ብምንቁልቋል ዓቕሚ ምግዛእ ብር፡ "ድኻ መስዋእቲ'ዶ ክኸውን ይግበኦ?"

ዓቅሚ ምግዛእ ብር
ናይ ምስሊ መግለጺ ኢትዮጵያ ብ15 ሚኢታዊ ዓቅሚ ምግዛእ ብር ነክያ።

ባንኪ ዓለም፡ ኢትዮጵያ ዓቕሚ ምግዛእ ገንዘባ ንኽትንኪ ፀቕጢ እናገበረ ዋላ እኳ እንተፀነሐ፡ ከምኡ ምግባር ካብ ጥቕሙ ንላዕሊ ዘስዕቦ ጉድኣት ይዛይድ ብምባል፡ መንግስቲ ንነዊሕ ግዜ እንከይተቐበሎ ፀኒሑ።

ሐዚ ግና ዝተዘሓሓለ ንግዲ ወፃኢ ንኽመሓየሽ ብምትላም፡ ዓቕሚ ሸርፊ ወፃኢ ብር ብ15 ሚእታዊ ከምዝቕንስ ተገይሩ ኣሎ።

እዚ ስጉምቲ ድማ ኣብ ሕብረተሰብን ሰብ ሞያ ገንዘብን ምጣነ ሃፍትን ዓብይ ስግኣት ፈጢሩ ይርከብ።

ብፍላይ ድማ እዚ ልዑል ምንቁልቋል ምግዛእ ዓቕሚ ብር፡ ከም ወትሩ ብሃለቕቲ (ብሃለኽቲ) ሸቐጣት እናተፀገመ ንዝርከብ ሸማቲ ሕብረተሰብ ዘደንግፅ (ዘሰምብድ) ክስተት እዩ።

በብወርሑ ዝግበር ክለሳ ዋጋ ነዳዲ ዘማረሮም ነባሪ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣይተ ደቻሳ፡ "ብምኽንያት እዚ ስጉምቲ እናጋጠመና ዝርከብ ፀገም፡ ካብ ቁፅፅር ወፃኢ ክኸውን እዩ" ብምባል ይሰግኡ።

በዓል ሞያ ፋይናንስ ዝኾኑ ኣይተ ኣብዱለመናን መሓመድ እውን ተመሳሳሊ ስግኣት አለዎም።

" ብምኽንያት ዕድጊት ካብ ወፃኢ ሃገር ብዝመፁ ሃለቕቲ ሸቐጣት፣ ጥረ ኣቑሑትን መምረቲ መሳርሕታትን፡ ግድፈታት ኣብ ዝገወዱላ ሃገር፡ ብክንድዚ መጠን ዓቕሚ ብር ንኽንኪ ምግባር፡ ኣብ ሓፂር ግዜ ምውሳኽ ዋጋ የስዕብ" ይብሉ።

ዓቕሚ ምግዛእ ብር ከም ዝንኪ ካብ ዝግለፅ ንነዘ፡ ኣብ ግልጋሎታትን ፍርያታትን ልዑል ለውጢ ዋጋ ከምዝህሉ ዝገልፁ ኣይተ ደቻሳ፡

" ንከማይ ዓይነት ተቖፂሩ ንዝሰርሕን ብመዓልታዊ ሸቕሊ ንዝመሓደርን ብዙሕ ህዝቢ፡ ብርግፀኝነት እዚ ለወጢ ከቢድ ፀገም ዘስዕብ ይመስለኒ" ይብሉ።

"እዚ ስጉምቲ ዝተተለመ ለውጢ ከምዘምፅእ ርግፀኛ ምዃን ኣብ ዘይከኣለሉ ንግዲ ወፃኢ፡ ድኻ መስዋእቲ ዶ ክኸውን ይግበኦ?" ብምባል ድማ ይሓቱ።

ልውውጥ ዕዳጋ

ኣማኻሪ ኢንቨስትመንት ዝኾኑ ኣይተ ጌታቸው ተኽለማርያም ድማ፡

"ብኣብዝሓ መሰረት ኢኮኖሚ ኢትዮጵያ ካብ ወፃኢ ዝመፁ ፍርያታት ብምዃኑ፡ ኣብ መኻዚኖ ፍርያት ዘለዎም ነጋዶ እኳ፡ ንቐፃሊ ዝፅበይዎ መጠን ብር ኢትዮጵያ እናስልሑ ወሰኽ ዋጋ ምግባሮም ዘይተርፍ እዩ" ይብሉ።

