ዓንዶም ገብረገርግስ፡ ኣብ ከተማ ኒው ዮርክ ኣባል ባይቶ ንኽኸውን ጎስጓስ ይገብር ኣሎ

ዓንዶም ገብረገርግስ Image copyright AG

ኣብ ሰነ 2020 ኣብ ዝካየድ ፕረዚደንታውን ባይቶኣውን ምርጫ ኣሜሪካ ክሳተፉ ዝደልዩ ተወዳደርቲ ናይ ምረጹኒ ጎስጓስ ድሮ ጀሚሮም ኣለዉ፡ ካብዞም ናይ ምረጹኒ ጎስጓስ ዘካይዱ ዘለዉ ሓደ ኤርትራዊ ኣሜሪካዊ ይርከቦም።

ካብ ኣቡኡ ኤርትራዊ ኣብርሃም ገብረገርግስ ካብ ኣዲኡ ኤርትራዊት ኣዘዘት ኣብርሃ ተወሊዱ ወዲ 34 ዓመት ዓንዶም ገብረገርግስ።

ኣዲኡን ኣቡኡን፡ ኣባላት ናይቲ ንቃልሲ ኤርትራ ዝድግፍ ዝነበረ ማሕበር 'ኤርትራውያን ተምሃሮ ሰሜን ኣመሪካ' ከም ዝነበሩ ይዛረብ።

ካብ የል ዝተባህለ ፍሉጥ ዩኒቨርሲቲ ብፖለቲካዊ ስነፍጠትን ስነ ቁጠባን ድሕሪ ምምራቑ፡ ንሓያሎ ዓመታት መምህር ኮይኑ ይሰርሕ ነይሩ።

ጎኒ ጎኒ ናይ ምምህርና ስርሑ ከኣ ከም ተጣባቂ ማሕበራዊ ፍትሒ ኮይኑ ክነጥፍ ጸነሑ።

ዓንዶም ገብረገርግስ፡ ኣብታ ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ህዝቢ ዝነብርዋ ከተማ ኒው ዮርክ፡ ንሓደ ከባቢ ወኪሉ ኣባል ባይቶ ንኽኸውን'ዩ ጎስጓስ ዝገብር ዘሎ።

ምስ ቢቢሲ ትግርኛ ዝገበሮ ቃለ መሕተት ከኣ ስዒቡ ይቐርብ።

እንታይ ዓይነት ትምህርቲ ኢኻ ትምህር ነይርካ?

ኣብ ትምህርቲ ጸገም ንዘለዎም ተምሃሮ እየ ዝምህር ነይረ። ኣብ ትምህርቲ፡ ኣብ ምጽሓፍ፡ ኣብ ምንባብ ኮነ ኣብ ምዝራብ ጸገም ንዘልዎም'ሞ 'ፍሉይ ጸገም ዘለዎም' ተባሂሎም ዝፍለጡ ተምሃሮ እየ ዝምህር ነይረ።

ካብዚ ብተወሳኺ ብዝሓለፈዎ ሕማቕ ተሞክሮ ኣብ ትምህርቲ ጸገም ዘለዎምን ዝጽገሙን ተምሃሮ ከኣ ሓገዝ ስለዘድልዮም ነዚኦም'ውን ይሕግዝ ነይረ።

ክሳብ ክንደይ እሞ በዳሂ ነይሩ?

እወ ኣዝዩ በዳሂ'ዩ። ንስድራይ ነቶም ካልኦት መምሃራን ግን ከመስግኖም እደሊ። ምናልባት እዚ ከኣ ካብቲ ናይ ኤርትራዊ ኢድ ዘይምሃብ ባህሪን ንኻልኦት በጃ ምዃንን ዝነቐለ ክኸውን ይኽእል እዩ። ከምኡ'ዩ ኢለ ከኣ ይኣምን።

