ዘይተሓስበ ዑደት ፕሬዚደንት ፈረንሳይ ኣብ ስዑድ ዓረብ

ንጉስ መሓመድ ቢን ሳልማን (ጸጋማይ)፣ ኢማኑኤል ማርኮን ኣብ ርያድ Image copyright AFP/Getty Images
ናይ ምስሊ መግለጺ ንጉስ መሓመድ ቢን ሳልማን (ጸጋማይ)፣ ኢማኑኤል ማርኮን ኣብ ርያድ

ፕረዚደንት ፈረንሳ ኣማኑኤል ማክሮን ድሕሪ'ቲ ብዘይመደብ ዝጀመሮ ናይ ስዑዲ ዓረብ ዑደቱ ከምዝበሎ፡ ኣብ ኣገዳስነት ጉዳይ ርግኣት ሊባኖስ ዝያዳ ክጸቅጥ ምዃኑ ገሊጹ።

ማርኮን ንስዑዲ ዓረብ ምብጻሕ ዝፍጽም ዘሎ ናይ ሊባኖስ ቀዳማይ ምኒስተር ሳዓድ ሓሪሪ ብቐዳም 4 ጥቅምቲ ንሂወቱ ብምስጋእ ካብ ሓላፍነቱ ድሕሪ ምውራዱ ኢዩ።

እዚ ድማ ሓሪሪ ብጸቕጢ ስዑድያ ኢዩ ካብ ስልጣኑ ወሪዱ ዝብል ምጥርጣራት ኣለዓዒሉ ኣሎ።

ማርኮን ከምዝበሎ ኣብቲ ምስ ሰበስልጣናት ስዑድያ ዝገብሮ ርክባት ብዛዕባ ቅልውላው የመን፡ ብፍላይ ድሕሪ'ቲ ብስዑድያ ዝምራሕ ጥምረት ንኹሉ'ቲ፡ ናብታ ብዂናት እትሕመስ ዘላ ሃገር ዘምርሕ ናይ ሓገዝ መስመራት ድሕሪ ምዕጻዎም ዘሎ ኩነታት ኣመልኪቱ ክዘራረብ ምዃኑ ገሊጹ።

እቲ ምዕጋት ብሰኑይ 6 ጥቅምቲ ካብ የመን ናብ ሪያድ ተወንጫፊ ድሕሪ ምትካሱ ኢዩ ተውሲኑ።

እንተኾነ እቲ ተወንጫፊ ቅድሚ ዒላምኡ ምውቅዑ ኣብ ጥቓ ከተማ ሪያድ'ዩ ተኸቲሩ።

መንግስቲ ስዑድያ ድማ እቲ ብኢራን ዝድገፍ ናይ ሊባኖስ ሂዝቡላህ ሚሊሻ ኢዩ ነቲ መጥቃዕቲ ኣካይዱ ብምባል ወንጂልዎ።

ሕቡራት ሃገራት ድማ እቲ ምዕጋት እንተዘይተላዒሉን ናይ ረዲኤት ምብጻሕ ስራሕ እንተዘይተጀሚሩን የመን፡ ኣብ ዓለም ኣብዝሓለፈ ዓስተርተታት ዓመታት ዘይተራእየ ''ንሚልዮናት ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ" ጥምየት ከንጸላልዋ ምዃኑ ኣጠንቂቑ።

ድሕሪ'ዚ ኩነታት፡ መንግስቲ ስዑድያ ብሓሙስ 9 ጥቅምቲ ኩሎም ኣብ ሊባኖስ ዝርከቡ ዜጋታታ ካብታ ሃገር ቀልጢፎም ኪወጽኡ ሓቢራ።

ብዙሓት ደቂ ሊባኖስ ድማ፡ ሃገሮም ኣብ ዝዓበየ ግጭት ኣብ መንጎ እታ ዝዓበየት ሃገር ኣመንቲ ሱኒ ዝኾነት ስዑድያን እታ ዝዓበየት ዞባዊ ጻላኢታ ዝኾነት ሃገር ኣመንቲ ሺዓ ዝኾነት ኢራንን ትሽመም ስለዘላ ስግኣቶም ይገልጹ ኣለው።

ማርኮን ቅድሚ ናብ ስዑድያ ምቕንዑ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኤሜሬት እንከሎ ከምዝበሎ ምስ ልኡል ሙሓመድ ቢን-ሳልማን ገጽ ንገጽ ተራኺቡ ክዘራርብ ምዃኑ ገሊጹ'ሎ።

