ኤርትራውያን ግዳያት ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን፡ ስድራ-ቤት ግዳያትን፡ ኣብ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት ምስክርነቶም ሂቦም

መድረኽ ምስክርነት ግዳያት Image copyright Elsa Churum
ናይ ምስሊ መግለጺ መድረኽ ምስክርነት ግዳያት

ኤርትራውያን ግዳያት ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ስድራ-ቤት ግዳያትን፡ ኣብ ከተማ ኒውዮርክ ሕቡራት መንግስታት ኣብ ዝተጋብአ መበል 72 ኣኼባ ሓፈሻዊ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት፡

ብደገፍ መንግስቲ ጂቡቲ ሚሺንን ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራን ኣብ ዝተወደበ፡ ሓያሎ ኤርትራውያንን ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት፡ ንተበግሶ ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ደገፎም ኣብ ዝሃቡሉ፡ መድረኽ - ኣኼባ ምስክርነት፡ (ሳይድ ኢቨንት) ተረኺቦም።

ኣብ ገዛእ ነብሶምን ስድራ-ቤቶምን ዘጋጠመ ዘሕዝን ተመኩሮን ምስክርነትን ኣቕሪቦም።

እቶም ኣብቲ ኣደራሽ ብኣካል ተረኺቦም፡ ከምኡ እውን ብስካይፕን ቪድዮን፡ ኣብ ገዛእ ነብሶምን ስደራቤቶምን ዝበጽሐ ምስክርነት ግፍዕን በደልን ዘቕረቡ፦

  • መንእሰይ ሃና ጴጥሮስ፡ ኣቡኣ ተጋዳላይ ጴጥሮስ ሰሎሞን ንልዕሊ 16 ዓመት ወላዲታ ተጋዳሊት ኣስቴር ዮሃንስ ከኣ ንልዕሊ 14 ዓመታት፡ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ወግዓዊ ክስን ንቡር መስርሕ ፍርድን ዝተኣስሩዋን፡ ንባዕላ እውን ግዳይ ግዱድ ዕስክርናን ማእሰርትን ዝኾነትን፡
  • ብሰንኪ ሃይማኖታዊ እምነታ ን32 ኣዋርሕ ኣብ ኮንተይነር ተኣሲራ፡ ብተደጋጋሚ ሃይማኖታ ክትቅይር ዝተሓተትን ብማህረምትን ስቓይን ዳርጋ ዝሰንከለትን ወንጌላዊት ዘማሪት ሄለን ብርሃነ፡
  • ድሕሪ ናይ 14 ዓመታት ብዘይ ዝኾነ ይኹን ንቡር ፍርድን ሕጋዊ መስርሕ ፍርድን ማእሰርቲ፡ ኣብ ዝሓለፈ 18 ነሓሰ 2017 ኣብ ቤት ማእሰርቲ ወላዲኡ ዝሞቶ መንእሰይ ሰሎሞን ሳምሶን፡
  • ኣክቲንግ ሚኒስተር ዜና ነበር ዓሊ ዓብዱ፡ ነቲ ስርዓት ራሕሪሑዎ ምስ ከደ፡ ሽማግለ ወላዲኡ፣ ሓዉን ጓል ሓዉን ንዓመታት ዝተኣስሩዎ፡ ሓው ዓሊ ዓብዱ፡ ኣቶ ሳልሕ ዮኑስ፡ "ሕሉፍ ግፍዒ ብዝምድናን ስጋን" ዘርእስቱ ምስክርነት ብቪድዮ፡
  • ግዳይ ምልካዊ መራሒ ጫድ ነበር ፕረዚደንት ሑሴን ሃብረ ዝኾነ ኣቶ ሱለይማን ጉንጉንግ፡ ግዳያት ሑሴን ሃብረ ነበር፡ ንኹሉ ዘጋጥሞም ዝነበረ ጸገማት ተጻዊሮም፡ ከመይ ገይሮም ተወዲቦም ንምልካዊ መራሒኦም ኣልዮም ፍትሒ ከምዘረጋገጹ፡
  • ከምኡ እውን ዳይርክተር ሕጋዊ ጉዳያት ማእከል ኣህጉራዊ ፍትሒ ካናዳ፡ ወይዘሮ ኣማንዳ ጋህረማኒ ከኣ ብዛዕባ ተሓታትነት እቶም ኣብ ኤርትራ ገበን ዝፈጸሙን ብዛዕባ ኣድማሳዊ ሕጋዊ ስልጣንን መብርሂ ብምሃብ ተመኩሮኦም ኣካፊሎም።
ናይ ምስሊ መግለጺ ሺላ ኪታሩዝ

