ጆርጆ ድራር፡ "ናጽነት እንተሎ ሰብ ክማሃርን ክባላሓትን ይኽእል እዩ"

ጆርጆ ድራር

ምንጪ ስእሊ, ጆርጆ ድራር

ኣብ ጉዕዞ ህይወት፡ ጽንኩርን በዳህን ኩነታት ሓሊፎም ዝዕወቱ ውሑዳት ሰባት ኣይኮኑን።

ከም ስደተኛ ኣብ ዘይፈልጡዎ ዓድን ሕብረተሰብን ተሰዲዶም፡ ማሕበራውን ባህላውን ብድሆታት ከምኡ'ውን ሻቕሎትን ጭንቀትን ስደት ተጻዊሮም፡ ንክዕወቱ ዝያዳ ሓላፍነትን ጻዕርን የድልዮም።

ነቲ ዝተጓናጸፍዎ ዓወትን ዝረኸቡዎ ዕድልን ምስ ካልኦት ክካፈሉዎ እንከለው ከኣ ዕግበት ይስመዖም።

ጆርጆ፡ ሓደ ካብቶም ኣብ ጉዕዞ ስደቶም ብዙሕ ፈተና ዝረኣዩን ብብዙሕ ብደሆታት ዝሓለፉን ዓሰርተታት ኣሻሓት ኤርትራውያን ኮይኑ፡ ነቲ ዝተጓነፎ ብድሆታት ተጻዊሩ፡ ንህይወቱ ብትምህርቲ ኣዕጢቑ ፡ ኣብ ሃገረ ስዊዘርላንድ ኮይኑ ንህዝቢ ብማሕበራዊ ሚድያ የስተምህር ኣሎ።

እቲ ዝምህሮ ትምህርቲ ድማ ኣብ ማሕበራውን ቁጠባውን ህይወት ሰባት ዝሕግዙ ኣገደስቲ ዛዕባታት እዩ።

ጆርጅ ድራር ኣብ ሓሊብ ጅሉጥ ዝተባህለ ገጠር ተወሊዱ ኣብ ከተማ ከረን ዓብዩ። ኣብ ከተማ ከረን ክሳብ መባእታ ትምህቱ ድሕሪ ምክትታል፡ ናብ ማእከላይ ደረጃ ትምህርቱ ንምክትታተል ናብ ከተማ ደቀምሓረ ኣምሪሑ።

ካልኣይ ደረጃ ቤት-ትምህርቱ ድማ ኣብ ከተማ መንደፈራ ተኸታቲሉ። ካብ መባእታ ኣትሒዙ ኣብ ትምህርቱ ልዑል ተገደስነት ዝነበሮ ጆርጆ፡ ኣብ 2002 ኣብ ሃገራዊ መልቀቒ ፈተና፡ ናይ ዲግሪ ነጥቢ ረኺቡ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ተጸንቢሩ። ኣርባዕተ ዓመት ተማሂሩ፡ ኣብ 2006 ብኣግሪካልቸራል ኢኮኖሚክስ ብዲግሪ ተመሪቑ።

ካብ ንእስነቱ ኣብ ትምህርቱ ዕቱብ ምክትታል ዝነበሮ ጆርጆ፡ ብዘይ ትምህርቲ ሓደ ሰብ ከህልዎ ዝኽእል ቁም ነገርን ጽልዋን ኣዝዩ ትሑት እዩ ይብል።

ኣገዳስነት ትምህርቲ ግን ክሳብ ብህይወት ዘለኻ ምሰኻ ዝነብር ዘይበርስ ሃብቲ እዩ ዝብል ኣመላኻኽታ ኣለዎ። ስለዝኾነ ድማ፡ ኣብ ስደት ይኹን፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ኣብ ዝነበረሉ ትምህርቱ ብዕቱብ ተኸታቲሉ።

ድሕሪ ናይ ዩኒቨርሲቲ ትምህርቱ፡ ብወፍሪ ዋርሳይ ይከኣሎ ኣብ ዝህነጽ ዝንበረ ዲጋ ገርሰት ተመዲቡ። እቲ ተሰሪሑ ዝነበረ ዲጋ ወላ እኳ ኣዝዩ ሰፊሕ እንተነበረ፡ እቲ ዲጋ ብቴክለኖሎጂ ስለዘይተሰነየ ዘድሊ ቅድመ ኩነት ( ካች ኣፕ) ስለዘይተግበረሉ፡ ብዙሕ ልምዓታዊ ስርሓት ከሰላስል ኣይከኣለን።

