ዓሌታዊነት ዘንቀሎ ዓለማዊ ህዝባዊ ቁጠዐ ብዓይኒ ኤርትራውያን

ናዕበኛታት

ምንጪ ስእሊ, Getty Images

ብቕትለት ጆርጅ ፍሎይድ ዝተጓሃሃረ እኩብ ነድሪ ጸለምትን፡ ንማዕርነት ዝጣበቕ ድምጺ ጸዓዱን ጸለምትን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ንከተማታት ኣመሪካ ኣናዊጹወን ቀንዩ'ሎ።

ሎሚ እውን ኣብ ብዙሓት ከተማታት ኣመሪካን ዝተፈለላያ ሃገራትን ዓለምን "ህይወት ጸለምቲ እውን ክቡር እዩ!" ብዝብል ናይ ደገፍ ሰልፍታት ይካየድ ኣሎ።

እቲ ብብዙሓት ተጣበቕቲ መሰላት "ዘስካሕክሕ ኣረሜናዊ ተግባር" ተባሂሉ ዝተኾነነ፡ ንልዕልነት ጸዓዱ ዘንጸባርቕ ዕቡይ ምስሊ ናይቲ ቐታሊ ፖሊሲ ድረክ ቹቫን ተግባር ንዓለም ስግድግድ ኢሉዋ።

ብዙሓት ኣብ መድረኽ ወጺኦም ድጉል ሕርቃኖም ዝገለጹ ጸለምትን ጸዓዱን ደለይቲ ሰላምን ፍቕርን፡ እቲ ኣብ ጆርጅ ፍሎይድ፡ ቀትሪ ምድሪ ዝተፈጸመ ኣረሜንነት፡ ቅድሚ ሽዑ እውን ብሕቡእ ኮይኑ እምበር፡ ኣብ ጎደናታት ኣመሪካ ዳርጋ መዓልታዊ ዘጋጥም ተርእዮ ምዃኑ ምስክርነቶም ሂቦም።

"ወዮ ደኣ ብሰንኪ እቲ ንዓመታት ዝሰረተ ዕበጦ ዕበጦ፡ መስርሕ ፍትሒ ኣብ ዝብጻሕ ከይበጽሐ ዝድፈን ኮይኑ እምበር ቅድሚ ሕጂ እውን ብስእልን ምስልን ዝተሰነደ፡ 'ከስተንፍስ ኣይከኣልኩን' እናበለ ኣብ ኒው ዮርክ ዝተቐትለ ጸሊም ኣመሪካዊ ነይሩ እዩ" ትብል ነባሪት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኤደን ምሕረትኣብ፡ ብዙሕ ተመሳሳሊ ቅትለት ከምዝተፈጸመ ብምሕባር።

ኣብ ዩኒቨርስቲ ዩረስበርክሊ፡ ከም ኣማኻሪ ካብ ኣፍሪቃ ናይ ዝመጽኡ ተማሃሮ ኮይኑ ዝዓዩ ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰላት ተቐማጢ ካሊፎርንያ፡ ሜሮን ሰመዳር፡ " ክፍጥር እንከሎ ስርዓት ምሕደራ ኣመሪካ (እቲ ሲይስተም) ንጸዓዱ እምበር ንጸለምቲ ከገልግል ስለዘይተሰርሐ፡ እቲ ጸሊም ኣመሪካዊ ክመሃርን ክዓብን ንብረትን ሃብትን ከጥሪ ኣይሓገዞን። ሕጂ እውን ኣብ እዋን ኮቪድ እቲ ዝህሰ ዘሎ ንሱ እዩ" ክብል የረድእ።

ስለዝኾነ ጸለምቲ ኣፍሪቃውያን ኣመሪካውያን፡ ክሳብ እዛ ሰዓት እዚኣ፡ ክሳብ ሕልፈት ጆርጅ ፍሎይድን ብነድሪ እቲ ፍጻሜ ዝሰዓበ ሞትን፡ ኣብ ቀጻሊ ቅልስን ሕቶ ፍትሕን ማዕርነትን እዮም ዘለው።