ኣብቲ ኣጋጣሚ፡ መንእሰይ ሃና ጴጥሮስ፡ " ከም ኤርትራዊት መንእሰይ፡ እቲ ኣብ ኩሎም ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ኤርትራውያን መንእሰያት ኣሕዋተይ ዘጋጥም ዘሎ መከራን ማእሰርትን፡ ኣብ ነብሰይ እውን ስለዘጋጠመ፡ ስቓዮምን ወጽዕኦምን ይርድኣኒ እዩ። ካብኡ ንላዕሊ፡ ንናጽነት ህዝብን ሃገርን ንዓመታት ዝተቓለሱ፡ ተጋደልቲ ናጽነት ወለደይ፡ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ንቡር መስርሕ ፍርዲ፡ ኣቦይ ን16 ዓመታት፡ ወላዲተይ ን14 ዓመታት ደሃዮም ኣብ ዘይንሰምዓሉን ሃለዋቶም ኣብ ዘይንፈለጠሉን ቦታ ብምእሳሮም፡ ኣነን አሕዋተይን፡ ብዝኽትምናን ናፍቖትን እናተሳቐና እነሕልፋ ነብሲ ወከፍ ደቒቕ መራር ምዃና፡ ንዝኾነ ሕልና ዘለዎ ሃገራውን ብሰብኣዊ መሰላት ንዝግደሱ ውልቀ ሰባትን ትካላትን ማሕበረ ሰብ ዓለም ክሕብር እፈቱ። ዕድል ገይርና፡ ፈጣሪ ኣብ ዝፈቐዶ ሰዓት ምስ ወለደይ ገጽ ንገጽ ምስተራኸብኩ ከኣ፡ እቲ ዝኽእሎ ነገር ካብ ምግባርን ድምጺ ካብ ምዃንን ኣየዕረፍኩን - ተዓዚመ ኣይደነንኩን፡ ኣየጽቀጥኩን ክብሎም ስለዝደሊ እየ ድምጺ ኩሎም ዝተዓፈኑ ዜጋታተይ ዝኸውን ዘለኹ" ኢላ።

እታ ብሰንኪ ሃይማኖታዊ እምነታ ን32 ኣዋርሕ ብዘስካሕክሕ ኣገባብ ኣብ ፈቐዶ ኮንተይነርት ተኣሲራ፡ ዳርጋ ክሳብ እትለምስን ብዓረብያ ስንኩላን (ዊልቼር) ክትከይድ እትግደድን ዝተገፍዐት ወንጌላዊት ዘማሪት ሄለን ብርሃነ ብወገና፡

" ኣብቲ ንሕና ተኣሲረናሉ ዝነበርና እዋን ብዘይካ እቲ ዘስካሕክሕ ግፍዓዊ ኣተሓሕዛ ዋርድያታት ናብቲ ተኣሲርናሉ ዝነበርና ኮነተይነር ኣይኣትዉናን እዮም ነይሮም። ሕጂ ካብ ግዳያት ዘለኒ ሓበሬታ ግን ኣነዋሪ ጾታዊ ዓመጽ ከይተረፈ ይፍጸም ምህላዉ እዩ። ቅድሚ ሕጂ ከምልኹ ዝተረኽቡ እዮም ዝእሰሩ ነይሮም ሕጂ ግን ዳርጋ ብገዛ ገዛን ስድራ ብምልእታ ከይተረፉን እዮም ዝእሰሩ ዘለዉ። እታ ምስ በዓል ቤታን ውላዳን ተኣሲራ ኣብ ራብዓይ ወርሓ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝሞተት ኣማኒት ሓፍትና ፍቓዱ ከኣ ሓንቲ ኣብነት እያ" ብምባል ኩሉ ኤርትራዊ ድምጺ ግፉዓት ከኽውንን ነቲ ዝፍጸም ዘሎ በደል ዓገብ ክብልን ብትሪ ተማሕጺና።

