'መሪር ሓቂ፥ ኣብያተ ትምህርቲ ኣፍሪካ'

ተማሃሮ ኣብ ክፍሊ Image copyright UN Photo
ናይ ምስሊ መግለጺ ዝተሓተ ውፅኢት ኣብ ምምዝጋብ ዝረአ ፀገም ኣብ ሃገራት ትሕቲ ሳህራ ኣፍሪካ ይዓዝዝ

ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብዛዕባ ዘጋጥም ዘሎ "ናይ ምምሃር ቅልውላው ዓለም" የጠንቅቕ።

እቲ ውድብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፡ እቶም ናብ ትምህርቲ ዘይኸዱ ጥራሕ ዘይኮኑ እቶም ኣብ ቤት ትምህርቲ ዘለዉ ህጻናት ከይተረፉ'ዮም መሰረታዊ ክእለት ምጥራይ ሲኢኖም ዘለው።

"ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣለዉ፡ ግና ኸ ኣይመሃሩን"

ሽዱሽተ ካብ 10 ቆልዑን ኮተቴን ዓለም፡ መሰረታዊ ደረጃ ክእለት ክቐስሙ ከምዘይከኣሉ ዘረድእ ጸብጻብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ "ዘደንጹ'ዩ" ብምባል ሻቕሎቱ ገሊጹ። እቲ ኩነታት ከኣ "ናይ ምምሃር ቅልውላው" ከምዘመልክት ሓቢሩ።

Image copyright World Bank
ናይ ምስሊ መግለጺ ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ዘሎ ፅፈት ትምህርቲ ተወሳኺ ቆላሕታ ይጠልብ

ክሳብ ሕጂ፡ እቲ ዝበዝሐ ኣተኩሮ ናይ ዓለምለኸ ናይ ትምህርቲ ደገፍ፡ ኣብ ምስኣን ናይ ትምህርቲ ዕድል፡ ብፍላይ ኣብ ትሕተ-ሳሃራ ዘለዋ ሃገራት ኣፍሪቃን ናይ ህውከት ዞባታትን'ዩ ኮይኑ'ዩ ጸኒሑ።

እንተኾነ ግና፡ እዚ ብ'ዩነስኮ ኢንስቲዩትት ፎር ስታቲስቲክስ' ዝበሃል ትካል ዝተገብረ ሓድሽ መጽናዕቲ፡ እቲ ቀንዲ ዘሰክፍ ኮይኑ ዘሎ፡ ስእነት ብሉጽ ትምህርቲ ምዃኑ የተሓሳስብ።

እቲ መጽናዕቲ ከምዘረጋገጾ፡ ልዕሊ 600 ሚልዮን ናይ ትምህርቲ ዕደመ ዘለዎም ቆልዑ፡ መሰረታዊ ናይ ቁጽርን ምንባብን ክእለት የብሎምን።

ዓቢ ጋግ

እቲ መጽናዕቲ ከምዘመልክቶ፡ 88% ቆልዑን ኮተቴን ናይተን ኣብ ትሕተ-ሳሃራ ዝርከባ ናይ ኣፍሪቃ ሃገራት ብሓፈሻ፡ ብዘይ ብቑዕ ናይ ምንባብ ክእለት፡ ዓቕሚ ኣዳመ ሄዋን ክበጽሑ ምዃኖም ይገልጽ።

Image copyright World Bank
ናይ ምስሊ መግለጺ ብደረጃ ዓለም ኣብ ዝወጽአ መምዘኒ ተማሃሮ ደቡብ ምብራቕ እስያ ዝለዓለ ውፅኢት ካብ ሞንጎ ዘመዝግቡ እዮም

ብዘይ መሃይምነት ዘጥፈአን ቁጽሪ ዝመልኽን ህዝቢ፡ ዝኾነ ማሕበራውን ቁጠባውን ጥሙሓት ክሳለጡ ከምዘይክእሉ'ውን እቲ ጸብጻብ የተሓሳስብ።

"ዝበዝሑ ካብዞም ቆልዑ ካብ መንግስታቶምን ማሕበረ ኮማቶምን ዝተሰወሩ ኣይኮኑን። ኣብ ቤት ትምህርቲ'ዮም ዝርከቡ" ትብል ዳይረክተር 'ዩነስኮ ኢንስቲዩትት ፎር ስታቲስቲክስ' ሲልቪያ ሞንቶያ።

እዚ ናይ "ቤት ትምህርቲ ብዘይ ትምህርቲ" ጸገም፡ በቲ ኣብዚ ሰሙን'ዚ ዝወጸ ናይ ዓለም ባንክ (ዎርልድ ባንክ) ጸብጻብ'ውን ጎሊሁ ይርከብ።

ኣብ ኬንያ፡ ታንዛንያን ዩጋንዳን ዝርከቡ ተምሃሮ፡ ንብዙሕ ዓመታት ኣብ ቤት ትምህርቲ ድሕሪ ምጽንሖም፡ መባእታዊ ናይ ምድማር ይኹን፡ ምሉእ ሓሳባት ምንባብ ከምዘይክእሉ ተመራመርቲ የጠንቅቑ።

Image copyright World Bank
ናይ ምስሊ መግለጺ ድኻታት ሃገራት ኣብ ኣብያተ ትምህርተን ዝያዳ ክሰርሓ ከምዘለወን ውድብ ሕቡራት ሃገራት የተሓሳስብ

እንታ'ዩ እቲ ጸገም?

እቲ ዓለማዊ ባንክ (ዎርልድ ባንክ) ዝገበሮ መጽናዕቲ ምኽንያት ናይዚ ትሑት ደረጃ ውጽኢት ዝኾኑ ረቛሒታት ኣለልዩ፡

  • ብዙሓት ቆልዑ ናብ ቤት ትምህርቲ ክመጽኡ እንከለዉ፡ ኣብ ክምሃርሉ ዘይክእሉ ኩነታት'ዮም ዝርከቡ
  • ብዙሓት'ውን ብስእነት ምግብን ጥዕናን ይሳቐዩ፡ ሕርመትን (ደፕሪቨሽን) ድኽነትን ስድራቤቶም ትምህርቲ ክጅምሩ ከለው ድሮ ኣካላውን ኣእምሮኣውን ምዕባሊኦም ኣጉዲልዎ ይጸንሕ
  • ምስ ዓይነትን ደረጃን ናይቲ ዝወሃብ ትምህርቲ ዝተኣሳሰር ስክፍታት'ውን ኣለዉ፡ ምኽንያቱ ኣዝዮም ብዙሓት መምሃራን ንባዕሎም ግቡእ ትምህርቲ ዝቐሰሙ ኣይኮኑን
  • ኣብ ገለ እተን ኣብ ትሕተ-ሳሃራ ኣፍሪቃ ዝርከባ ሃገራት'ውን ምስ ትሑት ደሞዝ ዝተኣሳሰር ናይ መምህራን ብኩራት ጸገም ይረአ'ዩ።

ኣብ ዓለማዊ ባንክ ዋና ናይ ቁጠባ ኪኢላ፡ ፓል ሮመር፡ ንብዙሓት ቆልዑ ኣብ ቤት ትምህርቲ ምህላው ማለት፡ ቁምነገር ዘለዎ ትምህርቲ ይቐስሙ'ለዉ ማለት ከምዘይኮነ ብቕንዕና ምእማን ከድሊ'ዩ ይብል።

ተመሳሳሊ ዛዕባታት