ብዙሓት ስሙያት ጸለምቲ ኣመሪካውያን ከኣ ነቲ መሰል እቲ ከረጋግጹ በብእዋኑ ተሰይፎም እዮም። መሰል ጸለምቲ ክኽበር፡ ደቂ ጸዓዱን ጸለምትን ኣብ ሓደ ቤት ትምህርቲ ክመሃሩን ኣብ ሓደ ጠረጴዛ ክምገቡን፡ ኣብ ሓደ መጋባእያ ክዝትዩን ክርኢ ሕልሚ ኣሎኒ ዝበለ፡ ብዝኸፈሎ መስዋእቲ ዝድነቕ ጂዩኔር ማርቲን ሉተር ኪንግ ኣብ ታሪኽ መሰል ፍትሒ ብኽብሪ ዝዝከር እዩ።

ምንጪ ስእሊ, Meron

እቶም ኣብ ፖሊስ ዝቑጸሩ ጸዓዱ፡ ኣብ ልዕሊ ጸለምቲ ብዝፍጽምዎ በደል ከምቲ ዝግባእ ብሕጊ ስለዘይሕተቱ ኩሎም እኳ እንተዘይተባህሉ ንጸሊም ምግፋዕን ምህሳይን ለሚዶምዎ እዮም። ብዝፈጸምዎ ገበናት ናብ ቤት ፍርዲ ይቐርቡ እዮም። ግን ፍትሓዊ ፍርዲ ኣይውሃብን'ዩ ይብል ሜሮን።

ስለዝኾነ ከኣ'ዩ ድሕሪ፡ ኣብ ጆርጅ ፍሎይድ ዝተፈጸመ ትዕቢት ዝመልኦ ዘስካሕክሕ ጨካን ቅትለት መላእ ሕብረተሰብ ኣመሪካ፡ ፍትሒ ክጠልብ ብሓደ ድምጺ ናብ ጎደናታት ኣመሪካ ዝፈሰሰ።

ኣብ ስዑዲ ዓረብ ተወሊዳን ዓብያን ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት ናብ ኣሜሪካ ዝኣተወት ኣብ ሕቶ ምኽባር መሰል ጸለምቲ ኣሜሪካውያን ብንጥፈት እትዋሳእ ተማሃሪት ኣንትሮፖሎጂ ሓበን ግርማይ፡ "እዚ ብሞት ጆርጅ ፍሎይድ ዝተበገሰ ህዝባዊ ናዕቢ ውህሉል ቅሬታ ተመሳሳሊ ግፍዕታት እዩ" ክትብል ትገልጾ።

ግፍዕን ቅትለትን ጸለምቲ ኣፍሪቃውያን ካብ ምድረ ኣበዋቶም ተጨውዮም ንባርነት ዝተሸጥሉ እዋን እዩ ዝጅምር። ሞትን ውርደትን ጸለምቲ ኣፍሪቃውያን ካብቲ ባሩድን ጠበንጃን ብዝዓጠቑ ጻዓዱ ካብ ዕለታዊ ዋኒኖም፡ ካብ ቤቶም ከም እንስሳ ብሰክዔት እናተሃድኑ ተታሒዞም ዝሽየጥሉ ዝነበረ እዋን'ዩ ዝጅምር።

ኣብ ዝሓለፈ ኣርባዕተ ሚእቲ ዓመት ከኣ፡ ኣብታ ጸለምቲ ኣበዋቶም ከም ባሮት ዝረገጹዋ ኣመሪካ ንሰብኣዊ ሓርነትን ማዕርነትን ጸለምቲ ከቢድ ዋጋ ተኸፊሉ ከብቅዕ፡ ክሳብ ሕጂ ሞትን መከራን ጸለምቲ ኣመሪካውያን ኣየብቀዐን።

