ምርጫ ህንዲ፡ ናሬንድራ ሞዲ፡ ኣብ ምርጫ ዳግማይ ምዕዋቱ ንዓለም እንታይ ትርጉሙ ኣለዎ?

ናሬንድራ ሞዲ Image copyright Getty Images

ቀዳማይ ሚኒስተር ህንዲ ናሬንድራ ሞዲ፡ ኣብ ምርጫ ዳግማይ ምዕዋቱ ንዓለም እንታይ ትርጉሙ ኣለዎ? ኣብ 2024 ናይ ካልኣይ እዋን ስልጣኑ ኣብ ዝፍጽመሉ እዋን፡ ናሬንድራ ሞዲ መራሒ ሓያሎ ኣዝየን ዝተበከላ ከተማታት ዝርከብኣን፡ ሓሙሸይቲ ብቑጠባ ዝበልጸገት ሃገር ክትከውን ትጽዕር ዘላ፡ ንቻይና ሓሊፋ ናይ ዓለምና ዝበዝሐ ህዝቢ ዘለዋን ሃገር ክኸውን`ዩ።

እቲ ንልዕልና ሃገራውነት ሂንዱ ዘለዓዕል ጻውዒት ዝመርሕ ዘሎ ሞዲ መራሒ ናይ`ታ ኣብ ዓለምና ብብዝሒ ኣመንቲ ምስልምና ካልኣይ ተርታ ዝሓዘትሃገር`ውን ክኸውን`ዩ።

እዚ ድማ ኣብ`ቲ ክልተ ዓበይቲ ናይ ጎነጽ ዞባታት ዝርከብሉ ካሽሚርን ደቡባዊ ባሕሪ ቻይናን ገዚፍ ድርኺት ህንዲ ክፈጥር`ዩ።

ኣብ ክልተ ተኸታተልቲ ምርጫታት ብዓብላልነት ድሕሪ ምዕዋት፡ ናሬድራ ዳሞዳርዳስ ሞዲ፡ ህንዲ ክእመን ዘይክእል ዕድላት ኣብ እትረኽበሉ፡ ወይ ምናልባት`ውን ዘፍርሕ መሰናኽላት ኣብ እትሓልፈሉ እዋን ነታ ሃገር ክመርሓ`ዩ።

እቶም ሓሙሽተ ነጥብታት ንምንታይ ዓለምና ብዛዕባ ህንዲ ክትግደስ ዝገብሩ ድማ እዞም ዝስዕቡ`ዮም፡

ቁጠባዊ ብድሆታት ህንዲ

እታ ኣብ`ዚ ዓመት`ዚ ንብሪጣንያ ሓሊፋ ናይ ዓለምና ሓሙሸይቲ ብቑጠባ ዝዓበየት ሃገር እትኸውን ህንዲ ንዘለዋ ዓርሞሸሽ ቁጽሪመንእሰይ ወለዶ ተዓጢቓ ዓባይ ሞተረ ዓለማዊ ቁጠባ ምዃና ኣይተርፋን`ዩ።

በቲ ኣኽሳቢ ክፉት ቁጠባ ህንዲ ዝተተባብዑ ናይ ደገ ኣውፈርቲ፡ ዓሚ 44 ቢሊዮን ዶላር ኣብ ህንዳውያን ኩባኒያታት ኣፍሲሶም።

ሓያሎ መንገድታት፣ ገጠራዊ ስራሓት፣ ሕሱር ዋጋ ጋዝ ንድኻታት፣ ዓይኒምድሪታት ኣብ ገጠራት፣ ማዕረ ክፍሊት ቀረጽ መሸጣታት፣ ን500 ሚሊዮን ህዝቢ ከርብሕ ዝኽእል ተስፋ ዘለዎ ሽፋን ኢንሹራንስን ሓዲሽ ሕጊ ዕዳኦም ክኸፍሉ ናይ ዘይክእሉ ሰባትን ትካላትን ዝኣመሰሉ ካልኦት ረብሓታት`ውን ነይሮም`ዮም።

ምስ`ዞም ኩሎም ረብሓታት ግን፡ ቁጠባ ህንዲ ገና ብዝሕቱል ጠለብ፣ ትሑት ኣታዊታትን ኣብ ዝሓለፉ ኣርብዓ ዓመታት ተራእዩ ብዘይፈልጥ ሽቕለት ኣልቦነት ዝሳቐ ዘሎ ቁጠባ`ዩ።