ኣብቲ ትማሊ ሓሙስ 26 ጥቅምቲ ዝተኻየደ መበል 72 ኣኼባ ሓፈሻዊ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት፡ መበል 32 ኣኼባ ሳልሳይ ኮሚቴ፡ ፍልይቲ ራፖርተር ኣብ ጉዳይ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ወ/ሮ ሺላ ኪታሩዝ ብዛዕባ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ዝርዝራዊ መብርሂ ኣቕሪባ።

Image copyright Elsa Churum

ኣብቲ ሺላ ኪታሩዝ ዘቕረበቶ ጸብጻብ፡ ኣብ ኤርትራ፡ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት እናኸፍአን እናበኣሰን ይኸይድ ምህላዉ፡ ነቲ ቐንዲ ረቛሒታት ዝበለቶ፡

  • እቲ ብሕጊ ን18 ኣዋርሕ ጥራሕ ክኸውን ዝነበሮ ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ንፍሉይ ኩነታት ምኽንያት ገይሩ ዝተናወሐን ብዘይ ፍሉጥ ናይ ግዜ ገደብ ዝቕጽል ዘሎን ግዱድ ዕስክርና ዛጊት ናብ ንቡር ግዜኡ ዘይምምላሱ
  • እታ ሃገር መሰል ዜጋታታ ዘወሕሰላን ግዝኣተ ሕጊ ዘረጋግጸላን ሃገራዊ ቅዋም ዘይምህላዋ
  • ሃገራዊ ባይቶ ዘይምህላዋ
  • ናጻን ዘይሻራውን ቤት ፍርድን ዘይምህላዋ
  • ሕሉፍን ደረት ኣልቦን ስልጣን መንግሰቲ ዝሓትትን ዝቆጻጸርን ትካላዊ ኣካላት ዘይምህላው

እቲ፡ ድሮ ጸብጻብ መርማሪ ኮሚሽን ዘረጋገጾ፡ ከም ጾታዊ ዓመጽን ሰፊሕ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን፡ ፍኑው ማእሰርትን፡ ምሽራብን ምስዋርን፡ ምዕፋን ሓሳብካ ምግላጽን ምጽሓፍን፡ ምሕራም ኣምልኾን እምነትን ዝኣመሰለ ተግባራት ክሳብ ሕጂ ብሰፊሑ ይካየድ ብምህላዉ፡ ብኣብነታት እናጠቐሰት ኣረዲኣ።

ብዝያዳ ከኣ ንጉዳይ፡ ድሕሪ 14 ዓመታት ኢፍትሓዊ ማእሰርቲ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝሞተ ዳይረክተር ጀነራል ተለኮሙኒኬሽን ነበር ገዲም ተጋዳላይ፡ ሰለሙን ሃብቶም ከም ኣብነት ብምቕራብ፡ " ሓደ ሰብ ን 14 ዓመታት ዝኣክል ብዘይ ዝኾነ ይኹን ንቡር መስርሕ ፍርዲ፡ ካብ ስደራ-ቤቱ፡ ፈተውቱን መቕርቡን ተሰዊሩ፡ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሞይቱ እዩ'ሞ ሬሳኹም ተረከቡና ምባል ንሓደ ስድራ-ቤት ማዕረ ክንደይ ከቢድ ምዃኑ ንተጋባእቲ ኣረዲኣ።

Image copyright Elsa Churum
ናይ ምስሊ መግለጺ ምስክርንት ግህሰት ሰብአዊ መሰላት ኣብ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት ኒው ዮርክ