እዚ ድማ ኣብ ምግቢ፣ ክዳውንትን መድሓኒትን ሓዊሱ ሕብረተሰብ በቢመዓልቱ ኣብ ዝጠልቦም ሸቐጣት፡ ወሰኽ ዋጋ ምስዓቡ ዘይተርፍ ምዃኑ፡ ኣይተ ጌታቸው ወሲኾም ይገልፁ።

ኣብ ከባብታት መርካቶን ካዛንችስን ዝርከቡ ነጋዶ ሃለቕትን ቀወምትን ሸቐጣት ሓቲትና ከም ዝተረዳእናዮ፡

ዓቕሚ ምግዛእ ብር ክንኪ ስለዝተገበረ፡ ኣብ ልዕሊ ሸቐጣቶም ወሰኽ ከምዝህሉ ርግፀኛትት እዮም።

ክሳብ ክንደይ ዝኣክል ዝብል ንምውሳን ግና፡ ኩነታት ዕዳጋን ስምምዕ ነጋዳይን ይፅበዩ።

ባንኪ ዓለም ዋላ እውን መንግስቲ እንተዘይተግበሮ፡ ኢትዮጵያ ዓቕሚ ምግዛእ ገንዘባ ክትንኪ ድፍኢት ክገብር ፀኒሑ እዩ።

ኣይተ ጌታቸው " ዓቕሚ ምግዛእ ብር ነክዩ እንብል፡ ኣብ ፀሊም ዕዳጋን ኣብ ባንክታትን ብዝህሉ መጠን ሸርፊ ብር ሰፊሕ ኣፈላላይ እንትረአይ እዩ።

እዚ ዘርእይ ድማ ኣብ ዕዳጋ ዘሎ ጠለብ ሸርፊ ወፃእን ቀረብን ልዑል ዘይምምጥጣን ስለዝረኣይ እዩ" ይብሉ።

ብመንፅር እዚ ድማ፡ ሕዚ ዝተወሰደ ስጉምቲ ምንካይ ዓቕሚ ምግዛእ ብር፡ እዚ ክፍተት ንምፅባብ ኣወንታዊ ግደ ክህልዎ ከምዝኽእል ይሕብሩ።

ስግኣታት

ስመን ክግለፅ ዘይደለያ ነባሪት ከተማ ደሴ ዝኾና ነጋዲት ድማ፡

"ሸቐጣት፡ ብሰንኪ ሕፅረት ዶላር ካብ ዕዳጋ ኣብ ምጥፋእ ኣብ ዝርከበሉ እዋን፡ ዓቕሚ ምግዛእ ብር ብልዑል ኩነታት ምንካዩ፡ ኣብ ሕብረተሰብ ኮነ ኣብ ነጋዳይ ከቢድ ፅልዋ ምፍጣሩ ኣይተርፍን" ይብላ።

እዚ ስጉምቲ መንግስቲ፡ ዝተዘሓሓለ ዕዳግኦም፡ኣዝዩ ክጎድኦ ከምዝኽእል ይሰግኣ።

ክልቲኦም ሰብ ሞያ ምጣነ ሃፍቲ፡ መንግስቲ ክንድዚ ዝኣክል ስጉምቲ ምንካይ ምግዛእ ዓቕሚ ብር፡ ክንድቲ ዝሓሰቦ ለውጢ እንተዘይኣምፂኡ እኳ፡ ኣብ ዘላቕነቱ ግና ይጠራጠሩ።

ኣይተ ኣብዱል መናን፡ " ቅድሚ ሸውዓተ ዓመታት ዓቕሚ ምግዛእ ብር ኣብ ዝተነከየሉ እዋን፡ ኣብ ንግዲ ወፃኢ ተራእዩ ከም ዝነበረ ለውጢ፡ ሕዚ እውን ብውሱን መልክዑ ለውጢ ከምፅእ ይኽእል እዩ።

ይኹን እምበር ንንግዲ ወፃኢ ኣብ ዘድልዩ ቀረባት ዋጋ ስለዝውስኽ፡ እዚ እወንታዊ ለውጢ ቀፃልነት ከምዘይህልዎ ይገልፁ። ኣይተ ጌታቸው ድማ፡ ኣብ ኢኮኖሚ ኢትዮጵያ ዝረኣዩ ብዙሓት ፀገማት ኣለዉ።

ስለዝኾነ ድማ እዚ ስጉምቲ ኣብ ደቀቕቲ (መጠነ ንኡስ) ሸቐጣሸቐጥ ንዝረኣይ ፀገም ዘይምምጥጣን ክቐርፎ ከምዘይኽእል ይገልፁ።

መንግስቲ ነዚ ስጉምቲ ዝወሰደ ንግዲ ወፃኢ ንምትብባዕ ከምዝኾነ ዋላ እኳ እንተገለፀ፡ ነጋዲት ከተማ ደሴ ዝኾና ውልቀ ሰብን ኣይተ ደቻሳን ግና፡ ህዝቢ ንዝፍጠር ፅልዋን ኽባር መነባብሮን ብኸመይ ክፃወሮ ከምዝኽእልን እንታይ ከምዝተሓሰበን ይሓቱ።

