እናሃለዉ ዘየለዉ 350 ሚልየን ህዝብታት

ዓመታዊ ፀብፃብ ዩኔስኮ Image copyright Getty Images

"ብብርኪ ዓለም" ዝብል ፀብፃብ ዕላዊ ብዝኾነ ቁፅሪ፡ ብሚልዮን ወይ ድማ ብቢልዮን ዝቑፀሩ ሰባት ዝብል ግዙፍ ሓበሬታ፡ ሓቢሩ ዕላዊ ምዃን እናተለመደ እዩ።

ፀብፃባት ማዕኸናት ዜና እውን፡ ኣብ ዓለም ዘጋጠመ ዓበይቲ ዕንወት ብምፅብፃብ፣ ንዘጋጠመ ጉድኣት ቆፂሮም፡ ነቲ ጉዳይ እዮም ዘጉልህዎ። እዚ ድማ ብዙሕ ትርጉም ዘለዎ ኣይኮነን።

ምናልባት እውን ካብቲ ሓቂ ዝኾነ ዛዕባ ወፂኦም ትኽክለኛ ብዘይኮነ መገዲ ስለዝጓዓዙ ይኾኑ።

ምኽንያቱ ድማ፡ ዓመታዊ ፀብፃብ ትምህርቲ ውድብ ሕብራት መንግስታት (ዩኔስኮ)፡ ብብርኪ ዓለም ዘሎ ተበፃሕነት ትምህርቲ፡ ህላውኦም ኣብ ድኽነት ብዝርከቡ 350 ሚልዮን ህዝብታት ኣሃዝ ተበፃሕነት ትምህርቲ ክጠፍእ ከምዝኽእል ምጥንቃቑ'ዩ።

ኣብዚ ኣሃዝ ዘሎ ፀገም ንእሽተይ ኣይኮነን። እዚ ቀይሕ መብራህቲ፡ ኣሃዝ 350 ሚልዮን፡ ማዕረ ብዝሒ ህዝቢ ሃገራት ኢንግሊዝ፣ ጀርመን፣ ፈረንሳይ፣ ጣልያንን ስፔይን እዩ።

ዘይተመዝገቡንዘይተርኣዩን ብድሆታትትምህርቲ

እዞም ኣብ ቆፀራን ፀብፃብን ትምህርቲ ዘይኣተዉ ህዝብታት፡ "ናይ ድኻታት ድኻ" ተባሂሎም ተገሊፆም እዮም። እዞም ህዝብታት እዚኦም ብቑዕ መንግስታዊ ምሕደራን ቆፀራ ህዝብን ዘይበፅሓሎም ስድራታት ዝነብሩ እዮም።

እዞም ብሚልዮናት ዝቑፀሩ ትምህርቲ ዘይረኸቡ ህዝብታት፡ ኣብ ምምዕባል ኣብ ዝርከባ ሃገራት ዓለም፡ ኣብ ዝተዓፈኑ ሻዉላት (ጥቕዕቓዕ ኣባይቲ) ዝነብሩን፡ ወይ ድማ መንበሪ ፍቓድ ዘይብሎም ስደተኛታትን እዮም።

ከም ሓበሬታ ዩኔስኮ፡ ብልምዳዊ ሓበሬታ ዝእከበሎም መንገድታት፡ ማለት እውን ኣብ ስድራ ዝግበር መፅናዕቲ፣ ቆፀራ ህዝቢ፣ መጠን ውልደትን ሞትን፡ ንቆፀራ ብዝሒ ህዝብን ቀረብ ሓደ ሓደ ግልጋሎታትን ጥራሕ እዮም ዝጠቕሙ።

Image copyright EPA
ናይ ምስሊ መግለጺ ብደረጃ ዓለም ኣብ ትምህርቲ ዝረኣዩ ፀብፃባት ክንደየናይ ተኣመንቲ እዮም?

