ኣብ ህንዲ ኣብ ግልጋሎት ዝወዓለ ሞዴስ ስለምንታይ እዩ ዝእከብ ?

ሞዴስ ጽግያት Image copyright SAM PANTHAKY

ኣብ ሃገረ ህንዲ ብዛዕባ ወርሓዊ ፅግያት ምዝራብ ከም ነውሪ'ዩ ዝውሰድ። ኣብ ከምዚ ዝበለት ሃገር ከኣ ደቂ ኣንስትዮ ዝተጠቐማሉ ሞዴስ ንምእካብ ምንቅስቓስ ምክያድ ማዕረ ክንደይ ከም ዝኸብድ ሕሰብዎ።

ሰብ ሞያ ጥዕና ግን፡ ኣብ ምዕራባዊ ህንዲ እትርከብ ግዝኣት ማሃራሽትራ፥ ተኽአሎታት ሕማም መንሽሮ ማህፀን (cervical cancer) ንምምርማር፤ ደቂ ኣንስትዮ ዝተጠቐማሉ ሞዴስ ካብ ምእካብ ንድሕሪት ኣይበሉን።

ኣብ ዓለም ካብ ዝርከባ ኣብ ኣፍ ደገ ማህፀን ብዘጋጥም ሕማም መንሽሮ ዝተጠቕዓ ደቂ ኣንስትዮ፡ እተን ልዕሊ ርብዒ፡ ህንዳውያን እየን።

ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ህንዲ ማህፀነን ክምርመራ ናብ ትካላት ጥዕና ዘይኸዳሉ ምኽንያታት፡ ኣብ ገጠራት፡ እኹል ትሕተ ቕርጽን መሳለጢያ ሕክምና ብዘይምህላዉን ክፍሊት እውን ስለዝኸብርን እዩ።

"ኣብ ገጠር ዝነብራ ደቂ ኣንስትዮ ኣዝየን ሓፋራት ስለዝኾና ምርመራ መንሽሮ ማህፀን ንኸይገብራ ይፈርሓ፤ ረብሓ ከም ዘለዎ እውን ኣይርድኣን" ይብሉ እቶም ኣብ ምክልኻል መንሽሮ ኣድሂቦም ኣውሮጳ ጆርናል ዝፅሕፉ ተመራመርቲ።

Image copyright Dr Atul Budukh/TMC Hospital
ናይ ምስሊ መግለጺ ሰብ ሞያ ጥዕና፡ ኣብ ህንዲ ንመጽናዕታዊ ምርመራ ዝእክቡዎ ዘለው መንዲል ንጽህና ደቀንስትዮ

ልዕሊ 90 ሚእታዊት ኣብ ገጠራት ህንዲ ዝነብራ ደቂ ኣንስትዮ ባዕላተን ኣብ ገዝአን ብጨርቂ ብዘዳለውኦ ሞዴስ እየን ኣብ ጽግያትን ዝጥቀማ።

እቲ ዝተጠቕማሉ ናይ ጨርቂ ሞዴስ ብምምርማር ድማ፡ መንሽሮ ኣፍ ደገ ማህፀን ዘምፅእ ቫይረስ ምህላዉን ዘይምህላዉን ክፍለጥ ከም ዝከኣል ተመራመርቲ ይሕብሩ።

ተመራመርቲ ትካል ታታ ሜሞሪያል ሰንተርን ሃገራዊ ምርምር ጥዕናን ህንድን፡ ኣብ ጥቕሚ ዝወዓሉ ካብ ኣጭርቕቲ ኣብ ዝተሰርሑ ሞዴሳት ዘካየድዎ ምርምር፡ ኣብቲ ሞዴስ መንሽሮ ኣፍ ደገ ማህፀን ከምፅእ ዝኽእል ቫይረስ ፓፒሎማ ከም ዝረኸቡ ኣረጋጊፆም።

"ብጣዕሚ ቀሊልን ምችኡን እዩ። ይኹን እምበር ነዚ መፅናቲ ብግቡእ ከይነካይዶ፥ እተን ደቂ ኣንስትዮ ፍቓደኛታት ዘይምዃነን ፈተና ኾይኑና" ይብሉ መራሒ እቲ መፅናዕታዊ ጉጅለ ዶክተር ኣቱል ባዱክ።

ዝሑል ዲ ኤን ኤ

ኣብዚ ክልተ ዓመታት ዝወስድ መፅናዕቲ፥ ዕድመአን ካብ 30 ክሳብ 50 ዝኾና፡ ሕማም መንሽሮ ኣፍ ደገ ማህፀን ዘይብለን ደቂ ኣንስትዮ ተመሪፀን። እተን ተሳተፍቲ፥ ወርሓዊ ፅግያት ኣብ ዝርእያሉ ናይ መጀመርታ መዓልቲ ዝተጠቐማሉ ጨርቂ ሞዴስ ኣብ ዝተዋህበን ቦርሳ ብምቕማጥ፡ ኣብቲ ከባቢ ንዝርከቡ ሰብ ሞያ ጥዕና ንክህባ ተነጊርወን።