እታ ሃገር፡ ምስ ናህሪ ቁጠባ ዝዳረግ ፍጥነት ንምጉዓዝን ንመንእሰይ ወለዶኣ ካብ ብኑን ተስፋ ንምድሓንን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ወርሒ ሓደ ሚሊዮን ሸቕሊታት ክትፈጥር ኣለዋ። እዚሸቶ`ዚ ግን እቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ መንግስቲ ኣብ`ቲ ቀዳማይ ናይ ስልጣን እዋኑ ክወቕዖ ዘይከኣለ ግን ከኣ ኣብ`ዚናይ ካልኣይ እዋን ስልጣኑ ክኣልዮ ዘለዎ ጸገም`ዩ።

ህንዲ ነዞም ጸገማት`ዚኦም ንምእላይን ቁጠባኣ ንምድራዕን ኣብ እትጽዕተሉ እዋን፡ እቲ ሸቕሊ ንምፍጣር እትገብሮ ዕቡድ ጉያ ምስ መሻርኽታ ዝኾና ሃገራት ኣብ ናይ ንግዲ ኲናት`ዶ የእትዋ ይኸውን ዝብል ሕቶ ይለዓል።

Image copyright Getty Images

ምልዕዓል ሃገራውነት

ዝጠፍኣ ኣርካንነት/ዓብይነት ወይ ልዕልና ንምምላስ፡ ብሓያላት ሃገራውያን መራሕቲ ይቃልሑ ኣለዉ። ገለ ካብኦም ድማ `ልዕልና ኣሜሪካ ምምላስ` ዝብል ጻውዒት ዶናልድ ትራምፕ፣ `ልዕልና ሩስያ ምምላስ` ዝብል ናይ ፕረሲደንት ፑቲን፣ `ዓቢዳግመ-ጉብዝና ህዝቢ ቻይና` ዝብል ጻውዒት ናይ ፕረሲደንት ዢ ጂንግ ፒንን ዳግማይ `መብራህቲ ሃገራት ምዃን` ዝብል ጻውዒት ናይ ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል ቤንያሚን ኔታኛሁን ምጥቃስ ይከኣል።

ሞዲ`ውን ነዞም ዝጠፍኡ ዝና ምምላስ ዝብሉ ቴማታት ኣብ እዋን ጎስጓስ ምርጫ ብምጥቃም ናፍቖት ስነ-ጽዋ/ተረት ናይ`ቲ ኣብ ስርዓት እምነት ህንዲ፡ ብቕያዊ ዛንታ ጥራይ ዝፍለጥ ንጉስ ራምን መሪሕነቱን ኣለዓዒሉ።

`ጎይታ ራም ሓቀኛ ንጉስ`ዩ ነይሩ፡ መግዛእቱ ከኣ ቅኑዕ ምሕደራ ነይርዎ` ኢሉ ሞዲ።

`ራም ራጂያ (ስርዓት ምሕደራ ራም) ብቐዳሞት ኣቦታትና ዝተማህዘ`ዩ ነይሩ፡ መንግስቲ ቢ ጀይ ፒ [ኣብመሪሕነት ዘሎ ሰልፊ] ድማ ናብኡ ገጹ`ዩ ዘምርሕ ዘሎ` ኢሉ ፕረሲደንት ቢ ጀይ ፒ ኣሚት ሻህ።

መራሕቲ`ቲ ሰልፊ ግን ኣንጻር ውሑዳን ከም ዘይኮኑ ደጋጊሞም ከስምርሉ ጸኒሖም ኣለዉ።

"እዚ ሰልፊ ንኹሎም ሓደ ነጥቢ ሰለስተ ቢሊዮን ህንዳውያን`ዩ ዝሰርሕ። ናይ ሃይማኖት ኣድልዎ ድማኣይገብርን`ዩ" ይብል ኣፈኛ ቢ ጀይ ፒናሊን ኮህሊ።

ቢ ጀይ ፒ፡ ዳግማይ ስልጣን ኣብዝረኽበሉ ዘሎ እዋን፡ እቲ ፍሉይ ሰላምተኛ ጅግና ናይ ህንዲ ዝኮነ ራም መለለዪ ሃገራውነት ሂንዱ ወይ`ውን ተሓላቒ መለለዪ ሕሉፍ ብልጽግናን መጻኢ ተስፋ ሂንዱን ኮይኑ ይርከብ።

ቢቢሲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሕዳር ዘካየዶ መጽናዕቲ፡ እዚ መለለዪ ሃገራውነት ንምብልሓት ዝግበር ጻዕሪ፡ ምንዛሕ ስኑዕ ወረ [ፈይክ ኒውስ] ማሕበራዊ መርበባት የማናውያንኣስዒቡ`ዩ ኢሉ።

ፖለቲካ ሓያል ሰብኣይን እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎ ጂኦፖለቲካዊ ኣገዳስነትን

