ካብ መዕበዪ ህፃናት ናብ ፍሉጥ ገጣምነትን ሓላፍነት ዩኒቨርሲቲ ማንቸስተርን

ለምን ሲሳይ Image copyright GREENWICH LIBRARIES
ናይ ምስሊ መግለጺ ኣብ መዕበዪ ህፃናት ፅቡቕ ግዜ ከምዘየሕለፈ ይዛረብ

ዝፈልጥዎ ወፃእተኛታት ለምን ሲሴ እናበሉ ይፅውዕዎ። ኣብ መዛዘሚ 1950ታት ናብ እንግሊዝ ዝኸደት ማርእሸት ወላዲቱ ዘይተፀበየቶ ጥንሲ የጋጥማ። ቆልዓ ወሊዳ ንምዕባይ ድልውቲ ስለዘይነበረት፡ ንዝወለደቶ ህፃን 'ለምን' ክትብል ስም ኣውፂኣትሉ። ሽዑ ለምን ወዲ ክልተ ወርሒ ህፃን እንከሉ ንመዕበዪ ህፃናት ተዋሂቡ።

ማርእሸት፡ ድሕሪ ቁሩብ ኣዋርሕ ወዳ ክተዕብየሉ ዘኽእላ ዓቕሚ ብምጥራያ፡ ወደይ መሊስኩም ሃቡኒ ዝብል ሕቶ ኣቕሪባ። እቲ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ዝህብ ገባሪ ሰናይ ትካል ግን፡ ውላዳ ክመልሰላ ድልው ኣይነበረን።

ኖርማን ዝተብሃለ ሰራሕተኛ እቲ ግብረ-ሰናይ ትካል፡ 'ለምን' ዝብል ስም ብናይ በዓሉ ቀይሩ 'ኖርማን' በሎ። ብድሕሪኡ ድማ ናብ ካልኦት ከዕብይዎ ዝኽእሉ ስድራ ኣሕሊፉ ሃቦ።

ዓቃባውያን ዝኾኑ ዘዕብይዎ ወለዱ፡ ብሞይኦም መምህርን ነርስን ነይሮም። ለምን፡ ንግዜ ቁልዕነቱ "ክፉእ ግዜ" ክብል ይገልፆ።

ብዕድመ እናወሰኸ እንትኸይድ ንመዕበይቱ 'ኣፀጋሚ' ቆልዓ ኮይኑ።

ምግቢ ናይ ምብላዕ ሸውሃት ኣይነበሮን። ናብ ገዛ ክኣቱ ኣይደልን። ብሓፈሻ ኣብ ህይወቱ ሕጉስ ኣይነበረን። ወዲ 12 ዓመት ምስኮነ፡ እቶም ዘዕብይዎ ወለዲ "ኣብ ገዛና ክንርእዮ ኣይንደልን" ብምባል መሊሶም ነቲ መዕበዪ ትካል ኣረከብዎ።

18 ዓመት ክሳብ ዝመልኦ ናብ ኣርባዕተ መዕበዪ ህፃናት እናተሰጋገረ ፀኒሑ። ኣብቶም ዓመታት ግን ዘርኣውን ስነ-ልቦናውን ጥቕዓት ኣጓኒፎሞ'ዮም። ወላዲት ኣዲኡ ደርብያቶ ከምዝኸደትን ወገን ከምዘይብሉን ይንገሮ ነይሩ።

ዕድሚኡ 18 ዓመት ምስመልኦ ብዛዕባ ወላዲት ኣዲኡ ዝሕብሩ ገለ መረዳእታታት ተዋሂብዎ ወጺኡ። ኣብቲ ሽዑ እዋን ድማ ኣዲኡ ንምንታይ 'ለምን' ኢላ ስም ከምዘውፅኣትሉን እቲ ሰራሕተኛ 'ኖርማን' ከምዝበሎን ክግንዘብ ኪኢሉ።

