26 ጥቅምቲ ዝካየድ ዳግማይ-መረፃ ኬንያ ስግኣት ከምዘሕደረሎም፡ ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን ነበርቲ ናይሮቢ ይዛረቡ

ደገፍቲ ኦዲንጋ ኣብ ተቓውሞ Image copyright AFP
ናይ ምስሊ መግለጺ ደገፍቲ ራይላ ኦዲንጋ ኣብ ጥቅምቲ ንዝካየድ መረፃ ቅቡል ከምዘይገብሩ ብተቓውሞ እንትገልፁ

ኣብ ናይሮቢ-ኬንያ ዝነብሩ ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን፡ ዳግማይ መረፃ ኬንያ ካብቲ ቅድሚ ክልተ ኣዋርሕ ዝተኻየደ ብዝኸፍአ ስግኣት ከምዝፈጠረሎም ይዛረቡ።

እቲ ኩነታት ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ እናተራሰነ ይመፅእ ብምህላው ክፍጥር ዝኽእል ነገር ምግማት ከምዘፀግም ስኽፍትኦም ይገልፁ።

ምስራዝ ውፅኢት መረፃ ውፅኢቱን

መረፃ ኬንያ-2017 ካብ ዝካየድ ክልተ ወርሕን ክልተ ሰሙንን ኮይንዎ'ሎ። ውጽኢት ቀዳማይ መረፃ ኬንያ ካብ ተቓዋሚ ውድብ ክሲ ስለዝቐረቦ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ'ዩ።

ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኬንያ ድማ ዕላዊ ንዝኾነ ውፅኢት ውድቂ ብምግባር ፡ዳግማይ መረፃ ክካየድ ወሲኑ።

ውሳነ ቤት ፍርዲ ኬንያ ኣብ ኣፍሪካ ንፈለማ እዋን ነይሩ። ውፅኢት መረፃ ውድቂ ዝገበረ ውሳነ፡ ኣብ ኣፍሪካ ኣብነታዊ መርኣይ ዴሞክራሲያውነት ክበሃል ተገሊፁ። ኬንያ ግን ኣይሃድአትን፡ በብእዋኑ ህዝባዊ ተቓውሞታት ምትእንጋዳ ኣይተረፈን። ኣብ ልዕሊ ሰብን ንብረትን ዕንወት ይስዕብ።

ብፍላይ ካብ መራሒ ተቓዋሚ ሰልፊ ናሳ-ራይላ ኦዲንጋ ዝለዓል፡ ኣብ ኣባላት ኮሚሽን መረፃ ምትዕርራይ ይገበር ዝብል ሕቶ ደገፍቲ ንተቓውሞ ክወጽእ ምኽንያት ኮይኑ ፀኒሑ እዩ።

Image copyright Reuters
ናይ ምስሊ መግለጺ ተቓውሞታት ንምፍሻል ዝተዳለዋ ከበድቲ ተሽከርከርቲ ኣብ ጎደናታት ናይሮቢ ምርኣይ ዝተለመደ እዩ

ንፅፅር ምስ ሕሉፋት መረፃታት

ኣብ ከተማ ናይሮቢ፡ ኣብ ስራሕቲ ንግዲ ዝተዋፈረት ኢትዮጵያዊት ገነት ንጉሰ ናብ ኬንያ ካብ እትኣቱ ኣስታት 15 ዓመታት ተቖፂሮም። እቶም ኣብ ኬንያ ዝፀንሓትሎም ዓመታት፡ ሰለስተ ከይዲ መረፃታት እታ ሃገር ክትዕዘብ ኣኽኢሎምዋ።

"ብንፅፅር ክረአ እንከሎ፡ እቲ ዝኸፍአ ዝበሃል ብ2005 ዝተኻየደ እዩ። ከቢድ ስግኣት ዝዓሰሎ፣ ህይወት ሰባት ዘጥፈአን ንብረት ዝዓነወሉን ነይሩ" ትብል።

