ እተዳውብ ክልል ትግራይ እየን ዝርከባ። እታ ሓንቲ ኣፍ ደገ ድማ ኣብ ክልል ዓፋር ኣላ።

እዘን ኣርባዕተ ኣፍ ደገታት ብምኽንያት ኲናት፡ ንዕስራ ዓመታት ተዓጽየን ድሕሪ ምጽናሕ፤ ኣብ ሓድሽ ዓመት ኢትዮጵያውያን፤ ነታጕ ተጸሪጉ፡ ሓጹር ዕሾኽ ፈሪሱ፡ እዘን ኣፍደገታት ተራሒወን።

ቀዲመን ካብ ዝተኸፈታ ክልተ ኣፍደገታት፡ እታ ሓንቲ መስመር ዛላምበሳ-ሰርሓ እያ። ቀዲማ ዝተዓጸወት'ውን ንሳ ኮነት።

ዛላምበሳ-ሰርሓ

ሓደ ሰብ ብወገን ኢትዮጵያ፡ ካብ መቐለ ተበጊሱ ንዓዲ ግራት ሓሊፉ፡ ንዛላምበሳ ሰጊሩ ንኤርትራ ምስ ኣተወ፡ ንሰርሓ እዩ ዝረኽባ። እዚ ገያሻይ፡ ጉዕዞኡ እንተደኣ ቐጺሉ ኣብ ቅድሚኡ ሰንዓፈ ኣላ። እቲ መገዲ፡ ዓዲ ቀይሕ፡ ሰገነይቲን ደቀምሓረን ሓሊፉ ናብ ኣስመራ የእቱ።

መስመር ዛላምበሳ-ሰርሓ፡ ብኣቆጻጽራ ኢትዮጵያውያን ሓደ መስከረም 2011 ብወግዒ ምስ ተኸፈተ፡ ውዕውዕ ንግዲን ርክባትን ክጅመር ግዜ ኣይወሰደሉን። እኽልን ሸቐጣትን ዝጸዓና ዓበይቲ መካይን፡ ነቲ መገዲ ከጻብበኦ ዕለታት ጥራይ እዩ ወሲዱለን።

ዝሓለፈ ሕዳር ግን፡ እዚ መስመር መሊሱ ተዓጽዩ። ኣብዚ ሕጂ እዋን፡ ካብቲ ልሙድ ዝኾነ ማሕበራዊ ርክባት ናይቲ ኣብቲ ዶባት ዝነብር ህዝቢ ወጻኢ፤ እቲ መገዲ ንመካይን ዕጹው እዩ።

ራማ - ክሳድ ዒቃ

ኢትዮጵያን ኤርትራን በዚ መስመር ዝራኸባ፤ ኣብ ዝባን ሩባ መረብ ብዝተነደቐ ድልድል ኣቢለን እየን። ኣብ ክልተ ጫፋት እቲ ድልድል፤ ብወገን ኢትዮጵያ ራማ ብወገን ኤርትራ ድማ ክሳድ ዒቃ ኣለዋ።

ብዓድዋ ገይሩ ንኣስመራ ክኣቱ ዝህቅን ሰብ፤ በዚ መስመር ኣቢሉ ዓዲ ዃላን መንደፈራን ሓሊፉ ንኣስመራ ክበጽሕ ይኽእል።

እዚ መስመር እውን፡ ኣብ ወርሒ መስከረም ተኸፊቱ ወርሒ ሕዳር ተዓጽወ።

ሑመራ - ኦምሓጀር

እዚ መስመር እዚ፡ ደንጉዩ ብኣቆጽራ ኢትዮጵያ 29 ታሕሳስ 2011 (7 ጥሪ) እዩ ተኸፊቱ።

ንኣፍ ደገ ሑመራ-ኦምሓጀር፤ ፕሬዚደንት ኤርትራ ኢሳያስ አፈወርቂን ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብዪ አሕመድን እዮም ብኣካል ናብቲ ዶብ ከይዶም ብዕሊ ከፊቶምዎ።

Image copyright office of the PM

ኣመሓዳሪ ክልል ትግራይ ደብረፂዮን ገብረሚካኤልን ኣማሓዳሪ ክልል ኣምሓራ ዝነበረን ሕዚ ድማ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኮይኑ ተሸይሙ ዘሎን ኣቶ ገዱ አንዳርጋቸው እውን ኣብቲ ጽምብል ተረኺቦም ነይሮም።

ካብቶም ኣብ ትግራይ ዝርከቡ ሰለስተ ኣፍ ደገታት ሓደ ዝኾነ እዚ መስመር፤ ንክልል ኣምሓራ'ውን ቀረባ እዩ። ስለዝኾነ ድማ፤ ካብ ጎንደር ንኤርትራ ክገይሽ ዝደለየ ነዚ መስመር እዩ ዝመርጽ።