"ክሳብ ሕጂ ብዙሓት ካብቶም ጸለምቲ ቐቲሎም ናብ ፍርዲ ዝቐርቡ ፖሊስ ዝበዝሑ ገበነኛታት ኣይኮኑን ተባሂሎም እዮም ዝፋነዉ። ካብ ስራሕ ይስጎጉ፡ ግን ከኣ ደሞዞም እውን ይኽፈሎም እዩ" ትብል ሓበን።

እዚ ሕጂ ፍትሒ ዝጠልብ ዘሎ ህዝባዊ ጻውዒት ከኣ " ኩሉ ሰብ ዝቐተለ ገበነኛ ኣብ ፍርዲ ቐሪቡ ግቡእ ሕጋዊ ስጉምቲ ይወሃቦ። ማንም ሰብ ልዕሊ ሕጊ ክኸውን የብሉን ዝብል እዩ።"

ብዘይካ እቶም ብሕብሪ ቆርበቶም 'ጻዕዳ ልዑል እዩ' ዝብል ስምዒት ዘለዎም ዓሌታውያን ኣኽረርቲ ዓለም ብዓለሙ ነቲ ጽዩፍ ተግባር ኮኒኑዎ እዩ። ከም መርኣያኡ ከኣ ብዙሓት ጸዓዱ ኣባላት ፖሊስ ከይተረፉ ነቲ ኣብ ልዕሊ ጆርጅ ፍሎይድ ዝተፈጸመ ጨካን ቅትለት ተምበርኪኾም ይኹንንዎ ኣለው።

ምንጪ ስእሊ, ሓበን ግርማይ

ነዚ ናይ ሓፋሽ ጠለብ ከንቲባታት ዝተፈለላያ ከተማታት እውን ብዝተፈለላየ ተግባር ምላሽ ይህብሉ ኣለው። ከንቲባ ዋሺንግተን ዲሲ ሙሬል ቦውሰር ብነድሪ ጨካን ቅትለት ጆርጅ ፍሎይድ ዝተላዕ ድጉል ህዝባዊ ዓመጽ ንከተማታትና ኣጥለቐሊቑዎ እነሆ። ፍትሒ እንተዘይተረጋጊጹ ከኣ ሃገራዊ ስግኣት ክኸውን እዩ።

እቶም እናተነግሩ ክሰምዑ ዘይደለዩ ከኣ እነሆ እቲ እኩብ ነድሪ እንታይ ከምዝመስል ይርእዩዎ ብምባል፡ ነቲ ኣብ ፊት ቤት ጽሕፈት ዋይት ሃውስ ዘሎ ቅርዓት፡ ፕላዛ ህይወት ጸሊም ዓሌት እውን የገድስ እዩ ክትብል ሰምያቶ። ፕረዚደንት ትራምፕ ከኣ ነቶም ዝጸወዖም ፍሉያት ሓይልታት ምክልኻል ከውጽኦም እውን ጸዊዓ።

ቀጺላ ንሳ፡ ሰባት ብዓሌታዊ ግፍዒ ሰንቢሮም ደኺሞም ሓሪቖም ነዲዶም እዮም። ናይ ግድን ከኣ ለውጢ ይደልዩ ኣለው። ነዚ ቓንዛን በሰላን ዝርድኡን ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ነድርን ቁጠዐን ዘህድእን ዘረጋግእን ተስፋ ዝህብ ተግባር ዝገብሩ መራሕቲ የድልዩና ኣለው። ስለዚ ብሰላማዊ ኣገባብ ብድምጺ ኢና እቲ እንደልዮ መራሒ ክንረክብ ዘሎና ክትብል ተዛሪባ።