ረሲዔልካ'ባ፡ ካብ ዩኒቨርሲቲ ድሕሪ ምምራቐይ፡ እናመሃርኩ እንከለኹ፡ 'ብፍሉይ ትምህርቲ' ናይ ማስተርስ ዲግሪ ረኺበ ነይረ።

ኣብኡ ድማ፡ ከመይ ጌርካ ናይ ምምሃር ጸገም ዘለዎም ተምሃሮ ክትሕዝ ከም ዘለካ ተማሂርና። ግና፡ ከምቲ ኣብ ክፍሊ ኣቲኻ ዘጋጥመካ ኩነታት ኣይኮነን።

ብፍላይ እታ ናይ መጀመርታ ዓመት ኣዝያ በዳሂት'ያ ነይራ። ግና፡ ተምሃሮይ ካባይ ሓገዝ ዝጽበዩ ምዃኖም ፈሊጠ፡ ናይ ግድን ክደግፎም ነይሩኒ።

ስለዚ፡ በዳሂ እኳ እንተነበረ፡ ብሓገዝን ምትብባዕን መምሃራን፣ ብጾተይን ቤተሰበይን፡ ክፈልጦ ኪኢለ'የ።

ካብ ምምህርና ናብ ፖለቲካ ዓለም ክትኣቱ እንታይ'ዩ ደፋፊካ?

ንናጽነትን ሉኣላውነትን ናይ ዝተቓለሱ ውላድ ከም ምዃነይ መጠን፡ ካብ ግዜ ንእስይነተይ ጀሚረ ፖለቲከኛ እየ ነይረ።

ወዲ ሓሙሽተ ዓመት እንከለኹ ዘይከምቶም መሳቶይ ኣብ ኒውዮርክ ዝፍጸሙ ነገራት እፈልጥ ነይረ። ብዛዕባ ኢትዮጵያን ካልኦት ከባብታትን እውን እፈልጥ ነይረ።

ምኽንያቱ ስድራይ ኩሉ ግዜ ብዛዕባ እዞም ቦታታት እዚኦም ይዛረቡኒ ስለዝነበሩ።

ካብዚ ብተወሳኺ ብዛዕባ ቃልሲ፣ ብድሆታትን ተስፋን ኤርትራ ይነግሩኒ ነይሮም። በዚ ድማ ካብ ብንእሽተይ ፖለቲካዊ ርድኢት ክህልወኒ ክኢሉ።

ድሕሪ ግዜ ድማ፡ ኩነታት ኤርትራ ዝተሓላለኸ ኮይኑ። ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ ዝተኻየደ ኲናት ሓወቦይ ስኢነ እየ።

ትፈልጥ፡ ብዛዕባ ሓቀኛ ፖለቲካዊ ጎንጺ ኣብ ትርድኣሉን እዚ ዘፍርሕ ነገር ኣብ ትሰምዓሉን ዝኾነ ሰብ ብዛዕብኡ ድሌት ክሓድሮ ይኽእል እዩ። ስለዚ ኣብ ኤርትራ ብዛዕባ ዘጋጥም ዘሎ ኩነታት ዋላ ድኣ ትግርኛ ኣይዛረብ'ምበር ይርድኣኒ'ዩ።

ኣብዚ ኣሜሪካ እውን፡ ኣሜሪካውያን ብዙሓት ብድሆታት ኣለዉና፡ ጉዳይ ስደተኛታት፡ ሃይማኖት፡ ዓሌታውነትነትን ካልኦትን እዚኦም ኩሎም ንሰባት ንምሕጋዝ ተሓላቒ ንክኸውን ገይሮምኒ።

እዞም ኣብ ኣሜሪካ ጸለውቲ ኮይኖም ዘለዉ ኤርትራውያንን ኣሜሪካውያን ጸልዮሙኻዶ ይኾኑ?