Image copyright Aida Muluneh
ናይ ምስሊ መግለጺ ግጥሚ ስምዒታት ናይ ምግላፅ ልዑል ዓቅሚ ከምዘለዎ ይኣምን

ኣዲኡ ማርእሸት፡ ወዳ ንክምለሰላ ናብቲ መዕበዪ ህፃናት ኣብ ዝፀሓፈቶ ደብዳበ "ንለምን ከመይ መሊሰ ክረኽቦ እኽእል? ምስ ስድርኡ ክኸውን እደሊ እየ። ኣድልዎ ክፍፀሞ ኣይደልን" ኢላ ከምዝተማሕፀነት'ውን ፈሊጡ። ብዙሕ ከይፀንሐ ስሙ ካብ ኖርማን ናብቲ ዝነበሮ ለምን ቀይርዎ።

ለምን ካብ መዕበዪ ህፃናት ምስወፀ ብሕታውነት ይስምዖ ምንባሩ ይዛረብ። "ኣብ በዓላት፡ ስድራ ተኣኻኺቦም እንትውዕሉ ኣነ ግን ንበይነይ ነይረ። ካብዚ ብዝነቅል ድማ ብዘላትኒ ዓቕሚ፡ ኣብ መዕበዪ ቖልዑ ዘለው ህፃናት ኣብ ድሮ በዓል ልደት (ክሪስማስ) ናብ ገዛይ ዓዲመ ድራር ዝእንግዶም" ክብል ይዛረብ።

ካብ መዕበዪ ህፃናት ድሕሪ ምውፅኡ፡ ኣብ ከተማ ማንቸስተር ኣብ ዝርከብ ቤት ሕትመት፡ ስራሕቲ ስነ-ፅሑፍ እናሰርሐ ወላዲት ኣዲኡ ምትእልላሹ ቀፂሉ።

ንዓመታት ደሃያ ክረክብ ዝገበሮ ፃዕሪ ሰሚሩሉ፡ ወዲ 21 ዓመት ምስኮነ ኣብ ጋምቢያ ምስ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ትሰርሕ ምስዝነበረት ወላዲቱ ተራኺቡ።

ብዛዕብኣ እንትዛረብ "ስእሊ ወላዲተይ ካብ ዝተምሃረትሉ ኮሌጅ'ዩ ተዋሂቡኒ። ወዲ 21 ዓመት ኮይነ እየ ረኺበያ። እዚ ድማ ኣቦይ ንዓዓ ዝረኸበሉ ዕድምኣ እዩ። ኣደይን ኣቦይን ንመወዳእታ ግዘ ዝተራኸቡሉ ግዜ፡ ኣነ ዝተፀነስኩላ መዓልቲ እያ" ዝብል ለምን "የማርእሸት ሲሳይ እትገርም ሰበይቲ እያ። ተራኺብና ካብ ንዘራረብ ልዕሊ ሓደ ዓመት እንተኾነና'ኳ፡ ብዙሕ ግዜ ተራኺብና ኢና" ክብል ይዝክር።

ለምን፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ወናኒ ፍትዋት መፃሕፍትን ድርሰታት ተዋስኦን ከምኡ'ውን ፀሓፊ ግጥሚ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ቻንስለር ዩኒቨርሲቲ ማንቸስተር እንትኸውን፡ ካብ ዝተፈላለዩ ዩኒቨርስቲታት እንግሊዝ ዝተፈላለዩ ናይ ክብሪ ዶክትሬታት ተቐቢሉ እዩ።

ለምንን ስራሕቱን

ለምን ሲሳይ ብዛዕባ ስራሕቱን ውልቀ-ህይወቱን ንቢቢሲ እንትዛረብ "ኩል ግዜ ብዛዕባ ውልቀ-ህይወተይን ኣብ መዕበዪ ህፃናት ዘሕለፍክዎ እዋንን ምፅሓፍ የሕጉሰኒ። ዝሓለፍኩሉ መገዲ ንኻልኦት ከርእይ ድልየት ኣለኒ። ክዛረቦ ዝደሊ ዛንታ ድማ ብፅሑፍ ክገልፆ ይቐለኒ" ኢሉ።