እቲ ዝተኣከበ ካብ ኣጭርቕቲ ዝተሰርሐ ሞዴስ ኣብ ትሕቲ 20 ዲግሪ ሴንቲ ግሬድ መጠን ሙቐት ድሕሪ ምቕማጡ ናብቲ ማእከል ምርምር ተላኢኹ።

ድሕሪ እቲ መፅናዕቲ ድማ 24 ደቂ ኣንስትዮ መንሽሮ ኣፍ ደገ ማህፀን ዘምፅእ ፓፒሎማ ዝበሃል ቫይረስ ከም ዘለወን ተረጋጊፁ።

Image copyright Dr Atul Budukh/TMC hospital

ፅሬት መራብሒ ኣካላት

ውፅኢት እቲ መፅናዕቲ ከም ዝሕብሮ ፅሬት መራብሒ ኣካላት ደቂ ኣንስትዮ ዘይምህላው መንሽሮ ኣፍ ደገ ማህፀን ከምፅኡ ዝኽእሉ ቫይረሳት ንክፍጠሩን ንክራብሑን ጠንቂ ይኸውን።

ኣብ 2011 ኣቆፃፅራ ኣውሮጳውያን ኣብ ህንዲ ኣብ ዝተኻየደ ቆፀራ ህዝቢ ከም ዝሕብሮ፡ 41% ዝኾኑ መንበሪ ኣባይቲ፡ ዓይኒ ምድሪ ዘይብሎም እንትኾኑ፡ ካብቶም ዓይኒ ምድሪ ዘለዎም እቶም 16 ሚእታዊ ከኣ ዘይተኸደኑ (ዘይተኸምበቱ) እዮም።

" ኣብ ገጠራት ሕፅረት ዓይኒ ምድሪ ብምህላዉ፡ ደቂ ኣንስትዮ መራብሒ ኣካላተን ክሕፀባ ምቹእ ቦታ የብለንን" ይብሉ ዶክተር ባዱክ።

ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ጥቕሚ ዝወዓሉ ካብ ኣጭርቕቲ ዝተሰርሐ ሞዴስ ዳግማይ ምጥቃም እውን ነቲ ቫይረስ ከም ዘጋድዶ ይገልፁ።

ኣብ ህንዲ፡ ምስ ወርሓዊ ፅግያት ዝተታሓሓዙ እምነታትን ጎዳእቲ ባህልታትን፡ ንዚ መፅናዕቲ ማሕለኻ ከም ዝኾኖ ሓቢሮም።

ደቂ ኣንስትዮ ወርሓዊ ፅግያት እንተልዩወን ናብ ክሽነ ክኣትዋ ኣይፍቀደለንን። ብተወሳኺ ናብ ቤተ መቕደስ ከይኣትዋን ሃይማኖታዊ ስርዓታት ከይካፈላን ይኽልከላ።

ዘላቒ ፍታሕ

ኣብ ምክልኻል መንሽሮ ኣፍ ደገ ማህፀን ዘድሃቡ ናይ ጥዕና ኣስተምህሮታት፡ ብፍላይ ድማ ንዓበይቲ ዓዲ፥ ምስቲ ሕብረተሰብ ብቐረባ ንዝሰርሑ ሰራሕተኛታትን ሕድሕድ ስድራን ትምህርቲ ምሃብ፡

ደቂ ኣንስትዮ ንነብሰን ካብ ሕማም መንሽሮ ኣፍ ደገ ማህፀን ክከላኸላ የኽእለን።

ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ወርሓዊ ፅግያት ዘድሃቡ ጎዳእቲ ኣተሓሳስባታት ምውጋድ፡ እዚ ሕማም ንከይፍጠር ልዑል አበርክቶ ከም ዘለዎ እቲ መፅናዕቲ የመላኽት።

ኣብዚ መፅናዕቲ ከም ኣሉታ ዝተላዕለ ነገር እንተሃልዩ ወርሓዊ ፅግያ ንዘይጀመራን ንዘቋረፃን ደቂ ኣንስትዮ ኣብቲ መፅናዕቲ ዘይምምልካቱ እዩ።

ከም ኣገላልፃ ዶክተር ባዱክ ግን፡ እዚ መፅናዕቲ ወርሓዊ ፅግያት ንዘለወን ደቂ ኣንስትዮ በዚ መንገዲ ብምምርማር፡ መንሽሮ ኣፍ ደገ ማህፀን ምህላወንን ዘይምህላወንን ካብ ምፍላጥ ሓሊፉ፡ ብዝያዳ ንኸጥንቀቓ ይሕግዘን።

እዚ መፅናዕቲ ከም ሓድሽ ዓይነት መሳርሒ መመርመሪ ጥዕና ምውሳድ ከም ዝከኣል ድማ ዶክተር ባዱክ ይሕብሩ።