ደቂ ኣንስትዮ፡ "ንፆታዊ ጥቕዓት ዝተቓልዓ ልበ-ብርሃን ተምሃሮ ኣለዋ"

መዓዛ ግደይ (ማእኸል) ምስ ተምሃሮ ቤት-ትምህርቲ መርሃ እውራን መቐለ
ናይ ምስሊ መግለጺ መዓዛ ግደይ (ማእኸል) ምስ ተምሃሮ ቤት-ትምህርቲ መርሃ እውራን መቐለ

ሓዳሪ ቤት-ትምህርቲ መርሃ እውራን መቐለ፡ ን 134 ደቂኣንስትዮን ደቂተባዕትዮን ተምሃሮ ኣገልግሎት ይህብ። ኣብቲ ቤት-ትምህርቲ ዝርከባ ደቂኣንስትዮ ተምሃሮ ግና ኣብ ግዘ ወርሓዊ ፅግያት ንፀገም ከም ዝቃልዓ ይግለፅ።

መዓዛ ግደይን ማህሌት ተስፋይን ዝተብሃላ ግዱሳት መናእሰይ፡ ደቂኣንስትዮን ተምሃሮ እቲ ቤት-ትምህርቲ ኣብ ግዘ ወርሓዊ ፅግያት ዘጋጥመን ፀገም መናፅሂ ንምፍታሕ፡ ንሰለስተ ዓመት ዘገልግል መቐበሊ ወርሓዊ ፅግያት (ሞዴስ) ከምኡ ድማ ካልኦት መናፅሂ ኣቑሑትን ኣወፍየን። ነዚ ሰናይ ተግባር ዘበገሰን ምኽንያት እንታይ እዩ?

ቤት-ትምህርቲ መርሃ እውራን መቐለ፡ 93 ተምሃሮኡ ብቐዋምነት ኣብቲ ቀፅሪ እናነበሩ ይመሃሩ፡ ከባቢ 40 ዝኾኑ ድማ ብደገ ኮይኖም እዮም ዝመሃሩ። ኣብቲ ቤት-ትምህርቲ እናነበሩ ኣብ ደገ ዝመሃሩ ተምሃሮ እውን ኣለውዎ።

ንውሕ ንዝበለ ግዘ፡ ዋላ እኳ ዕድሎት ተፈጥሮ እንተኾነ፡ 'ኣብ ቤት-ትምህርቲ መርሃ እውራን ዝርከባ ተምሃሮ ኣሓትና ግን ይፅገማ ኣለዋ እሞ ንሓግዘን' ዝብል ጎስጓስ ክካየድ እዩ ፀኒሑ።

ነዚ ጎስጓስ ዝሰምዑ ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ኢትዮጵያውንን ዜጋታት ካልኦት ሃገራትን ድማ ነዚ ጻውዒት ተቐቢሎም ኣእዳዎም ዘርጊሖም።

ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኮርያ ክያንግ ሂ፤ ዓለምለኻዊ መጽናዕታት እተምሃረት ወይዘሪት መዓዛ ግደይ ኣብ ኣሜሪካ ምስ ትነብር መሓዝኣ ማህሌት ተስፋይ ብምዃን፡ ነዚ ሰናይ ተግባር ኣበጊሳ። ንጎስጓስ እዚ ሰናይ ተግባር ዝሕግዘን 'ጎ ፈንድ ሚ' ብምኽፋት ኣብ ትዊተርን ፌስቡክን ወፍሪ ኣካይደን።

"ኣብ ጎፈንድ ሚ ምእንታን ኩሉ ሰብ ክርድኦ ኣብ ፌስቡክን ትዊተርን ብዛዕባ እቲ ቤት ትምህርቲ ብቋንቋታት ትግርኛን ኢንግሊዘኛን ፅሒፍና፤ ኣብኡ ዘለዉ መብዛሕትኦም ተጋሩ መሓዙትና ንምልጋስ ፍቓደኛታት ኮይኖም" ዝበለት መዓዛ ካልኦት ኢትዮጵያውያን፣ ኮርያውያንን ገለ ኣሜሪካውያንን'ውን ከም ዝሓገዙወን ትዛረብ።

በዚ መገዲ ካብ መላእ ዓለም ዝተዋፅአ ሓገዝ ድማ፡ ኣብ ቤት-ትምህርቲ መርሃ እውራን መቐለ ካብ ሞንጎ ዝርከቡ ተምሃሮ ነተን 76 ሓገዝ ምርካብ ተኻኢሉ።

ወርሓዊ ፅግያት ምርኣይ ዝጀመራ 49 ተምሃሮ እቲ ቤት-ትምህርቲ፡ ንሰለስተ ዓመት ዝኣክል መቐበሊ ፅግያት ከም ዝተበርከተለን መዓዛ ተዛሪባ።

"ንሰለስተ ዓመት ዘገልግለን ሞዴስ፤ ንከይቖረን ድማ ሽጎማኖ ሂብናየን ኣለና። ናይ ኣደታተን ምርኣይ ንዘይጀመራ ትሕቲ ዕድመ ድማ፡ ማሊያንን ቅያር ዝኸውን ፓንትን ሂብናየን ኣለና" ኢላ።

