ምርጫ ተኻይዱ፡ ድሕሪኡ'ኸ ናበይ ገጹ የምርሕ?

መረጻ

ክልል ትግራይ፡ ኣብ ታሪኽ ኢትዮጵያ ንፈለማ እዋን፡ መንግስቲ ፌደራል ዘይደልዮን ዘይተቐበሎን መረጻ፡ ትማሊ 09 መስከረም/ 04 ጳጉሜን ኣካይዳ።

እቲ ምርጫ፡ ኣብ መንጎ ማእከላይ መንግስትን ክልል ትግራይን ንሓያሎ ኣዋርሕ ከዘራርብ ዝጸንሐን 'እንተገይርኩሞ ሳዕቤኑ ኣይትኽእልዎን ኢኹም' ዝብል ምፍርራሕን 'ዝመጽአ ይምጻእ መሰልና ካብ ምትግባር ዝኽልክለና የሎን' ዝብል እምቢታን ዝነበሮ፡ "እምበርዶ ብሰላም ክሓልፍ እዩ?" ዘብል ከቢድ ሻቕሎትን ወጥርን ዝነበሮ ኣዝዩ ተኣፋፊ መድረኽ እዩ ተኻይዱ።

ህዝቢ ትግራይ፡ ትማሊ ረቡዕ 09 መስከረም ካብ ወጋሕታ ኣትሒዙ ካብ ጻት ንጻት ዶባቱ ተሰሊፉ፡ ኣብ 2,672 ነቑጣታት ክልላዊ መረጽኡ ኣካይዱ።

ዕድመ ዝደፍኣ ኣዴታትን ሽማግለታት ኣቦታትን፡ ምርኩሶም ተደጊፎም ኣብ መድመጺ ነቑጣታት ተሰሊፎም፡ ነቲ ክውክሎም ዝደልዩዎ ተወዳዳሪ ብድምጾም መሪጾም።

ኣብ ዝተፈላለየ መድመጺ ነቑጣታት ብወለንታ ዝተወደቡ መንእሰያት፡ ኣብ ሰልፍን ጽሬትን ተዋፎሮም ነቲ ህዝቢ ከገልግሉ ከምዝወዓሉ ተነጊሩ።

ባይቶ ፌደሬሽን ኢትዮጵያ፡ እቲ መረጻ "ዘይሕጋውን ተቐባልነት ዘይብሉን" ክብል እኳ እንተወሰነ፡ ክልል ትግራይ ግን እቲ ምርጫ መሰል ርእሰ-ምሕደራና እነረጋግጸሉ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘይነእትዎ መሰል እዩ ክብል እዩ ዝገልጾ።

እቲ ሰዓት ሽዱሽተ ናይ ንግሆ (ሰዓት-12 ብኢትዮጵያ) ዝጀመረ መረጻ፡ ትማሊ ሰዓት ሽዱሽተ ምሸት (ሰዓት-12) ከምዝተዛዘመን ኣስታት 97% ካብቲ ከድምጽ ዝተመዝገበ ህዝቢ፡ ኣድሚጹ ክኸውን ከምዝኽእል ኣቦ መንበር ኮሚሽን መረጻ ትግራይ መምህር ሙሉ ወርቅ ኪዳነ ማርያም ገሊጹ። እቲ ኮሚሽነር እቲ መረጻ ብጽቡቕ ከምዝተዛዘመን፡ ሰባት፡ ከም ዋኒኖም ብሓጎስ ከምዘሰላሰሉዎ ንቢቢሲ ሓቢሩ።

ምርጫኸ ተኻይዱ፡ ድሕሪኡ'ኸ ናበይ ገጽካ እዩ?