በቲ ሽዑ እዋን ይትርፍ ልብኻ ኣውዲቕካ ናብ ስራሕ ክትወፍር፡ መእተውን መውፅእን እውን ከምዘይነበረ ትገልፅ። ብፍላይ ኣብቲ ንሳ እትነብረሉ ኪቢራ፡ ብርክት ዝበሉ ሹቓትን ካልኦት ንብረታትን ከምዝተቓፀሉ ትዝክር።

ኣብ ኬንያ ሓሙሽተ ዓመታት ዝፀንሐ ኤርትራዊ ዘርኣይ ተስፋማርያምን ገነትን ኣብ ሓደ ሓቂ ተመሳሳሊ ሓሳብ ኣለዎም።

እቲ ኣብ 2013 ዝተኻየደ መረፃ ካብቲ ናይ ቅድሚኡን ሎሚ ዝተኻየደን ዝሓሸ ምንባሩ ይዛረቡ።

Image copyright Zereay
ናይ ምስሊ መግለጺ ኣብ ናይሮቢ ዝነብር ኤርትራዊ ዘርኣይ

"ኣብዚ እንተዘይነበርኩ'ውን ብ2007 ዝተኻየደ ዝኸፍአ ምንባሩ ተገንዚበ'የ። እቲ ናይ ሕዚ ድማ ብጣዕሚ ዘሰክፍ ኮይኑ ረኺበዮ" ይብል ዘርኣይ።

ዳግማይ መረፃ - 2017

ኣብ ወርሒ ነሓሰ ዝተኻየደ መረፃ ወጥሪ ዝዓሰሎ ነይሩ። ክልተ ብዝሒ ደገፍቲ ዝነበርዎም ተናሓናሕቲ ሰልፍታት ዝተፋጠጡሉ ብምንባሩ፡ እንታይ ክፍጠር ከምዝኸእል ብቐሊሉ ምግማት ዝከኣል ኣይነበረን።

ብምኽንያት ስራሕ፡ ካብ ኢትዮጵያ ናብ ኬንያ ካብ ዝኣቱ 10 ወርሑ ከምዝመልአ ዝዛረብ፡ ኪኢላ ዕዳጋ ኣለም ኣለማየሁ "ኣብቲ ዝሓለፈ (መረፃ-2017) ዝነበረ ኩነታት ስግኣት ስለዝፈጠረለይ ስራሕ ገዲፈ ናብ ሃገረይ ተመሊሰ ነይረ" ይብል።

እዛ ከተማ ንናብራ ኣዝያ ምችውቲ፣ ዝደለኻዮ ቀረባት ቴክኖሎጂ ብቐረባ ትረኽበላን ተፈጥሮ ዝዓደላን ምዃና ዝገልፅ ኣለም፡ ከቢድ ወጥሪ ዝዓሰሎ መረፃ ክተእንግድ ከላ ግን ኣብ ኩለ-መዳያዊ ምንቅስቓሳታ ፅልዋ እንተሕድር ምዕዛቡ ይሕብር።

"ውሳነ ቤት ፍርዲ ኬንያ፡ ኣብ ኣፍሪካ ንዴሞክራሲያውነት መርኣያ ተባሂሉ እናተዘረበሉ፡ ነቲ መግለፂ ዴሞክራሲ ዝኾነ ውሳነ ናብ ሰላማዊ ረብሓ ኣብ ክንዲ ምሽራፍ፡ ተመሊስካ ናብ ጎንፅታት ምእታው ኣብ ስግኣት ክትኣቱ ይገብረካ" ክብል ይገልፅ።

ዮሃንስ፡ ኣብ ኬንያ ንሰለስተ ዓመታት ዝነበረ ኤርትራዊ እዩ። ንኬንያ ብፍላይ ድማ ንናይሮቢ ከምዝፈተዋ እንትገልፅ "ዓባይ ሃገርን ዓባይ ከተማን" ይብለን።