ናይ ምስሊ መግለጺ ኣብ ደቡብ ኮርያ ተማሂራ ዝመፅአት ወይዘሪት መዓዛ ግደይ፡ ኣብ ኣሜሪካ ምስ ትነብር መሓዝኣ ማህሌት ተስፋይ ብምዃን እያ ነዚ ሓሳብ ሰናይ ተግባር ኣበጊሳ

እዚ ሓገዝ፡ ተፈጥሮ ብርሃን ዓይነን ንዝኸልእተን ግን'ከ ምስ ተፈጥሮ እናተቓለሳ፡ ናይ ሎሚ ህይወተን ዝሐሸት ክትከውን ተስፋን ሓቦን ሰኒቐን ንዝመሃራ፡ ንልበ-ብርሃን ተምሃሮ ቤት-ትምህርቲ መርሃ እውራን፡ ልዑል ሓጎስ ፈጢሩ እዩ።

ተምሃሪት 12 ክፍሊ እየሩሳሌም ገብረእግዚኣብሄር፡ ንመዓዛን ነዚ ሓገዝ ዘበርከቱን ግዱሳት እተመስግነሉ ቃል የብላን።

"እዚ ንዓና ሓጋዚ እዩ፤ ኣብ መነባብሮና ክሕግዘና ይኽእል እዩ፤ ፀገምና ብውሑድ'ውን እንተኾነ ተፈቲሑልና እዩ" ብምባል ምስጋንኣ ትገልፅ።

"ንፆታዊ ጥቕዓት ዝተቓልዓን፡ ኣብ ዘይዕደሚአን ዝወለዳን ኣለዋ"

ተምሃሪት መብርሂት ኣለማዮ፡ ሃገራዊ ፈተና 10ይ ክፍሊ ካብ ዝወሰዳ ተምሃሮ እቲ ቤት-ትምህርቲ እያ።

መብርሂት ኣይኮነን'ዶ ንመቐበሊ ወርሓዊ ፅግያት፡ ነቲ ምንባር'ኳ ምላእ ምላእ ከም ዝኾነ ብምግላፅ፡ ሕዚ እውን ካልኦት መሰረታዊ ነገራት ከም ዘድልይወን ትገልጽ። ብፍላይ ካብ ታሽዓይ ክሳብ ዓሰርተ ክልተ ክፍሊ ዝመሃሩ ተምሃሮ ብዙሓት ፀገማት ከም ዝበፅሖም'ውን ትዛረብ።

"ምስቶም ተምሃሮ ሓቢርና ክንመሃር ከለና እኹል መፅሓፍ ኮነ መፅሓፊ የብልናን፤ 10ይ 12 ክፍሊ ወዲእና ናብ ኮሌጅ ወይ ዩኒቨርሲቲ እንኸድ ተምሃሮ'ውን፡ ክዳን እንሕዘሉ ሻንጣ እኳስ የብልናን" ብምባል ኢድ ገበርቲ ሰናይ ክርሕወሎም ተተስፍው።

ብኣውርኡ ግን ትብል መብርሂት፡ ካብቲ ቤት-ትምህርቲ ወፃኢ እናነበሩ ዝመሃሩ ተምሃሮ፡ ወፃእታቶም ኣማሊኦም ንምንባር ከቢድ ከም ዝኾነ ብኣፅንኦት ትዛረብ።

"ብወርሒ 760 ብር እየን ዝኽፈላና፤ እዚአን ኣይኮነን'ዶ ንመቐበሊ ፅግያትን ካልእን፡ ክራይ ገዛ ንምኽፋል'ኳ ኣይኣኽላናን" ብምባል ገንዘብ ንምትእኽኻል ኣብ ሓደ ገዛ ተፀጊሞም ብሓደ ካብ ምንባር ወፃኢ ኣማራፂ ከም ዘይብሎም ሓቢራ።

ልዕሊ 18 ዓመት ዝዕድሚአን ደቂኣንስትዮ፡ ካብቲ ሓዳሪ ቤትምህርቲ ወጺአን ኣብ ደገ ኮይነን ክመሃራ ከም ዝግበር ትዛረብ መዓዛ ግደይ፡ ምስቲ ዘለወን ፀገም፡ ንተወሳኺ በደል ከም ዝቃልዓ ትገልጽ።

"ኣብዚ ቤት-ትምሀርቲ ፅበት ቦታ ስለ ዘሎ፡ ንኹሎም ኣብዚ ከዕብይዎም ኣይኽእሉን። ስለዚ ዕደሚአን ካብ 18 ንላዕሊ ዝኾና ተምሃሮ፡ ካብዚ ቀፅሪ ክወፅኣ ይግበር። እቲ ዝወሃበን ገንዘብ ድማ ውሑድ'ዩ፤ ክራይ ገዛ ከፊለን፣ ካብኣ ቀለበን ገይረን ኩሉ ዘድልየን ንምምላእ ስለዘይኣኽለን ስራሕ ይጅምራ" ትብል።