ቢ ጀይ ፒ በቲ `56 ኢንች ዝስፍሓቱ` ደረት ሞዲ ይምካሕ። ነቲ ህንዲ ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ውሽጢ ፓኪስታን ኣብ ልዕሊ መሕብኢ ዕጡቓት ንዘካየደቶ ደብዳብ ነፈርቲ ከም ኣብነት ብምሃብ ድማ ሰብኣያዊ ትምክሕቲ ናይ ሞዲ ንምርኣይ ፈቲኑ።

እዚ ዓይነት ኣዘራርባ ድማ ንሓፋሽ ህዝቢ ደስ ዘበለ ይመስል። እቲ ድሕሪ ስዕረት ኣብ ናይ ዞባታት ምርጫ ኣንቆልቊሉ ዝነበረ ደገፍ ህዝቢ ንሞዲ ድማ ድሕሪ`ቲ ናይ ነፈርቲ መጥቃዕቲ ዳግም ተመሊሱ።

ኣብ መላእ `ቲ ጎስጓስ ምርጫ፡ ሞዲ በቲ ዘለዎ ተባዕታያዊ ዘይሓንኽ ሃገራዊነት ነቲ ባይታ ምድርዑ ቀጺሉ።

ደገፍቱ ነቲ ብዛዕባ`ቲ ትሑት ድሕረ-ባይትኡ ይዛረቡ፡ ምስ`ቲ ፍሉይ ሓለፋ ኣለዎ ዝብልዎ ንቐንዲ ተቓዋሚ ሰልፊ ኮንግረስ ዝመርሕ ስርወ-መንግስቲ ኔህሩ-ጋንዲ ድማ የነጻጽርዎ።

እዚ ኩሉ`ዚ ድማ "ንማእከላይ ገምጋም ቁጽሪ ህዝቢ ህንዲ ዕዉት ብዝኾነ መንገዲ ንሱ ቅኑዕ፣ ጻዕራምን ቆራጽን ምዃኑ ኣእሚኑ`ዩ"

ኣብ`ቲ ተኽእሎ ኑክሌራዊ ጎነጽ ዘለዎ ዞባ ካሽሚርን ደቡባዊ ባሕሪ ቻይናን፡ ህንዲ ኣብ ትሕቲ መሪሕነት ሞዲ ክልተ ጊዜ ምስ ፓኪስታን ሓደ ጊዜ ድማ ምስ ቻይና ተፋጢጣ`ያ።

ኣብ ደቡባዊ ምብራቕ ኤስያ፡ ህንዲ `ብቕልጡፍ ከም መማዝንቲ ቻይናን ደጎል ናይ`ታ እናንቆልቆለት ትኸይድ ዘላ ኣሜሪካን` እናኾነት ትመጽእ ኣላ` ይብል እቲ ካንስል ኦን ፎረይን ሪሌሽንስ ዝበሃል ኣሜሪካዊ ትካል።

Image copyright Getty Images
ናይ ምስሊ መግለጺ ብሓረስቶት ዝተካየደ ዓቢይ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ

ህንዳውያን ድማ እቲ እናዓዘዘ ዝመጽእ ዘሎ ዞባዊ ጽልዋ ህንዲ ብፖለቲካዊ ጥበብ ሞዲ ከምዝተረኽበ ይኣምኑ።

ሞዲ ኣብ ካላኣይ እዋን መሪሕነቱ ንጽልዋ ህንዲ ዝያዳ ንምዕዛዝ ኣብ ዝጽዕተሉ እዋን፡ ምቅይያር ጂኦፖለቲካዊ ኪዳናትን ተማእዛዝነትን ኣብ ዞባ ደቡባዊ ምብራቕ ኤስያ ክንርእይ ንኽእል ኢና።

ምልዕዓል የማናዊ ህዝብነት

ቢ ጀይ ፒ ንየማናዊ ፖለቲካን ልፈፋ ህዝብነትን [ንረብሓ ተራ ሰባት ደው ከምዝበለ ዝልፍፍ ዓይነት ፖለቲካ] ክሓዋውስ ጸኒሑ`ሎ።

ከም`ቲ ዶናልድ ትራምፕ ንፍልሰተኛታት ዕስለ `ኣንስሳታት` ዝበሎም፡ ፕረሲደንት ሰልፊ ፒ ጀይ ፒ ኣሚት ሻህ ድማ ኣብ`ታ ሃገር ንዝርከቡ ዘይሕጋውያን ፍልሰተኛታት `ፍልሖ` ኢሉዎም፡ `ናብ ባሕሪ ቤንጋል ክጉሕፎም` ምዃኑ ድማ ተማባጺዑ። ሂንዱን ቡድሃን ንዝኾኑ ስደተኛታት ግን ዜግነት ክዋሃቡ`ዮም ኢሉ።