"ንክትብሎ ዝኸብድ ነገር ኩሉ ብግጥሚ ምግላፅ ይከኣል'ዩ። ካብ እዋን ቁልዕነተይ ጀሚሩ ግጥሚ ትንቢታዊ ሓይሊ ከምዘለዎ ይስምዓኒ ነይሩ። ኣብ መዕበዪ ህፃናት ኣብ ዝነበርኩሉ እዋን፡ ሓዘንን ካልኦት ስምዒታተይን ብግጥሚ እገልፆም ነይረ" ክብል ንግጥሚ ዘለዎ ዓᎁቕ ስምዒት ይገልፅ።

Image copyright benjireid.com
ናይ ምስሊ መግለጺ ስራሕቱ ናብ ኣምሓርኛ ተተርጒሞም ክዝርግሑ እናሰርሐ እዩ

"ንስነ-ፅሑፍ እንታይ ኣበርክቶ ከምዝወፈኹ ኣይፈልጥን። ብስራሕተይ ንሰባት ኣበራቢረ እንተኾይነ ግን ሓበን ይስምዓኒ" ኢሉ።

ቅድሚ 15 ዓመታት ዝፀሓፎን ብጣዕሚ ዝተፈተወሉን "Something Dark" ዝተብሃለ መፅሓፉ፡ ብዛዕባ ህይወት ታሪኹ የዘንቱ። "እዚ መፅሓፍ ንኢትዮጵያ ሓዊሱ ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ኣፍሪካ፡ ኣብ መድረኽ ኣንቢበዮ እየ። ኣብ ሬድዮ ቢቢሲ'ውን ተተሪኹ እዩ" ይብል።

ኢትዮጵያን ለምንን

"እንግሊዛውን ኢትዮጵያውን ከምዝኾንኩ'የ ዝሓስብ። ንኢትዮጵያ ዓᎁቕ ፍቕሪ ኣለኒ" ዝብል ለምን፡ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ናብ ኢትዮጵያ ከይዱ ስራሕቱ ከምዘቕረበ ይዛረብ።

"ብዙሓት ናይ ስነ-ፅሑፍ ስራሕተይ ናብ ኣምሓርኛ ንክትርጎሙ ምስ ኢትዮጵያውያን መሓዙተይ እናተዘራረብኩ እየ። ኣብ ቀረባ ዝጅምሮ ፕሮግራም ነፃ ዕድል ትምህርቲ'ውን ኣሎ። እዚ ዕድል ንኢትዮጵያውያን ተምሃሮ ብፍሉይ ኩነታት ተረባሕቲ ዝገብር እዩ፤ ልዑል ሓበን ድማ ይስምዓኒ" ይብል።

ኣብ እንግሊዝ ተወሊዱ ብምዕባዩ ቋንቋ ኣምሓርኛ ምዝራብ ኣይኽእልን። "Gold from the Stone" ዝብል መፅሓፉ ናብ ኣምሓርኛ እናተተርጎመ እዩ።

ካብ ስራሕቲ ስነ-ፅሑፍ ብተወሳኺ ቻንስለር ዩኒቨርሲቲ ማንቸስተር ኮይኑ ዝሰርሕ ዘሎ ለምን "ቻንስለር ስለዝኾንኩ ኣኼባታት ቦርድ እመርሕ። ተምሃሮ የመርቕ። ቻንስለር ኮይነ ካብ ዝተሓረኹሎም ምኽንያታት እቲ ሓደ ነፃ ዕድል ትምህርቲ ንክረኽቡ ብዝገብሮ ጻዕሪ እዩ" ኢሉ።