ኣህጉር ኣፍሪቃ ካብ ፖልዮ መሮር ናጻ ወጺኣ

ክታበት ዝወስድ ዘሎ ቖልዓ

ምንጪ ስእሊ, EPA

ኣፍሪቃ ካብ ፖልዮ መሮር ናጻ [ዋይልድ ፖሊዮ] ምውጻኣ፡ ምስክርነት ዝዕድል ዞባዊ ሰርትፊኬት ኮሚሽን ኣፍሪቃ ዝተባህለ ናጻ ኣካል ኣረጋጊጹ።

ፖልዮ ንትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ቖልዑ ብምጥቃዕ ዘልምስ ብቫይረስ ዝስዕብ ሕማም ኮይኑ ንመወዳእታ ግዜ ኣብ ኣፍሪቃ ኣብ ናይጀርያ እዩ ጸኒሑ።

ኤርትራ፡ ካብ ጽባሕ ናጽነት ኣትሒዛ ተላጋቢ ሕማማት ንምጥፋእ ብዝወሰደቶ ተበግሶ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ብዘካየደቶ ጻዕሪ ንፖልዮ ከም ዘጥፍኣቶ ጽሑፋት ዓለማዊ ውድብ ጥዕና የመልክት።

ሕማም ፖልዮ ካብ መልመስቲ ሰጊሩ፡ ንጭዋዳታት ስርዓት ምስትንፋስ ብምጥቃዕ እውን ሞት ከስዕብ ዝኽእል ሓደገኛ ሕማም እዩ።

ቅድሚ ኣስታት 25 ዓመታት ከኣ ኣሽሓት ኣፍሪቃውያን ቖልዑ በቲ ባይረስ ተለኺፎም ለሚሶም እዮም። እዚ ሕማም'ዚ ሕጂ ኣብ ፓኪስታንን ኣፍጋኒስታንን ከምዘሎ ይግለጽ።

ኣብ ኣህጉር ኣፍሪቃ፡ ናይጀርያ እታ ንመወዳእታ ካብዚ ሕማም ናጻ ምዃና ትእውጅ ዘላ ሃገር ኮይና ኣላ።

እታ ሃገር፡ ንሰራሕተኛታት ሕክምናኣ ናይ ጸጥታ ውሕስነት ኣብ ዘይብሉ ርሑቕ ገጠራት ከይተረፈ ሞያውያን ብምልኣኽ ንሕማም ፖልዮ ብክታበት ክትቃለሶ ምጽንሓ እቲ ዝወጽአ ሓበሬታ የረድእ።

እቲ ሕጂ ካብ ኣፍሪቃ ጠፊኡ ዝበሃል ዘሎ ሕማም ፖልዮ እንታይ እዩ?

ምንጪ ስእሊ, Getty Images

ፖልዮ፡ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ብረሳሕ ማይ ዝመሓላለፍ ቫይረስ ኮይኑ ንስርዓተ ነርቭ ኣካላት ሰባት ብምጥቃዕ ዘልምስ ህዋስ እዩ።

ንዓሰርተታት ኣሽሓት ህጻናት ዓለም ድሕሪ ምጥቃዕ፡ ክልተ ሲሶ ካብ ዓይነታት ፖልዮ-መሮር ካብ ዓለም ጠፊኦም እዮም።

ትማሊ ሰሉስ ከኣ፡ እቲ ናይ መወዳእታ ኣዋጅ ቅድሚ ምሃቡ ኣገዳሲ መጽናዕቲ ብምክያድ እቲ ሕማም ምጥፍኡን ዘይምጥፍኡን ዘረጋግጽ ዞባዊ ሰርቲፊከይት ኮሚሽን ኣፍሪቃ ዝተባህለ ናጻ ትካል ኣፍሪቃ ነቲ ተሪፉ ዝነበረ ቫይረስ ከምዘጥፍኣቶ ሓቢሩ።

ክሳብ ሕጂ ልዕሊ 95% ህዝቢ ኣፍሪቃ ነቲ ሕማም ዝከላኸል ክታበት ተዋሂቡዎ ኣሎ።

ስለዝኾነ ከኣ እዩ ኣፍሪቃ ምሉእ ብምሉኡ ካብ ፖልዮ ናጻ ወጺኣ ዝበሃል ዘሎ።

ኣብዚ ዓመት'ዚ ኣብ ኣፍሪቃ፡ እቲ ክታበት ምስተዋህበ መልክዑ ቀይሩ ዝመጽአ ኣስታት 117 ውልቀ ጉዳያት ቫይረስ ፖልዮ ጥራሕ እዩ ተራእዩ ዘሎ።

እዚ ባህሪኡ ቀይሩ ዝመጽአ ዓይነት ፖልዮ ከኣ እቲ ክታበት ብኣፍ ምስተዋህበ ኣብቲ ክታበት ዝወሰደ ህዝቢ ዝተራእየ ውሑድ መልከፍቲ እዩ።

ዓለማዊ ወድብ ጥዕና፡ እቲ ድሕሪ ክታበት መልክዑ ቀይሩ ዝመጽአ ሓዲሽ ባይረስ ኣብ ናይጀርያ ዴሞክራቲክ ሪፓብሊክ ኮንጎ፡ ሪፓብሊክ ማእከላይ ኣፍሪቃን ኣንጎላን ከምዝተራእየ ሓቢሩ።

ሕማም ፖልዮ ቅድሚ ክታበት ምምሃዙ ተስፋን መጻእን ብዙሓት ቖልዑ ዓለም ኣጸልሚቱ እዩ።

ኣብ 1952 ግን ዶክተር ጆናስ ሳልክ ዝተባህለ ሓኪም ክታበት ስለ ዝረኸበሉ ቖልዑ ዓለም ሓዲሽ ተስፋ ረኺቦም።

ኣብ 1961 ከኣ ኣልበርት ሳቢን ዝተባህለ ካልእ ሞያዊ፡ ኣብ መብዛሕትአን ለበዳ ፖልዮ ንምግታእ ዝተነጣጠፋ ሃገራት ዓለም ኣብ መዓላ ዝወዓለ ክታበት ብኣፍ ዝወሃብ ክታበት ኣፍርዩ።

ኣብ 1996፡ ፖልዮ ኣብ መላእ ዓለም 75ሽሕ ዝኣኽሉ ቖልዑ ኣልሚሱ'ዩ። በቲ ለበዳ ከኣ ዳርጋ ነብሲ ወከፍ ሃገር ዓለም ተተንኪፋ እያ።

ኣብታ ዓመት እቲኣ ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ነበር ኔልሰን ማንዴላ፡ ንፖልዮ ካብ ገጽ ምድሪ ነጥፍኣዮ ብዝብል ወፍሪ፡ ሚልዮናት ሰራሕተኛታት ጥዕና ዓዲ ዓዲ ከይዶም ክታበት ብምሃብ ንፖልዮ ንከጥፍእዎ ጻዕሪ ኣካይዱ - ተዓዊቲ ከኣ።

ካብ 1996 ኣትሒዙ ከኣ ብቢልዮናት ዝቑጸር ብኣፍ ዝውሰድ ክታበት መድሃኒት ፖልዮ ፈርዩ ንኣስታት 1.8 ሚልዮን ክስዕብ ዝነበሮ መልመስቲ ኣበርዒኑ'ዩ።

በዝን ካልእን ከኣ ፕረዚደንት ኔልሰን ማንዴላን ዋላ እውን ድሕሪ ሞቱ ኣብ ማሕበረሰብ ዓለም ብኽብሪ ይዝከር ኣሎ።