እወ ብርግጽ ጆ ንጉሰን ኤልሃምን ዖመርን ኣርኣያ ዝኾኑ ሰባት'ዮም። ኣብ ዝሓለፈ ምርጫ ብዙሓት ሓደሽትን ንኣሽቱን ፖለቲከኛታት ንዝተፈላለየ ጽፍሕታት ፖለቲካ ክሕዝዎ ርኢና ኢና።

ጆ ንጉሰ ምስ ተዓወተ ኣብ ማሕበረሰብ ኤርትራውያን ኣሜሪካውያን ዓቢ ዜና'ዩ ነይሩ።

እዚ ንባዕሉ ሓደ ጽልዋ ከሕድረልካ ዝኽእል ሮቋሒ'ዩ። ብዙሓት ኣባላት ስድራይ'ውን "ዓንዶም ሕጂ ከኣ ሪጋኻ'ዩ፡ ነዞም ኣብ ዓለምን ኣብ ኣሜሪካን ዘጋጥሙ ዘለዉ ብድሆታት ኣጸቢቕካ ትርድኦም ኢኻ" ይብሉኒ ነይሮም።

ሓወቦኻ ኣብ ዶባዊ ኵናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ከም ዝተሰወአ ገሊጽካልና'ሞ? ነዚ ኣብ ሞንጎ እዘን ክልተ ሃገራት ተኸሲቱ ዘሎ ሰላም መይ ኢኻ ትርእዮ?

ንዝሓለፈ ዕስራ ዓመታት እዚ ጉዳይ ናይዘን ክልተ ሃገራት፡ ኢሳይያስ ንዝገብሮ ነገር ከም መመኻነዪ ክጥቀመሉ ጸኒሑ'ዩ።

መሰል ሓሳብካ ምግላጽ የለን፡ ቅዋም የለን፡ ሰላም ካብ ተባህለ ግን እቲ መመኽነዪ ስለ ዘየለ፡ ሰላም ካብ መጸ፡ መሰል ሓሳብካ ምግላጽ ክህሉ፡ ቅዋም ክትግበር፡ ተምሃሮ ናብ ሳዋ ዘይኮነስ ትምህርቶም ብግቡእ ዝቅጽልሉ ባይታ ክህሉ ኣለዎ። ስለዚ ኣነ ነዚ ሰላም ዝብሃል ዘሎ ብጥርጣረ እየ ዝርእዮ።

ምጥርጣረይ ከኣ ክሳብ ኣብ ኤርትራ ናይ ብሓቂ ዲሞክራሲ ዝሰፍን፡ ናይ ብሓቂ ሰብኣዊ ክብሪ ዝረጋገጽ፡ ክቅጽል እዩ።

ከምቲ ጋንዲ ዝበሎ፡ ሰላም፡ ሰላም ዝብሃል ኵናት ሰለዘየሎ ዘይኮነስ፡ ሰላም ሰላም ዝብሃል ፍትሒ ምስ ዝህሉ'ዩ ኢሉ ነይሩ።

ኣብ ኤርትራ ከኣ ካብ 1960ታት ጀሚሩ ሃይለስላሰ ትምህርቲ ብኣምሓርኛ ክኽውን ኣለዎ ካብ ዝብል ጅሚሩ ፍትሒ ተባሕጊጉ'ዩ ዘሎ።

ሕጂ'ውን ፍትሒ የለን፡ ስለዚ ዲሞክራሲ፡ ፍትሒ፡ መሰል ሓሳብካ ምግላጽ ምስ ዝህሉ እዩ ሰላም ኣሎ ዝብሃል ዝብል መርገጺ እዩ ዘለኒ።

ናብ ኤርትራ ኬድካዶ ትፈልጥ?

እወ ወዲ ሸሞንተ ዓመት እንከለኹ ኣብ ሰነ 1993 ናብ ኤርትራ ከይደ ነይረ። ሻምናይ ዓመተይ'ውን ኣብ ኤርትራ'የ ኣብዒለዮ። ኣብ ሂወተይ እቲ ኣዝዩ ደስ ዘብል እዋን ከኣ'ዩ ነይሩ።

ኣቦይን ኣደይን ብዛዕባ እታ ሃገርና ዝብልዋ ኤርትራ መዓልታዊ እዮም ዝዘራረቡ። ኣነ ከኣ ከም ውላዶም ነታ ዝዛረቡላ ሃገር፡ እንተዘይርእያ፡ እንተዘየሽታት፡ እንተዘይድህስሳ ክኸውን ዝኽልእ ምሕሳቡ'ውን እዩ ዝኸብደኒ።

ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ምስ ዓለብና፡ ናብ የማነይ ናብ ጸጋመይ ናብ ታሕቲ ናብ ሰማይ ብኣንክሮ ክዕዘብ ጀሚረ።

ብዙሓት ኤርትራውያን'ውን ኣብቲ መዓርፎ ነፈርቲ ነይሮም፡ እተን ኣንስቲ ከኣ ዕምባባ ሒዘን እልልል... ይብላ ነይረን።

ኣብ ዝኾነ ኣጋጣሚ ከኣ ከምቲ ናይ ሽዑ ገይረ 'እንቋዕ ብደሓን መጻእካ' ተባሂለ ኣይፈልጥን'የ።

Image copyright AG

ኣብ ኣስመራ ሕጂ ኣስማቱ ዘይዝክሮ ቦታታት ካብን ናብን ክዛወር ይውዕል ነይረ። ሓደ መዓልቲ'ውን ኣብ ናይ ህዝቢ ኣውቶቡስ እንከለኹ፡ብንህቢ ተነኺሰ በኽየ።

እቲ መራሒ ኣውቶቡስ ከኣ ኣደይ ክትጽውዓኒ ሰሚዑ 'ኣጆኻ ዓንዶም' ኢሉኒ። ኣብ ኣሜሪካ ስመይ ብጽቡቕ ስለዘየድምጽዎ፡ ስመይ ብግቡእ ስለዘድመጻ ድማ ብዕሸላዊ ኣተሓሳስባይ፡ ቃንዛይ ረሲዐ ተገሪመ ክዕዘቦ ይዝከረኒ።

ብድሕሪ እዚ ግን ን25 ዓመታት ናብ ኤርትራ ኣይከድኩን፡ ኣንታ ርብዒ ዘመን እባ'ዩ ኮይኑ። ኣብ 2017 ግን ደጊመ ከይደ ነይረ።

ኣብቲ ናይ 1993 ዝኸድክዋ ኤርትራ፡ ንዓይ ኣብ ዓለም ዘላ ገነት እያ ነይራ ኣዝዩ ደስ ዘብል እዋን'የ አሕሊፈ።

ኣብ ኣስመራ ኣብ ሓድሽ ዓዲ ምስ ዝርከቡ ኣዝማድና ተጻዊተ ዓንዲረ ተመሊሰ።

ኣብ ካኣይ እግርኻ'ሞ ኤርትራ ከመይ ጸኒሓትካ?

ትግርኛ ዘይክእል ብምዃነይ ነቲ ነገር ብትዕዝብቲ ጥራይ'የ ክርእዮ ክኢለ። እዚ ከኣ ጽብብ ክብል ይገብሮ እዩ። ካብታ ኣብ 1993 ዝተዓዘብክዋ ኤርትራ ግን ዝተፈልየት እየ ክዕዘብ ክኢለ።

ንኣብነት ኣብ 1993 ናይ ማይን ናይ ኤለክትሪክን ጸገማት ኣይረኣኹን ኣብ 2017 ግን ብዙሕ ጸገማት ናይ ኤለትሪክን ናይ ማይን ክርኢ ክኢለ እየ።

እቲ ዝዓበየ ግን እቲ ኣብ 1993 ዝነበረ ተስፋ ሕጂ ከም ዘየለ እየ ክርኢ ክኢለ።

ዝብዝሑ ከዘራርቦም ዝኸኣልኩ መንእሰያት ካብታ ዓዲ ክወጹ ህንጡያት ምዃኖም'የ ክርዳእ ክኢለ። ሰባት ነቲ ናይ ብሓቂ ዝሓልፍዎ ዘለዉ ብድሆታት ክነግሩኻ እንከለዉ ትሓዘን።

ኣነ ኣካሎም'የ፡ ኣጋጣሚ ኮይኑ ኣነ ኣብ ኣሜሪካ ንሶም ኣብ ኤርትራ ስለ ዝተወለዱ'ዩ ፍልልይና።

እንተተዓዊትካ ነዚ ነገር ንመፍታሕ እንታ ክትገብር ሓሳብ ኣለካ?