ኣባል ቢ ጀይ ፒ ዝኾነ ሚኒስተር ናይ ኡታር ፕራደሽ ዮጊ ኣዲትያናት ድማ ሰልፊ ኮንግረስ ብ `ቀጠሊያ` ቫይረስ ዝተለክፈ ሰልፊ`ዩ ኢሉ። (ቀጠሊያ ንኣመንቲ ምስልምና ንምግላጽ ዝተጠቕመሉ ሕብሪ`ዩ)።

ቢ ጀይ ፒ ኣብ ስልጣን ኣብ ዝጸንሓለን ዝሓለፋ ሓሙሽተ ዓመታት ዝምድና ሂንዱን ምስልምናን ኣብ`ታ ሃገር ብምሕርፋፉ ንኣመንቲ ምስልምና ብዛዕባ መጻኢኦም ኣብ`ታ ሃገር ኣስጊኡዎም`ዩ።

እዚ ኣብ መንነት ዝተመርኮሰ ከፋፋሊ ናይ ምርጫ መደረታት ንሓቅታት ቁጠባዊ ሽግራት ናይ`ታ ሃገር ንምሽፋን ከም ናይ ምርጫ ስትራቴጂ ሰሪሑ ክኸውን ይኽእል`ዩ፡ ካብ`ቲ ንሱ ዝፈጠሮ ሽግራት ንድሕሪት ምምላስ ግን ከቢድ ክኸውን`ዩ።

ነቲ ብሓፈሻ መራሕቲ ህዝብነት ዓለምና ንነብሶም ምስ ኣራኣእያ ብዙሓት ኣማዓራርዮም ክርእይዋ ምፍታኖም ኣብ ግምት ኣእቲኻ ድማ፡ ንድሕሪት ክትስጉም 'ከ ይደልይዋ`ድዮም ዝብል ሕቶ ኣዝዩ ኣገዳሲ ይኸውን።

ክሊማዊ ለውጢ

ብመሰረት ኣብ መጋቢት 2019 ዝወጸ ጸብጻብ ግሪን ፒስ ኣየር ቪዥዋል፡ 22 ካብ 30 ኣዝየን ብኩላት ከተማታት ዓለምና ኣብ ህንዲ ይርከባ።

ካብኣተን እታ ማእከል ኢንዱስትርያዊ ቴክኖሎጂ ዝኾነት ካብ ርእሰ-ከተማ ደልሂ ውጽእ ኢልካ እትርከብ ናይ ዓለምና ኣዝያ ብክልቲ ከተማ ጉሩግራም`ያ።

ዋላ`ኳ ኣብ ዝመጽኡ ሓሙሽተ ዓመታት ህንዲ ንቻይና ብብዝሒ ህዝቢ እንተበለጸታ፡ ንዓመታ ኣብ ልዕሊ ማይ፣ ኣየር፣ ሓመድን ጫካን ህንዲ ዝስዕብ ጸቕጢ፡ ኣብ ዓለምና እቲ ዝለዓለ ከምዝኸውን ጸብጻብ ባንኪ ዓለም ኣጠንቂቑ።

ህንዲ ኣብ`ቲ ንጠለብ`ቶም ብሚሊዮናት ዝቑጸሩ ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ዝነብሩ ህዝባ ንምምላእ ኣብ ዓለምና ዝቐልጠፈ ቁጠባዊ ዕቤት ኣብ እተመዝግበሉ እዋን፡ ናሬንድራ ሞዲ ኣብ ዘየቕንእ መዋጥር ኣትዩ ይርከብ።

ዝኾነ ይኹን ዝሕታለ ቁጠባዊ ዕቤት ድማ ከም ውድቀት ናይ`ቲ ሸቕሊ ንምፍጣር ዝግበር ጻዕሪ ክቑጸር`ዩ።

በቲ ሓደ ሸነኽ ድማ፡ ገደብ ኣልቦ ቁጠባዊ ስራሓት ነቲ ድሮ ኣብ ልዕሊ ተፈጥሮኣዊ ሃብቲ`ታ ሃገር ወሪዱ ዘሎ ጸቕጢ ከግድዶ`ዩ፡ እዚ ብግዴኡ ነታ ሃገር ናብ ህዉጽ መጻኢ ዝመርሕ ከባቢያዊ ቅልውላው ከስዕብ ይኽእል`ዩ።

እዚ መሰናኽል`ዚ ብዘየገድስ ግን ሞዲ ምስ ኢንተርናሽናል ሶላር ኣልያንስ ክሰርሕ ተሰማሚዑ፡ ኣብ ዓሰርተ ዓመት ብከላ ብ35 ሚእታዊ ንምንካይ ድማ ህንዲ ብውዕል ፓሪስ ከምእትቕየድ ገይርዋ`ዩ።

ተመሳሳሊ ዛዕባታት