"ኣብ ናይ ውልቀ ሰብ ገዛ ተቖጺረን ቆልዓ ምሕዛልን ካልእን ዝሰርሓ ኣለዋ። በዚ ድማ ንፆታዊ ጥቕዓት ዝተቓልዓን፡ ኣብ ዘይዕደሚአን ዝወለዳን ኣለዋ" ብምባል ኩሉ ግዱስ ዜጋ ንዘለውወን ብዙሓት ፀገማት ቀሪቡ ንክፈትሕ ትላቦ።

ናይ ምስሊ መግለጺ ቤት-ትምህርቲ መርሃ እውራን መቐለ፡ ነቲ ብወይዘሪት መዓዛ ግደይን (ፀጋም) ካልኦትን ዝተኣከበ መናፅኢ፡ ብሓላፊ ቢሮ ጥዕና ክልል ትግራይ ዶክተር ሓጎስ ጎዲፋይ (ማእኸል) ኣቢላ እያ ኣረኪባቶ። ማሾ ኪዳነማርያም (ድሕሪት)፡ልበ-ብርሃን ተምሃሪት (የማን)

"ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰሎም ከይተሓለወሎም'ዮም ዝነብሩ"

ዳይሬክተር ትካል ገባሪ ሰናይ 'ስፔሻል ኤዱክሽናል ኒድስ ኢን ትግራይ' ኣይተ ማሾ ኪዳነማርያም ብወገኑ፡ ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ግዱሳት ተጋሩ ንዝገበርዎ ሓገዝ ብምምስጋን፡ ካልኦት እውን ኣሰሮም ንክስዕቡ ዝገብር ከም ዝኾነ ገሊፁ።

ኮይኑ ግን፤ ብሓፈሻ ተምሃሮ ቤት-ትምህርቲ መርሃ እውራን መቐለ፡ ካልኦት ፀገማት እውን ይበፅሖም እዩ ይብል።

"እዞም ቆልዑ እዚኦም ሰብኣዊ መሰሎምን ክብርታቶምን ብግቡእ ተሓልይሎም ይነብሩ ኣለዉ ማለት ኣይኮነን። ከም ሰብ ናይ ምንቅስቓስ መሰል'ኳ እንተሃለዎም፡ እቲ ገፀ-መሬት ስለዘይምችውን፡ ንምንቅስቓስ ዘኽእል ከም 'ከይን' ዝበለ ቴክኖሎጂ'ውን ስለዘይብሎም ፍፁም ኣይንቀሳቐሱን" ይብል።

ኣብቲ ማሕበረሰብ ዘሎ ሕፅረት ግንዛበ እውን ንባዕሎም ኣትሒቶም ንክርእዩ ስለዝገብር ሕልንኦም ከም ዝጎድኦም ይጠቅስ።

"ብፍላይ ድማ እቶም ኣብ ደገ ዝመሃሩ ቆልዑ፡ ከም ሰብ በሊዖም፡ ሰትዮም፡ ኣብ መዓልቲ ክረኽብዎ ዝግባእ መጠን ምግቢ ኣይረኽቡን" ብምባል ኣብ ከቢድ ፀገም ከምዝርከቡ ሓቢሩ።

ካብቶም ሓገዝ ዘይረኸቡ ካልኦት መሓዝቶም ዝሐሹ ዋላ እኳ እንተኾኑ፡ "ብዙሕ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰሎም ከይተሓለወሎም እዮም ዝነብሩ ዘለዉ" ይብል።

"ኣብ ወፃኢ ዝነበሩ ኣሕዋና ትግራይ ንምልማዕ ክመፅኡ ከለዉ፡ ብፍላይ ኣብዚ ዘይርከብ ኣብ ሃገራት ወፃኢ ዝርከብ ከም 'ኬይን'፣ 'ስሌት ስታይለስ'ን ካልኦት እቶም ቆልዑ ዝጎደለ ኣካሎም ከማልአሎም ዝኽእል ተዛመድቲ መሳርሒ፡ ሓንቲ ሓንቲ እኳ ኣንጠልጢሎም እንተዝመፅኡ ዓብይ ነገር እዩ" ይብል።

ሎሚ ዘበን ኣብ ወርሒ ሓምለ ኣብ ትግራይ ቅነ ፌስቲቫል ዲያስፖራ ትግራይ ክሳለጥ እዩ።

እዚ ድማ ግዱሳት ወገናት ንተምሃሮ እቲ ቤት-ምህርቲ ንክሕግዙ ፅቡቕ ኣጋጣሚ ከም ዝኾነን፡ ኣብ ወፃኢ ዝነብሩ ተጋሩ፡ ናብ ዓዲ ክመፅኡ ከለዉ፡ ንተምሃሮ ቤት-ትምህርቲ መርሃ እውራን መቐለ ዝከኣሎም ክሕግዙ ነዚ ሰናይ ተግባር ዘበገሰት ወይዘሪት መዓዛ ግደይ ትምሕፀን።

ተወሳኺ ዛንታ