"ዓቕሚ ምግዛእ ብር እንትንኪ፡ መጠን ሸርፊ ወፃኢ እውን ሓቢሩ እዩ ዝልወጥ። እዚ ድማ ኣብ ቀረብ ሸቐጣት ስለዝንፀባረቕ ብዙሓት ፀገማት ይፍጠሩ።

ከጋጥም ዝኽእል ምውሳኽ ዋጋ፡ ካብ ዝተገበረ ምንካይ ዓቕሚ ምግዛእ ገንዘብ ዝዛየደ ክኸውን ይኽእል" ዝብሉ ኣይተ ኣብዱልመናን፡ ስግኣት ሕብረተሰብ ግቡእ ምዃኑ የስምሩ።

ዝተዳዕጎለ ዕዳ

" ዓቕሚ ምግዛእ ብር ብምንካይ፡ ንግዲ ወፃኢ ምትብባዕ ይከኣል እዩ" ዝብል፡ ምልከታ ፖሊሲ ኣውፃእቲ፡ "ዓርሱ ዝኸኣለ ብድሆታት ኣለውዎ"ይብሉ ኣይተ ጌታቸው።

" ዓቕሚ ምግዛእ ብር ብምንካይ ጥራሕ ብኸመይ ንግዲ ወፃኢ ምትብባዕ ዝከኣል?

ለኣኽቲ ኣብ ዓለም ለኸ ዕዳጋ ዘለዎም ተወዳደርነት ዝተገደበ፡ ብምኽንያት ዓቕሚ ምግዛእ ብር ድዩ?" ብምባል ይሓቱ።

እዚ ስጉምቲ ኣብታ ሃገር ከቢድ ፅዕንቶ ከም ዝፈጥር ዝኣምኑ ኣይተ ኣብዱልመናን፡ " ዓቕሚ ምግዛእ ብር ምቕናስ፡ ኣብ ትካላት ልምዓት መንግስትን፡ ኣብ ናይ መንግስቲ ልቃሕ ወፃእን ዓብይ ፅልዋ ይህልዎ"፥ ይብሉ።

ክሳብ ወርሒ ሰነ 2009 ዓመተ ምህረት፡ ኢትዮጰያ ልዕሊ 23.5 ቢሊዮን ዶላር ዕዳ ልቓሕ ወፃኢ ኣለዋ። ዓቕሚ ምግዛእ ብር ብ15 ሚእታዊ እንትንኪ ድማ፡ ዕዳ እታ ሃገር ብዓሰርተ ቢልዮናት ብር ከምዝውስኽ ይገልፁ።

እዚ ስጉምቲ እታ ሃገር ዘለዋ ሸኽሚ ዕዳ ካብ ምኽባድ ብተወሳኺ፡ካልኦት ፀገማት እውን የስዕብ። ልዕሊ ኩሉ ድማ፡ ዋጋ ሸቐጣት እንትውስኽ፡ ካልኦት ቁጠባዊ ቅልውላዋት ክፍጠሩ ይኽእሉ።

ዓቕሚ ምግዛእ ብር ብምንካዩ ክስዕቡ ዝኽእሉ ፀገማት ድማ፡ ኣይተ ኣብዱል መናን ኣይተ ጌታቸውን ከምዝስዕብ ይገልፅዎም።

ቅድሚ እዚ ስጉምቲ ዝነበረ ናህሪ ዋጋ 10.8 ሚእታዊ ከምዝነበረ ዝገልፁ ኣይተ ጌታቸው፡ " ገና ካብ ምጅማሩ እዚ ወሰኽ ዋጋ ክውንጨፍ ይኽእል እዩ" ይብሉ።

ኣይተ ኣብዱልመናን ድማ፡ "ድሕሪ ዝተወሰነ ግዜ ካብ ንግዲ ወፃኢ ዝርከብ ኣታዊ፡ ቅድሚ ሕዚ ብዝነበሮ ክቕፅል እዩ።

እዚ ስጉምቲ ሃገራዊ ባንኪ ኢትዮጵያ፡ ናብ ዘይዛሪ ምንካይ ዓቕሚ ምግዛእ ብርን፡ ዕንክሊል ምውሳኽ ዋጋን ከእትወና እዩ" ብምባል ርኢቶኦም ይዛዝሙ።