ዓለም ለኸ ማሕበረ ሰብ ምሁራት ትግራይ፡ እቲ ምርጫ "ንኣንፈት ቀጻሊ ምዕባለታት ሰረት ዘንጸፈ እዩ" ብምባል ከም መግለጺ ፖለቲካዊ ተስፋን ብራኸን፡ ህንጸት ዘላቒ ዲሞክራስን መኸተ ድሕረታዊ ተጻብኦታት ከምዝርእዮ ሓቢሩ።

እቲ ማሕበር ምሁራን፡ ነቲ ክልላዊ መረጻ ንህዝብታት ኢትዮጵያን ጎረባብትን ኣዎንታዊ ጽልዋን መልእኽትን ከምዘለዎ ብምሕባር ንህዝቢ ትግራይ 'ኣብ ኩሉ ጉዕዞ ቃልስኻ ኣብ ጎንኻ ምህላውና ክነረጋግጸልካ ንፈቱ" ክብል ናይ ደገፍ መልእኽቱ አሕሊፉ።

ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ፡ ብምኽንያት ሓዲሽ ዓመት ኢትዮጵያ ምስ መራኸቢታት ውሽጢ ሃገር ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕትት፡ "ዘይሕጋዊ ክልላዊ መረጻ ትግራይ ኣብ ሑጻ ከምዝስረት ቤት እዩ" ክብል ምግላጹ፡ ኣብ መንጎ ማእከላይ መንግስትን ክልል ትግራይን ገና ከቢድ ወጥሪ ከምዘሎ ዘርኢ እዩ።

ሰበስልጣን ክልል ትግራይ፡ ነቲ ብመንግስቲ ፌዴራል ዝተናወሐ መረጻ ነጺጎም ናይ ክልል ምርጫ ምግባሮም መሰሎም ምዃኑ ብምጥቃስ፡ 'ንሕና ዘይኮነስ፡ እቲ ኣብ ኣራት ኪሎ [ቤተመንግስቲ ኢትዮጵያ] ዘሎ ሓይሊ እዩ ኣብ ስልጣን ንምጽናሕ ዕድመ ስልጣኑ ዘናውሕ ዘሎ' ብምባል፡ ፍትሓውን ዲሞክራስያውን መረጻ ምክያድ ክተባባዕ እዩ ዝግበኦ ክብሉ ይምልሱ።

ገለ ተኸታተልቲ ፖለቲካ ናይ'ዚ ከባቢ፡ ከም ሓቂ ኣብ ክልቲኦም ሓይልታት ርኡይ ህልኽ ስለዘሎ እምበር፡ እቲ ቀንዲ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ዘገድሶ፡ እቲ ኣብ ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ ሰሪቱ ዘሎ ሕዱር ድኽነትን ድሕረትን ሽቕለተ ኣልቦነት ምቅላስ ምዃኑ ይገልጹ።

ብዙሓት ሰበስልጣን ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ኣብ'ቲ ንሕብረተሰቦም ዘድልዮ መሰረታዊ ቀረባት ማሕበራዊ ኣገልግሎታት፡ ትምህርትን ሕክምናን ትሕተ ቕርጽን ኣብ ምህናጽ ኣብ ክንዲ ዘድህቡን ንምምሕያሹ ዝሰርሑን፡ ኣብ ነብሲ ወከፍ ዓውደ ዓመት ብቐጻሊ፡ ብጉዳይ ምርጫን ስልጣንን ክሰሓሓቡን ንዜጋታቶም ግዳይ ክገብሩን ዝተለምደ ነገር እዩ ይብሉ።

እዚ ነገር'ዚ ከብቅዕ ከምዝግባእን፡ ኣብ ክንዲ ኣብ ቆይቅን ህልኽን ትንዕ-ትንዕን ብዘተን ልዝብን ፍልልያቶም ከጽብቡ ከምዝግባእ ድማ ይምዕዱ።

ጸጥታዊ ኩነታት ኣብ እዋን መረጻ ትግራይ

ምስ'ቲ ኣብ መንጎ ማእከላይ መንግስትን ክልል ትግራይን ዝጸንሐ ምፍጣጥን ናይ ቃላት ኩናትን፡ ንፖለቲካዊ ኩነታት እቲ ዞባ ዝከታተል ዘበለን በዓል ቤትን 'እዛ ምርጫስ እምበር'ዶ ብደሓን ሰላም ክትሓልፍ እያ!' ዝብል ሻቕሎት ክሓድሮ ባህሪያዊ እዩ።