ቅድሚ ክልተ ኣዋርሕ ኣብ ዝተኻየደ መረፃ ስግኣት ዝሓደሮም ሰባት ናብ ሃገሮም ምኽያዶምን ኣብታ ከተማ ፅልምትምት ዝበለ ኩነታት ተፈጢሩ ምንባሩን ይዝክር።

"ሽዑ ካብ ዝነበረ ዘፍርሕ ኩነታት ንምትራፍ ካብ ገዛይ ከይወፃእኹ መዓልታት ኣሕሊፈ። ካልኦት ዝፈልጦም ሰባት እውን ናብ ከተማ ክወጽኡ ኣይከኣሉን" ይብል።

ዳግማይ ክካየድ ዝተወሰነ መረፃ ንኣለም ኮነ ንዮሃንስ ስግኣትን ሻቕሎትን ዝፈጠረ እዩ። ብፍላይ ራይላ ኦዲንጋ ኣብቲ ዕለት ደገፍቶም ንተቓውሞ ንክወፁ ምፅውዖም፡ ነቲ ወጥሪ ዝኸረረ ይገብሮ።

ስግኣትን ውሳነን

ኣብ ዝሓለፈ እዋን ናብ ኢትዮጵያ ከይዱ ዝነበረ ኣለም፡ "ሽዑ ናብ ሃገር ብምምላሰይ ኣብ ስርሐይ ፅልዋ ኣሕዲሩለይ እዩ። ሕዚ ግን ኣይክኸይድን። ዘድልየኒ ነገራት ብኣጋ ይገዛዝእ ስለዘለኹ ደሓን'ዩ ናብ ዝበልክዎ ከባቢ ከይደ ከሕልፎ እየ" ክብል ሓሳቡ ሂቡ።

Image copyright Alem Alemayehu
ናይ ምስሊ መግለጺ "ኣብ ዝሓሸ ቦታ ንምፅናሕ ብምሕሳብ ዘድልየኒ ነገር ኩሉ እናዓደግኩ እየ"

ገነት ኣብ ኪቢራ ሹቕ ኣለዋ። ሰለስተ መረፃታት ብምርኣያ "ክንድቲ ናይ 2007 ከቢድ እንተዘይኮነ'ውን፡ ኣስጊኡና'ሎ። ብፍላይ ዘለኹሉ ከባቢ ንዓመፅ ዝተቓልዐ ስለዝኾነ ናበይ ክንፅጋዕ ከምዘለና ኣይንፈልጥን" ትብል።

ኣብ ኪቢራ ዓመፅ እንተተወሊዑ ክወፅእ ንዝደሊ ሰብ ሓደ መንገዲ ጥራሕ ከምዘሎ፡ ንሱ'ውን ይትረፍ ነብሱ ንምትርፍ ንዝሃድም ነቲ ኩነታት ንምህዳእ ክኣቱ ንዝፍትን ፖሊስ እውን ኣዝዩ ከቢድ ከምዝኾነ ትገልፅ።

ሐዚ'ውን ብዝሓደሮም ስግኣት ወፂኦም ዝኸዱ ሰባት ከምዘለው ዝዛረብ ዮሃንስ ብወገኑ፡ "ኣብ ሞንጎ እቶም ተናሓናሕቲ ሓይልታት ገለ ምርድዳእ ክፍጠር እትስፎ" በሃላይ እዩ።

ንሱ ግን እቲ ዝነብረሉ ከባቢ 'ንስግኣት ዝተቓልዐ ኣይኮነን' ኢሉ ስለዝኣምን፡ ከምቲ ዝሓለፈ መረፃ ኣብ ገዝኡ ኮፍ ኢሉ ከምዘሕልፎ ገሊፁ።

ስግኣቶም ከምዘሎ ኮይኑ ግና፡ ኩሉ ነገር ብሰላም ክዛዘም ዘለዎም ሰናይ ትምኒት ይገልፁ።

ኬንያ 'ተኣማኒ ፕረዚደንታዊ መረፃ' ክተካይድ ኣይትኽእልን