ብምኽንያት እዚ ድማ ብኣማኢት ዝቑፀር ብዝሒ ህዝቢ ዋላ እውን ምቑፃር እንተተኽኣለ፡ ብዓሰርተ ሚልዮናት ዝቑፀሩ ድማ፡ ኣጋጣሚ ከይተቖፀሩ ዝተርፍሉ ኣጋጣሚ ክህሉ ስለዝኽእል፡ ሓበሬታ እንትእከብ ኩሉ ኣብ መዝገብ ቆፀራ ንምምዝጋብ ከቢድ እዩ።

ናብ ቤት-ትምህርቲ ዘይኸዱ፡ ግዳም ሓደር ( ተናበይቲ ጎደና) ህፃናት፡ ኣብቲ ዝግበር ቆፀራን ዝተረኸበ ኣሃዝን ኣይተኻተቱን። ናብ ቤት ትምህርቲ ከምዘይኸዱ ንምፍላጥ እውን ኣይተቖጽሩን። ገዛ ኣልቦን ሰበኽ ሳግምን እውን ቀዋሚ መንበሪ ስለዘይህልዎም፡ ኣብ ቆፀራ ህዝቢ ኣይኣተውን።

ብፖለቲካዊ ቅልውላው ዶባት ኣቋሪፆም ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ዝነብሩ እውን፡ ኣይተቖፀሩን።

ከም ሓበሬታ ውድብ ሕቡራት መንግስታት፡ ኣብ ምዕባይ ኣብ ዝርከባ ሃገራት ዓለም ኣብ ዝተገበረ መፅናዕቲ፡ ኣስታት 250 ሚልዮን ኣብቲ መፅናዕቲ ከምዘይተኻተቱን፡ ካልኦት ተወሰኽቲ 100 ሚልዮን ድማ ኣብ ዘይሕጋዊ ስደትን ኣብ ሃፋትም ሃገራትን ዝርከቡ ከይተቖፀሩ ዝተረፉ ከምዝኾኑ ይገልፅ።

ሓላፍነት/ተሓታትነት

ኣብዚ ዓመት ዝተኻየደ ቁፅፅር ትምህርቲ፡ ኣብ ጉዳይ ተሓታትነት ዘድሃበ ነይሩ።

መፅናዕቲ ዩኔስኮ (ትካል ትምህርቲ፣ ሳይንስን ባህልን ውድብ ሕቡራት ሃገራት) ከምዘመልክቶ ግን፡ መንግስታት፡ ኣገልግሎት ትምህርቲ ብዘይምብፃሕ ሓላፍነት ክወስዱ እንተኾይኖም፡ ክንደይ ሰባትከ ደገፍ የድልዮም ነይሩ ዝብል ምንፃሩ ኣገዳስ ምዃኑ የመልክት።

ኣብ ምንካይ መሃይምነትን ምብፃሕ ኣብያተ ትምህርትን ዝተታሓዙ ዓለም ለኻዊ ሸቶታት፡ ነቶም ብዝበኣሰ ኩነታት ዕድል ዘይረኸቡ ዜጋታት ኣብ ግምት ከምዘይኣተዉ ከስተብህሉ ይግባእ።

ዩኔስኮ፡ ብዛዕባ እቶም ኣብ ሃገራዊ ቁፅርታት ዘይተኻተቱ ዜጋታት፡ ሓላፍነት ዝወስድ ኣካል ንፁር ዘይምዃኑ ሕቶ ከምዘልዕል ሓቢሩ።

ከምዚኦም ዝበሉ ፀገማት ኣብ ባዕሉ ኣብ ዩኔስኮ'ውን ይረኣዩ እዮም።

Image copyright Getty Images
ናይ ምስሊ መግለጺ ዋላ እኳ ብዙሓት ተምሃሮ ናይ ትምህርቲ ዕድል እንተረኸቡ፡ 264 ሚልየን ግና ነዚ ዕድል ኣይረኸቡን።