ኣብ ፈለማ 1970ታት ናብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ተሰሊፉ ኣብ ሓርነታዊ ቃልሲ ንናጽነት ምእንቲ ሃገሩን ህዝቡን ዝተቓለስ ተጋዳላይ ሰለሙን ሃብቶም ቅደሚ 14 ዓመታት ተኣሲሩ ድሕሪ ምጽናሕ ብ18 ነሓሰ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ድሕሪ ምማቱ ሬስኡ ንስድርኡ ተዋሂቡ። ስድራ ቤቱ እምበኣር፡ ወላዲኦም ብህይወቱ እንከሎ፡ ሓንቲ መዓልቲ እውን ትኹን ከይርእዩዎን ከይበጽሑዎን ንቡር መሰል ተነፊጎም ከብቅዑ፡ ምስ ሞት ሬሳኹም ተረከቡና ምባሎም ከምዝገረሞምን ምኽንያት ሞቱን ኣማውታኡን ሓቲቶም እውን ምንም ምላሽ ከምዘይተዋህቦም እዩ ዝገልጽ እቲ ብስካይፕ ምስክርነቱን ተመኩሮኡን ዘካፈለ ውላዱ።

እቲ ሕሉፍ ገፍዒ ብዝምድናን ስጋን ብዝብል ኣርእሰቲ ምስክርነቱ ዘቕረበ፡ ስድራ-ቤት ግዳያት ኣቶ ሳልሕ ዮኑስ እውን ነቲ ማንም ሕልና ዘለዎ ፍጡር ክፈርዶን ክምስክሮን ዝኽእል ሓደ እኹል ሰብ ፈጺሙዎ ብዝበሃል ጉዳይ ምንም ዘይፈልጡ ኣብ ዝወዓሉዎ ዘይብሎም ንጹሃት ኣባላት ስድራ ቤት ግዳይ ምዃኖም ከቢድ ግህሰት ምዃኑ ኣረዲኡ።

"ንማሕበረ ሰብ ምእዋይን ምንጋርን ሓደ ነገር እዩ፡ ግን ከኣ ምሉእ ብምሉኡ ጉዳይካ ናብ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት ምድርባይ ትርጉም የብሉን" ዝበለ፡ ንባዕሉ ግዳይ ምልካዊ መራሒ ጫድ ሑሴን ሃብረ ነበር፡ ኣቶ ሱለይማን ጉንጉንግ፡ ዜጋታት ጫድ ኣብቲ ሕሱም እዋን ዘበነ ግዝኣት ሑሴን ሃብረ ማዕረ ኽንደይ ከምዝተገፍዑን፡ ግን ከኣ ንኹሉ ዘጋጥሞም ዝነበረ ጸገማት ተጻዊሮም ከመይ ገይሮም ተወዲቦም ነቲ ምልካዊ መራሒ ኣልዮም ፍትሒ ከምዘረጋገጹ፡ ተመኩሮኡ ብምክፋል፡ ውጹዓት፡ ንወጽዓኦም ተሓባቢሮም ምስዝቃለሱዎ ጥራሕ ከምዝዕወቱ ሓቢሩ።

Image copyright Elsa Churum
ናይ ምስሊ መግለጺ ሱለይማን ጉንጉንግን ሄለን ብርሃነን

ኤርትራውያን ግዳያት ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ስድራ-ቤት ግዳያትን ንህዝቦምን ማሕበረሰብ ዓለምን ወጽዐኦምን ተመኩሮኦምን ንኸካፈሉ ምስ ጂቡቲ ሚሽን ብምትሕብባር መድረኽ ዝፈጠረት ዳይረክተር ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ወይዘሮ ኤልሳ ጭሩም ብወገና፡ " እዚ ንህዝቢ ኤርትራ ኣጋጢሙዎ ዘሎ ስቓይን መከራን ይንዋሕ ይሕጸር ብዘየገድስ ግዜኡ በሊዑ ክሓልፍ እዩ። ታሪኽ ከኣ ነቲ ዝኾነን ዝኸውንን ዘሎ ምምዝጋቡ ዘይተርፍ እዩ። ኣብዛ ናይ ጭንቂ እዋን፡ ኣብዛ ናይ መከራ ግዜ ትብዓት ኣጥሪና ነቲ ቀኑዕ ቅኑዕ፡ ነቲ ጌጋ ከኣ ጌጋ ክንብል እንተዘይኪኢልና ንሕና እውን ብታሪኽ ተሓተትቲ ኢና" ብምባል ዜጋታት ምእንቲ ፍትሒ ደው ክብሉ ጸዊዓ።