ኣብ ድሮ ምርጫ፡ ቤት ምኽሪ ፈደሬሺን ኢትዮጵያ ህጹጽ ኣኼባ ምስ ጸውዐ፡ ቤት ምኽሪ ክልል ትግራይ፡ እቲ ፈደሬሺን ነቲ ዝተወጠነ ምርጫ ዝዕንቅፍ ዝኾነ ይኹን ውሳነ እንተሕሊፉ 'ኩናት ከም ምእዋጅ' ከምዝርእዮ ምስ ገለጸ፡ ደላይ ሰላም እቲ ዞባ፡ ውሳነ ቤት ምኽሪ ክሰምዕ'ዩ ተጸብዩ።

ቤት ምኽሪ ፈደሬሺን "እቲ ዝካየድ ምርጫ ኢ-ሕጋዊ እዩ" ካብ ምባል ሓሊፉ ግን ከምቲ ብዙሓት ዝፈርሕዎ ከም ምኽልካል ባጀት ዝኣመሰለ ክፍራሕ ዝጸንሐ ስጉምቲ ስለዘይወሰደ ዓቢ እፎይታ ኮይኑ።

ምናልባት እውን ኣብ'ቲ ከባቢ ጸገደን ቆቦን ብዘሎ ናይ ዶብ ምስሕሓብ፡ ካልእ ዕግርግር ከይክሰት እውን ስግኣት ጸኒሑ እዩ። ግን ንሱ እውን እንተኾነ ኣየጋጠመን።

ትማሊ እቲ ምርጫ እንዳተኻየደ ኣብ ምዕራብ ትግራይ፡ ከባቢ ጸገዴ ድምጺ ተኹሲ ከም ዝተሰምዐ፡ እንተኾነ ምናልባት ህዝቢ ንምስንባድ ተባሂሉ ንላዕሊ ተተኲሱ ክኸውን ዝኽእል ድምጺ ጥራሕ ከምዝተሰመዐ፡ ኣካላት ጸጥታ ትግራይ ገሊጾም። ካብኡ ብዝተረፈ ኩሉ ነገር ብሰላም እዩ ተወዲኡ።

ተቓወምቲ ውድባት ትግራይ እንታይ ኢሎም?

መራሕቲ ተቓወምቲ ውድባት፡ ነንውድቦም ወኪሎም ኣኣብ ናይ መረጻ ነቑጣታቶም ተወዳዲሮም። ኣባል ኣመራርሓ ውድብ ናጽነት ትግራይ ኣቶ መሓሪ ዮውሃንስ፡ ነታ ዕለት ህዝቢ ትግራይ ብድምጹ ርእሰ ውሳኔኡ ዘረጋገጸላ ፍልይቲ መዓልቲ እያ ክብል ገሊጹዋ።

ኣቦ ወንበር ውድብ ብሄራዊ ባይቶ ዓባይ ትግራይ (ባይቶና)፡ ኣቶ ኪዳነ ኣመነ ከኣ፡ ምክልኻል ኮቪድ ብዝእዝዞ ጥንቁቕ ጭውነት ዝተኻየደ ስነ ስርዓት መረጻን ከምዘሐጎሶ ሓቢሩ።

ኣቦ ወንበር ሳልሳይ ወያነ ትግራይ ኣይተ ሃያሉ ጎደፋይ ብወገኑ፡ እቲ መረጻ በቲ ዝተወጠኖ ንኽካየድ ውድቡ ብዝከኣሎ ከምዝተቓለሰ ብምግላጽ፡ "እቲ መረጻ ፍትሓውን ዴሞክራስያውን ኮይኑ እንተተዛዚሙ ፍሉይ ትርጉም ክህልዎ እዩ" ኢሉ።

ቅድሚ ሒደት ሳምንታት፡ ንተኽእሎታት ጎንጺ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ጎደቦታትን ዘጽንዕ ዓለም ለኻዊ ትካል፡ ኣብ መንጎ መንግስቲ ፌዴራልን መንግስቲ ክልል ትግራይን ዘሎ ህልኽ ብዕርቂ ክውዳእ ከምዝግባእ ጸብጺቡ ነይሩ።

ብዙሓት ፖለቲከኛታት ከኣ፡ ሰላምን ዕርቅን ንህዝብታት ኢትዮጵያ ጥራሕ ዘይኮነ ንህዝቢ ጎደቦን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ እውን ኣገዳሲ ብምዃኑ፡ ኩሉ ዝሰምዕን ዝኽእልን ዓቕሚ ዘለዎን ክሰርሓሉ የተሓሳስቡ።