ኣብ ኤርትራ፡ ኣብ ንፖለቲካ ዕድላት ዘይከፍታ ሃገራት ዝሓለፈኦ መገዲ እዩ ዝሕለፍ ዘሎ። ካብታ እቲ መራሒ ዝበላ መገዲ ውጽእ ዝበለ ዝእሰረላ ሃገር'ያ።

ኣብዚ ከኣ፡ ፖሊሲ ጉዳያት ወጻእን ዲፕሎማስን ዓቢ ኣገዳስነት ከም ዘለዎ'የ ዝርዳእ።

ኣብ ካልእ ሃገራት፡ መሰል ዜጋታት ንኽሕሎ ተሰሪሕሉ እዩ። ኣሜሪካ፡ ከም ኣሜሪካ ኣብ ካልእ ሃገራት እንታይ ዓይነት ሰብኣዊ ኣተሓሕዛ ኣሎ ክተዝራረበሉ የገድሳ እዩ።

ናብ ኤርትራ ምስ እንመጽእ'ውን እዚ'ዩ ዝርድኣኒ።

ነጻ ፖለቲካዊ ምሕደራ ክህሉ፡ ግቡእ ሰብኣዊ ኣተሓሕዛ ክኽተል፡ እሱራት ፖለቲካ ክፍትሑ ምስራሕ ከድሊ እዩ።

ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ከምዚ 'ሃፒ በርዝ ደይ ሲሃም" "ዋን ደይ ስዩም" ዝኣመሰሉ ጎስጓሳት ይካየዱ እዮም። እንተተዓዊተ ከኣ ነዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ጎስጓሳት ክደፍኣሉ'የ።

እሞ መስርሕ ጎስጓስ ከምይ ይኸደልኩም ኣሎ? ናይ ምዕዋት ተኽእሎኻ'ኸ ክሳዕ ክንደይ'ዩ?

እዚ ጎስጓስ ካብ ንጅምር ሰሙን ገይርና ኣለና፡ ጽቡቕ እዩ ዝኸይድ ዘሎ። መልእኽትታና ነመሓላለፍ ኣለና።

ከም ኣሜሪካውያን ገንዘብና ኣብ ማሕበረሰብና ከነፍስስ ኢና ንደልይ። ገንዘብና ንኩናትን ኣብያተ ማእሰርትን ክጠፍእ ኣይንደልን።

ምኽንያቱ ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ሞት ንኸብቅዕ፣ ኣብ ስቓይ ንዝርከብ ህዝብና ክሕግዛ ዝኽእላ ኣኽሰብቲ ትካላት ኣለዋ።

ኣሜሪካ ግና፡ ኣብዚ ሕጂ ሰዓት ኣብ መላእ ዓለም ምኽንያት ሞት ኣሽሓት ሰባት ኣብ ዝኾኑ ጉዳያት እያ ትሳተፍ ኣላ። እዚ ውሕስቲ ዓለም ክትህሉ ኣይገብርን።

ካልኣይ ድማ እቲ ኣብኡ ዝግበር ወፍሪ ነቶም ኣብ ድኽነት ዝነብሩ ኣሜሪካውያን ኢና ክነውዕሎ ንደሊ።

ነዚ ንምግባር ድማ ጽቡቅ ጎስጓስ ኢና ነካይድ ዘለና። ሓደሽ ድምጺ ሒዙ ዝመጽአ ስለ ዘይድለ ከኣ ኩሉ ነዚ ሓሳባይ ዝድግፍ ክስዕበኒ በዚ ኣጋጣሚ ክጽውዕ እፈቱ።

ሕጂ ኣብ ሰነ 2019 ኢና ዘለና፡ ነዚ ኣብ ዝመጽእ ዓመት ወርሒ ሰነ ዝካየድ ቀዳማይ ምርጫ ኢና ከኣ ንዳሎ ዘለና።

እንታይ ሓሳብ ከም ዘለና ኢና ንመረጽትና ነላሊ ዘለና፡ ኣብ ዝመጽእ ዓመት ከኣ ኣብ ባይቶ ኣሜሪካ ካልኣይ ኤርትራዊ ኣሜሪካዊ ክህሉ እዩ።

ኣብቶም ክትውክሎም ዘለኻ ቦታ ካብ ኤርትራውያን ኢትዮጵያውያን ማሕበረሰብ ኣለዉ ድዮም?