ከንቲባ ሚንያፖሊስ ጃኮብ ፍረይ ብወገኑ፡ ቁጠዐ ህዝቢ ሳዕቤን ከምዝህልዎ ርዱእ እዩ ነይሩ። በቲ ቁጠዐ ኣብ ህዝብን መኮንናት ፖሊስን ሓደጋ ከየጋጥም ስግኣት ነይሩኒ። ኣብ ህዝቢ ኮነ ኣብ ቅርስታትና ሓደጋ ዘኸትል ነገር ምፍጻም ቅቡል ኣይኮነን። ህንጻን እምንን ልዕሊ ህይወት ኣይከውንን እዩ። ቅርስን ምልክትን ሳልሳይ ቀጽሪ ሚኒያፖሊስ እውን ካብ ህይወት ሰባት ኣይበልጽን እዩ። ግን ከኣ ሓባራዊ ክብርታትና ከይተንከፍና ጠለብና ከነስምዕን መልእኽትና ከነመሓላልፍን ስለእንኽእል ክንሕልዎ ኣሎና ክብል ተላብዩ።

ከንቲባ ኣትላንታ ከይሻ ላንሰ ቦቶምስ፡ ብወገና፡ ኣነ ኣደ ኣርባዕተ ጸለምቲ ቖልዑ እየ። ሓደ ካብኦም ወዲ 18 ዓመት እዩ። ሞት ጆርጅ ፍሎይድ ምስ ረኣኹ ከም ማንም ኣደ'የ ተቖንዝየ። ኣብ ኣትላንታ ጎነጻዊ ሰልፊ ክግበር ምዃኑ ጽንጽንታ ምስ ሰማዕኩ፡ ካብ ፖሊስ ከድሕኖ ስለዘይክእል፡ ናብ ወደይ ደዊለ 'ከድሕነካ ኣይክእልን'የ' ኢለዮ።

እዚ ሕጂ ኣብ ጎደናታት ኣትላንታ ዝኸውን ዘሎ ናይ ኣትላንታውያን ባህሪ ኣይኮነን። ዶር ማርቲን ሉተር ኪንግ ምስተቐትለ እውን ከምዚ ዓይነት ጎነጻዊ ናዕቢ ኣይገበርናን። ነዛ ከተማ ነፍቅራን ነኽብራን እንተኼይንና ከነዕንዋ የብልናን ክትብል ምኽራ ሂባ።

ከንቲባ ኖርዝ ካሮላይና ሮይ ኩፐር እውን ንኽብሪ ጆርጅ ፍሎይድ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዕለት ባንዴራ ኣሜሪካ ካብ ጸሓይ ብራቕ ክሳብ ዕራርቦ ኣብ ፍርቂ ዘንጊ ክትስቀል ኣዚዙ።

ጸለምቲ ዜጋታት ኣመሪካ፡ ካብ ቅድመ ኣቦሓጎታቶም ብዝጀመረ ግፍዕን ጭካነን ጉህያት እዮም። ከቢድ ትካላዊ ባህሊ ፖሊስ ኣመሪካ ክቕየር ይግባእ። ፖሊስ ዜጋታት ክሕልው እምበር ዜጋታት ክቐትሉን ክረግጹን መሰል የብሎምን። ፖሊስ ኢሕጋዊ ነገራት ከተሃዳድኡን ናብ ፍትሒ ከብጽሑን እምበር ብኢደ ወነንኦም ጭካኔኦም ሰባት ክቐትሉ ኣይግባእን እዩ - ቅትለት ብዝኾነ ይኹን ምስምስ ዘይምኽ ግፍዒ እዩ ይብል ስዩም ካብ ኣትላንታ።

ጨካን ቅትለት ጆርጅ ፍሎይድ ዘንቀሎ ነድርን፡ ፍትሒ ዝጠልብ ህዝባዊ ሰልፍን ኣብ ኣመሪካን ከተማታት ጀርመን፡ ለንደን፡ ኢጣልያ፡ ካናዳ፡ ኣውስትራልያ፡ ሽወደን " ህይወት ጸሊም እውን የገድስ እዩ!' ዝብል ዝተወደበ ናይ ደገፍ መቓልሕ የንጎድጉድ ኣሎ::