ንሱ ግን፡ ዘውፅኦ ዓመታዊ ስታቲስቲክስ ዕድል ትምህርቲ ዘይረኸቡ ህፃናት፡ ነቶም ብቐሊሉ ክብፅሑ ዘይኽእሉ ማሕበረሰብ ከምዘካትት ይገልፅ።

ኣብ ሞንጎ ምብፃሕ ትምህርትን፡ ንትምህርቲ ዝግበር ናይ ገንዘብ ወፃኢ ንፅፅር እንትካየድ፡ ብሚልዮናት ዝግመት "ዝስወር" ገንዘብ ከምዘይተኻተተ ዩኔስኮ የረድእ።

እንተድኣ እቲ ሸቶታት ልምዓት "ዋላ ሓደ ሰብ ንድሕሪት ክተርፍ የብሉን" ዝብል ኮይኑ፡ እቶም ክሳብ ሕዚ ዘይተኻተቱ ሚልዮናት፡ ኣብ ልዕሊ መሬት ንምህላዎም እውን ኣፍልጦ ኣይተዋህቦምን ማለት እዩ።

ኣብ መኣዲ ትምህርቲ ዘይኣተዉ

ኣብዚ ዓመት ዝወጽአ ሓድሽ ኣሃዛዊ ፀብፃብ ከምዝሕብሮ፡ 264 ሚልዮን መናእሰይ ናይ ቀዳማይ ወይ ድማ ካልኣይ ደረጃ ተበፃሕነት ትምህርቲ ኣይረኸቡን።

እቲ ፀብፃብ ኣብ ዘፈር ትምህርቲ ንተኸታተልቲ ሽድሽተ ዓመታት ብሰንኪ ዋሕዲ ባጀት ተበፃሕነት ትምህርቲ ከምዝነከየ የጠንቅቕ።

Image copyright Getty Images
ናይ ምስሊ መግለጺ መንበሪ ፍቓድ ዘይብሎም ስደተኛታትን ገዛ ኣልቦን ህዝብታት፡ ኣብ ዝካየድ ቆፀራነ መፅናዕትን ኣይካተቱን።

ዓለም ለኸ ጉጅለታት ሚንስትራት ትምህርቲ (ጉጅለ ኣትላንቲስ)፡ ማለት እውን ነባር ሚኒስተር ትምህርቲ ኢንግሊዝ ኒኪ ሞርጋንን ሚኒስተር ትምህርቲ ኣሜሪካ ኣረን ዳንከንን፡ ማሕበረሰብ ዓለም ንሓገዝ ትምህርቲ ቆላሕታ ክህቦ ፀዊዖም።

ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ እውን ዩኒሴፍ፡ ኣብ ዝሓለፉ 10 ዓመታት ኣብ ድኻታት ሃገራት ዓለም፡ ትምህርቲ ኣብ ምዝርጋሕ ዝነበረ ለውጢ ዋላ ሓደ ዕብየት ከምዘይነበረ ምግላፆም ይዝከር።

ኣብ ቀረባ ኣዋርሕ ኤጀንሲ ስታስቲክስ ውድብ ሑብራት መንግስታት እውን፡ ናብ መኣዲ ትምህርቲ ኣብ ዝኸዱ ልዕሊ 600 ሚልዮን መናእሰይ መሰረታዊ ኣብ ዝኾኑ ምንባብን ምፅሓፍን፣ ምስላሕን ሕፅረት ከምዘሎ ብምግላፅ፡ ነዚ ዝረአ ጉድለት ፅሬት ትምህርቲ "ዘደንግፅ" ብምባል ኣጠንቂቑ እዩ።

በዚ ድማ ኣብ ትምህርቲ ዝግበር ቖፀራን ከይዲ ምምሃርን ምስትምሃርን ከቢድ ኮይኑ ኣሎ።