"እቲ ፕሮጀክት፡ ጽቡቕ ምሕደራን ቴክኖሎጀን እንተዝህልዎ" ይብል ጆርጆ፡ ዝህልዎ፡ ብፍርያቱ ኣብ ማሕበራውን ቁጠባውን መነባብሮ ህዝቢ ኤርትራ ብዙሕ ግደ ክጻወት ዕድል ከምዝነበረ ይሕብር።

እንተኾነ፡ ዝበዝሐ ሰብ ኣብ ኤርትራ በቲ ዝተማህሮ ዓውዲ ዘይኮነስ መንግስቲ ኣብ ዝደልዮን ዝመደቦን ስለዝሰርሕ ብዙሕ ዕግበት ዝሰኣነ መንእሰይ ንስደት ኣምሪሑ። ጆርጅ እውን ኣብ መወዳእታ 2006 ንስደት ኣምሪሑ።

ምንጪ ስእሊ, ጆርጆ ድራር

ህይወት ስደት

ጆርጆ እውን ከም መሰልቱ መንእሰያት ካብ ኤርትራ ንሱዳን ኣትዩ ንኹሉ ጽንኩር ጽምእን ጥምየትን ተጻዊሩ፡ በተን ጽዒሩን ደኺሙን ዘዋህለለን ዝርካበን ገንዘብ ንኤውሮጳ ኣትዩ። ንሱዳን 50 ናቕፋ ጥራሕ ሒዙ ዝኣተወ ጆርጀ ምስ ካልኣዩ ዓርኩ ኮይኑ ተለቓቒሑ ቤት-ብልዒ ከፊቱ ህይወቱ ክሃንጽ ጀሚሩ።

"ተበግሶን ትብዓትን እንተሎ ገንዘብ ይመጽእ'ዩ" ዝብል ጆርጅ ኣብ ሱዳን ደሓን ህይወት ክመርሕ እኳ እንተጀመረ ክመሃር ኣለኒ ዝብል ብርቱዕ ድሌት ስለዝነበሮ ንእስራኤል ክኸይድ ወሲኑ። ስዘይቀንዖ ግን ተታሒዙ ተኣሲሩ ንካርቱም ተመሊሱ። ከም ብሓዲሽ ድማ፡ ካብ ባዶ ኣብ ናይ ህንዳውያን ቤት-ትምህርቲ ከም መምህር ተቖጺሩ ስራሕ ጀሚሩ።

እቲ ኣብ ኤርትራ ዝተማህሮ ዓውዲ ድማ ኣብ ሱዳን ዋጋን ክብረትን ከምዘሎዎ ፈሊጡ። ይኹን እምበር፡ ሕጂ'ውን ንኻልእ ዓዲ ከማዕዱ ጀሚሩ-ንኤውሮጳ ንክኣቱ ፈታኒ ጉዕዞ ሰሃራ ክሰግሮ ነይሩዎ።

ኣብቲ እዋን፡ ድሮ መገዲ ሰሃራ ተለሚዱን ተጸኒዑን እኳ እንተነበረ ጽምእን ጥሜትን ግን ነይሩ። ስግኣት ሸፋቱ ሰሃራን ሲናይን ከኣ እቲ ዝዓበየ ነይሩ። "ሰብ ሽግር ጉዕዞ ሊብያ እዩ ዘዘንቱ፡ ንዓይ ግን ልዕሊ ሞት እተን ጨቐቕ ኢለ ዘዋህለልኩዎን ናይ ጉዕዞይ ገንዘብ ከይዝመት እሞ ሓዲግ መዲግ ተሪፈ ከይድረብ እየ ዝሰግእ ነይረ - ምኽንያቱ ማንም ክሕግዘኒ ዝኽእል ሰብ ስለዘይነበረ" ይብል ነቲ ዘሕለፎ ጭንቀትን መከራን እናዘከረ።

"ኣብቲ እዋን ሰብ ንሊብያ ክኸይድ ጸሎት ይገብር ነይሩ። ኣነ ግና ግን ገንዘብ ክረክብ ጸሎት እገብር ነይረ። ሰብ ኣብ ባሕሪ ከይመወት ይፈርሕ ነይሩ። ኣነ ግን እተን ዘለዋኒ ገንዘብ ከይስረቓኒ እፈርሕ ነይረ" ይብል።