ብሑመራ ኣቢሉ፣ ንተሰነይን ባረንቱን ሓሊፉ፤ ኣቑርደትን ከረንን ረጊጹ ኣስመራ ዘእቱ እዚ መስመር ድማ፡ ዝሓለፈ ሰሙን ተዓጽዩ።

ቡሬ- ደባይ ሲማ

ኢትዮጵያ ምስ ወደብ ዓሰብ እትራኸብ፡ በዚ ኣብ ክልል ዓፋር ዝርከብ ኣፍደገ ኣቢላ እዩ።

መስመር ቡሬ-ደባይ ሲማ ዝተኸፍተ፡ ኣብቲ ኣፍደገ ሰርሓ-ዛላምበሳ ዝተኸፍተሉ መዓልቲ ሓድሽ ዓመት ኢትዮጵያውን እዩ።

Image copyright FITSUM AREGA/TWITTER
ናይ ምስሊ መግለጺ ፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ ኣብ ቡሬ

እዚ ቅድሚ ኩሎም ኣፍደገታት ዝተርሓወ ኣፍ ደገ፤ ንክዕጾ ድማ ናይ መወዳእታ ኮይኑ። መስመር ቡሬ- ደባይ ሲማ ከምዝተዓጸወ፡ ሎሚ ርክብ ህዝቢ ክልል ዓፋር ንቢቢሲ ኣረጋጊጹ።

ዝተከፈቱ ኣፍደገታት ዶብ ንምንታይ ተዓጽዮም?

ድሕሪ ስምምዕ ሰላም ኢትዮ ኤርትራ፡ ንኣዋርሕ ተኸፊቶም ዝጸንሑ እዞም ኣፍደገታት ዶብ፡ ንምንታይ መሊሶም ከምዝተዓጸዉ ካብ ወገን ክልቲኦም መንግስታት ዝተውሃበ መብርሂ የለን።

ሓላፊት ርክብ ህዝቢ ክልል ትግራይ ወይዘሮ ልያ ካሳ ብዛዕባ ምዕጻው እቲ ዶባት ክትዛረብ እንከላ፡ ኣፍደገታት ሰርሓ-ዛላምበሳ ከምኡ ድማ ራማ- ክሳድ ዒቃ ኣብ ዝተዓጸውሉ እዋን "ነቲ ርክባት ስርዓት ንምትሓዝ ምዃኑ መብርሂ ተዋሂቡ ነይሩ" ኢላ።

እንተኾነ ግን ድሕሪ ምዕጻው እዞም ዶባት፡ መስመር ሑመራ ኦምሓጀር ተኸፊቱ። ንሱ'ውን መሊሱ ተዓጽወ።

"ንምንታይ ተዓጽዩ ዝብል ሕቶ ክለዓል ከሎ፡ ብላዕሊ እዩ ተኣዚዙ እዩ ዝበሃል። እቲ ዝኣዘዘ ኣካል መን'ዩ? 'ንምንታይ እዩ'ኸ ተዓጽዩ?' ዝብል ግን ግልጹነት የብሉን" ኢላ ወይዘሮ ሊያ ምስ ቢቢሲ ትግርኛ ኣብ ዝገበረቶ ቃለ መሕተት።

መንግስቲ ትግራይ፡ ምኽንያት ምዕጻው እቲ ዶብ "ንህዝቢ ትግራይን ህዝቢ ኢትዮጵያን" ብግልጺ ክንገር ንሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ከምዝሓተተ'ውን እታ ሓላፊት ገሊጻ።

ዛጊድ ግን ወግዓዊ መብርሂ ከምዘይተውሃበ ሓቢራ።

ቢቢሲ፡ ኣብ ኣስመራ ናብ ዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮጵያን ናብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያን ደዊሉ ብዛዕባ ምዕጻው መስመር ዶባት ኢትዮጵያን ኤርትራን ሓበሬታ ንምርካብ ፈቲኑ ነይሩ። እንተኾነ፡ ብዛዕባ ጉዳያት ዶብ መብርሂ ክህቡ ከምዘይክእሉ እዮም ገሊጾም።

ብኻልእ ወገን፤ ኣብ ደገ ዝጓሃሃር ዘሎ ተቓውሞታት ኣንጻር መንግስቲ ኤርትራ፡ ናብ ውሽጢ ሃገር ከይልሑኽ መታን፡ መንግስቲ ኤርትራ ምዕጻው እቶም ዶባት ከም መፍትሒ ይጥቀመሉ ከይህሉ ዝጥርጥሩ ወሃብቲ ርእይቶ'ውን ኣለዉ።