እዚ ኣነ ክውክሎ ዝወዳደረሉ ዘለኹ ክፋል ኒው ዮርክ ብዙሑነት ዘለዎ ከባቢ እዩ። ኮይኑ ግን ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያን ክንድቲ ኣይኮኑን።

ንፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ብኸምይ ኢኻ ትርእዮ? ገለ ደሞክረስያውያን ብጾትካ ኣባለት ባይቶ ካብ ስልጣኑ ከውርድዎ'ዮም ዝጽዕሩ ዘለዉ

መርገጺ ትራምፕ፡ ፕረዚደንት ድሕሪ ምዃኑ ይኹን ቅድሚኡ፡ ዓሌተኛ፡ ዜነፎቢክ [ንስደተኛታት ዝጸልእ]፡ ሴክሲስት [ኣብ ጾታዊ ኣድልዎ ዝኣምን]፡ ኩሉ እቲ ክገብሮ ዝጸንሐ ንህዝቢ ኣመሪካ ዝመቓቕል'ዩ።

ትራምፕ ኣብ ስልጣን ምምጽኡ ዝፈጠሮ እንኮ እወታዊ ነገር እንተሎ፡ ህዝቢ ድልታቱ ንምርግጋጽ ምስማሩ'ዩ። ህዝቢ ዝደልዮ ድማ፡ ኩሉ ሰብ ክዕወት ዕድል እትፈጥር፡ ኩሉ ዝኸብረላ ኣሜሪካ ክትህሉ'ዩ።

ብዛዕባ'ቲ መስርሕ 'ኢምፒችመንት' (ካብ ስልጣን ናይ ምውራድ መስርሕ) እንተኾይኑ፡ ጸብጻብ ሮበርት ሙለር [ንምትእትታው ሩስያ ኣብ ምርጫ ኣመሪካን ተራ ትራምፕን ንምጽራይ ዝተገብረ መርመራ] ብግልጺ'ኣስፊርዎ'ሎ።

ትራምፕ ዝነበሮ ምትሕብባር [ምስ ሩስያ]ን፡ ነቲ ሓቂ ከይፍለጥ ዝገበሮ ጻዕሪ'ውን ተነጺሩ'ሎ።

ስለዚ፡ ዝኾነ ደሞክራት ነቲ መስርሕ ክድግፍ ኣለዎ በሃላይ'የ።

ካብቶም ንደሞክራትስ ወኪሎም ኣብ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ንምስታፍ ጎስጓስ ጀሚሮም ዘለዉ፡ ኣባላት ሰልፍኻ ንመን ኢኻ ትድግፍ?

ብዙሓት'ዮም፡ ሓደ ጋንታ ኩዕሶ እግሪ'ዮም ዝኣኽሉ [ሰሓቕ]። ብሓደ ወገን ጽቡቕ'ዩ፡ ምኽንያቱ፡ ዝተፈላለዩ ሓሳባት ስለ ዘመንጩ፡ ምርጫታት ክህልወና ዝገብር'ዩ።

ኣብ ፈለማ ሚእቲ ካብ ሚእቲ ንበርኒ ሳንደርስ'የ ዝድግፍ ነይረ፡ ሕጂ'ውን እድግፎ'የ።

ግና ኤሊዛበት ዋረን'ውን መሲጣትኒ'ላ። ንኣመሪካ ዝቕይርን፡ ነቶም ኣቓልቦ ዘይረኸቡ ማሕበረተሰባት ዝጠቕሙ ናይ ፓሊሲ እማመታት ኣለዋ።

ስለዚ፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን፡ ልበይ ምስዞም ክልተ'ዩ ዘሎ።