እቲ ለይትን ቀትርን ኬድካ ዘይውዳእ፡ ወላ ሓንቲ ገረብ ዘይትርእዮ ጎላጉል ኣጻምእ ሳህራ ክሳዕ ክንድኡ ጽንኩር ምዃኑ ምንም ኣመት ከምዘይነበሮ ዝገልጽ ጆርጆ፡ እቶም ሰምሰርቲ/ደላሎ ናብቲ መራኽብ ዝነበረኦ ቦታ ክወስድዎም እንከለው ዝነበረ ዕግርግርን ከልበትበትን ብቃላት ክገልጾ ይጽገም።

ኣብ መርከብ'ውን ኣስታት 300 ከምዝነበሩን፤ ኣብ ማእከሎም ድማ ጀሪካናት ናይ ነዳዲ ከምዝነበረን፡ እቲ ነዳዲ ፈሲሱ ኩሉ ስብ ኣብ ነዳዲ ኮፍ ኢሉ ምንባሩን፤ እዚ ድማ ነቲ ሰብ ብቐሊሉ ከጥፍኦ ተኽእሎ ከምዝነበረን ይሕብር።

ምንጪ ስእሊ, Getty Images

መግለጺ ስእሊ,

ጆርጆ ድራር ዝዓበየላ ከተማ ከረን

ስደት ኤውሮጳ

ዕድል ገይሩ ጆርጅ ንኤውሮጳ ምስ ኣተወ ጽቡቕ ናይ ትምህርቲ ዕድል ንኽረክብ ናብ ዓዲ እንግሊዝ ክኣቱ ፈቲኑ። ስለዘይሰለጦ ግን ናብ ሃገረ ስዊዘርላንደ ኣምሪሑ።

ኣብ ስዊዘርላንድ፡ ስራሕን ትምህርትን ኣይርከብን እዩ ይበሃል ስለዝነበረ ድሌት ትምህርቱ ኣወንዚፍዎ እዩ ነይሩ።

ጆርጆ፡ ኣብ ኤውሮጳ ክኣቱ ክብገስ እንከሎ፡ ኣምላኽ ነቲ ባሕሪ ብሰላም ከስግሮን ወረቐት ከውህቦን ይጽሊ ምንባሩ ነቲ ዝተረፈ ግን ባዕሉ ሰሪሑ ከጥርዮ ምዝኽእል እምነት ከምዝነበሮ ይሕብር።

"ኣብ ኤውሮጳ ካብ ዚሮ ክጅምር እንከሎኩ ጸቕጢ ነይሩኒ። ግን ብሕማቅ ኣይርእዮን እየ። ንስዊዘርላንድ ምስ ሓንቲ ስረ እየ መጺኣ። ካብ ታሕቲ ስለዝጀመርኩ ድማ ናብ ላዕሊ ገጸይ ክሰጉም ክኢለ። ብዝከኣለኒ ድማ ንቕድሚት ሰጒመ" ይብል።

ኣብ ስዊዘርላንድ ትምህርቲ ጀሚሩ ኣብ ብሉጻት ዩኒቨርስታት ቀዳማይን ካልኣይ ዲግሪ ብእንግሊዘኛ ተማሂሩ።

እቲ ዝነበሮ ዓዲ ናጽነትን ዕድላትን ስለዝኸፈተሉ ድማ፡ ነቲ ዝደልዮን ዝብህጎን ክሰርሕን ከማዕብል ጀሚሩ። እቲ ናጽነት ድማ ነቲ ንሱ ዝደልዮ ክገብር ብዘይ ገደብ ክጽዕር ተበጊሱ። ነዚ ኩሉ ዕድላት ዝሃቦ ሃገረ ስዊዘርላንድ ምስጋና ይግበኦ ከኣ ይብል።

"እዚ ዓዲ ምስጋና ዘድልዮ ዓዲ እዩ። ብዙሕ ዕድልን ትምህርተን ናጽነትን ሂቦምና እዮም። ካብ ቦዶ መጺእካ ሰብ ትኾነሉ ዓዲ እዩ" ብምባል ከኣ የድንቖ።

ጆርጆ ኣብ 2008 እዩ ንሃገረ ስዊዘርላንድ ኣትዩ። ንከባቢ 11 ዓመት ዝኸውን ድማ ኣብ ከተማ ባዚል ይነብር ኣሎ።

ምንጪ ስእሊ, ጆርጆ ድራር

ስለምንታይ ክምህር ጀሚሩ?