ፕሬዚደንት ማርኮን ኣብ ርክበይ ብዛዕባ "ኣገዳስነት ርግኣትን ሓድነትን ሊባኖስ ክጸቕጥ ኢየ" ኢሉ።

"ድልየተይ ኩሎም ፖለቲካዊ መራሕቲ ሊባኖስ ኣብ ሃገሮም ብነጻ ኪነብሩ ኢዩ ...እዚ ማለት ድማ ነቶም ንዝኾነ (ፖለቲካዊ) መራሒ ዘፈራርሑ ዘለው ኣገዳሲ መርገጺ ኢዩ" ኢሉ።

ብምቕጻል፡ እቲ ፕሬዚደንት ፈረንሳ ምስ ሓሪሪ ዘይወግዓዊ ርክባት ኪገብር ከምዝጸንሐ ገሊጹ።

ሓሪሪ ብቐዳም ኣብ ስዑድያ ኮይኑ ኣብ ቴሌቪዥን ኣብዝሃቦ መግለጺ ብሰንኪ ኣብ ሂወቱ ዘነጻጸረ ናይ ቅንጸላ መደባት ካብ ሓላፍነቱ ከምዝወረደ ገሊጹ።

ኣብ መግለጺኡ፡ ሓሪሪ፡ ነቲ ኣብ ሊባኖስን ኢራንን ብፖለቲካን ወተሃደራውን ሓይሊ ሓያል ዝኾነ ሕዝቡላሕ ዘሊፉ።

Image copyright AFP
ናይ ምስሊ መግለጺ ሃሪሪ ካብ ስልጣን ብምልቃቁ ኩነታት ሌባኖስ ናበይ ከምርሕ ከምዝኽእል ኣይተፈልጠን

ኣቡኡ ቀዳማይ ምኒስተር-ነበር ራፊቒ፡ ኣብ 2005 ብሕዝቡላሕ ኣጻዊድዎ ዝብሃል ናይ ቦምባ መጥቃዕቲ ኢዩ ተቐቲሉ።

ዋላ'ኳ ብድሕሪኡ ተወሳኺ መግለጺ ኣይሃብ፡ ኣብ ሃገሩ ኣብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈቱ ግና ኣብ ሪያድ ምስ ናይ ወጻኢ ዲፕሎማት ርክባት የካይድ ከምዘሎ ገሊጹ።

ናይ ቢቢሲ ናይ ዓረብ ኣሰናዳኢ-ጋዜጠኛ ሴባስትያን ኡሸር ከምዝበሎ፡ ስዑድያ፡ ዜጋታት ካብ ሊባኖስ ኪወጽኡ ዘቕረበቶ ጻውዒት ነቲ ድሮ ኣብ ሊባኖስ ተፈጢሮ ዘሎ ውጥረት ተወሳኺ ነዳዲ ክኾኖ ኢዩ - ብፍላይ ነታ ናይ ሓሪሪ ሃለዋት ዘሻቕላ ዘሎ ሃገር ኢሉ።

ቅድሚ ገለ ስዓታት ድማ እተን ጎረባብትን ኣዕሩኽ ስዑድያ ዝኾና ሃገራት ወሽመጥን ኩዌትን ተመሳሳሊ መግለጺ ሂበን።

'መጥቃዕቲ ኣንጻር ስዑድያ ደው ኣብሉ'

ሲ ኤኔ ኤን ከምዝበሎ፡ ብሰኑይ፡ 6 ጥቅምቲ ስዑድያ ንሕዝቡላህ ነቲ ቅድሚ ሪያድ ምብጽሑ ዝተዓግተ ካብ የመን ዝወንጨፎ ሚሳይል ኮኒኑዎ።

ድሕሪ ሓደ መዓልቲ ድማ ፡ ልኡል ሙሓመድ ቢን ሰልማን ኢራን ነቶም ኣብ ብየመን ዝርከቡ ተቓወምቲ ሑቲ ሚሳይል ብምሃብ "ኣብ ልዕሊ ስዑድያ ቀጥታዊ መጥቃዕቲ ብምፍጻማ" ወንጂሉ።

እንተኾነ ኢራን ነቲ ብስዑዲ ዝቐረበ ጠቐነ "ሓሶትን ሓደገኛን'ዩ" ብምባል ነጺጋቶ።

እቲ ኩነታት ኸምዚ እናሃለወ፡ ሕዝቡላህ፡ መንግስቲ ስዑድያ ንናይ ሓሪሪ ካብ ስልጣን ምውራድ ዝዝርግሖ ዘሎ ወረ ወንጂሉ። ፕሬዚደንት ፈረንሳ ማርኮን፡ ሊባኖስ ኣብ ቅልውላው ኣብ ዘላትሉ እዋን ናይ ስዑድያ ዑደቱ ጀሚሩ