ጆርጆ ትምህርቱ ምስ ወደኣ፡ ኣብ ስዊዝ ኣብ ዝርከባ ብሉጻት ኩባንያትታት ተቖጺሩ ክሰርሕ ጀሚሩ። ንሱ ኣብ ሆፍማንን ሮች (Hoffmann La Roche) ከምኡ'ውን ኣምናን (Ammann group) ዝተባህላ ኩባንያታት ሰሪሑ።

ኣብ ዝተፈላለዩ ጽፍሕታት ናይ ፋይናንስ'ውን ገንዘብ ኣዋፊሩ ይርከብ። እዚ ካብ ዩኒቨርሲታትን ኩባንያታትን ዝቐሰሞ ተመኩሮን ዕድላትን ከኣ ምስ ኩሉ ኤርትራዊ ክካፈሎ ኣለኒ ብዝብል ጽቡቕ ሓሳብ ነቲ ምስትምሃር ጀሚርዎ።

ኣገዳሲ ዛዕባ ዝብሎ ዝተፈላለየ ኣርእስታት ስለዝምህር ከኣ ካብ ሰባት ኣወንታዊ ግበረ-መልሲ ከምዝረኸበ ይዛረብ።

ጆርጆ ነቲ ዝረኸቦ ዕድልን ትምህርተን ምስ ህዝቡ ክካፈሎ ክሕግዝን ክምህርን ጀሚሩ። "ሕብረተሰብና ብዛዕባ ፋይናንስ ዝምህሮ እንተዘይረኺቡ ብቐሊሉ ክፈልጦ ኣይክእልን እዩ። ንሕና ተሰዲድና ገንዘብ ክንሕዝ ኣለና በሃላይ እየ። ሓላፍነታውያነ ኬንና ንስድራናን ንሃገርና ክንከውን ይግባእ" ከኣ ይብል።

ብዙሐት ካብ ሰማዕቱ፡ ብዙሕ ፍልጠት ደሊብና ሓያል ለውጢ ከኣ ኣምጺእና ዝብሉ ኣለው። "ዝተፈላለዩ ሰባት ትምህርትኻ ይሕግዘና፡ ኣብ ግዜ ጭንቐት ድማ ከም መበራትዒ የገልግለና ኣሎ" ዝብል ኣወንታዊ ግብረ-መልሲ ከምዝህቡዎ ድማ ይዛረብ።

"ሰባት ንኽትምህር ብዙሕ መጻሕፍቲ ከተንብብ ስለዝለካ ልዕሊ ኩሉ ሰብ ኣነ እየ ዝጥቀም ዘለኹ" ዝብል ጆርጅ፡ ነቲ ንህዝቢ ዘቕርቦ ትምህርቲ ባህ እናበሎ ከምዝገብሮ ብምቕሉል ትሕትና ይዛረብ።

ምንጪ ስእሊ, ጆርጆ ድራር

መጻኢ መደባቱ

ኣብ ኤርትራ ሰላም እንተወሪዱ፡ እዚ ኣብ ዝፈላለየ ሃገራት ተሲዲዱ ዘሎ ዜጋ፡ ዕድል ረኺቡ ክምለስ እንተኽኢሉ፡ ነቲ ዝቐሰሞ ትምህርትን ፍልጠትን ነታ ሃገር ኣዝዩ ክሰርሓላን ከማዕብላን ከምዝኽእል ተስፍኡ ይግለጽ።

ንሱ'ውን ነዚ ዝረኸቦ ፍልጠትን ተሞኩሮን ሒዙ ንሃገሩ ተመሊሱ ወናኒ ትካላትን ናይ ስራሕ ዕድላትን ክፈጥርን ትጽቢት ከምዘለዎ ይዛረብ።

እቲ መንእሰይ ድማ ነቲ ኣብ ምዕራብ ሃገራት ረኺብምዎ ዘሎ ናይ ስራሕን ፍልጠትን ዕድል ብግቡእ ክጥቀመሉ ይመክር።

"ነዚ ኣብዚ ዓዲ ዝቐሰምክዎ ትምህርትን ፍልጠትን ኣብ ሃገረይ ብሰፊሑ ክሰርሐሉ'እየ" ድማ ይብል።

ልዕሉ ኩሉ ግን፡ እዚ ኩሉ እንሓልሞን ዝተማሃርዮን ኣብ ግብሪ ከነውዕሎ፡ ኣብ ሓንቲ ሃገር ናይ ስራሕን ትምህርትን ናጽነት ከምዘድሊ የተሓሳስብ።

ኣብዚ እዋን ናቱ ትካል ከምዘማሓድርን፤ ነቲ ናቱ ጽልዋ ኣብ ሕበረተ-ሰብ ከዕብዮን ከምዝደል'ውን ገሊጹ።