ዕውት ናብራ ኢትዮጵያዊ ኣብ ኣውስትራልያ

Image copyright DAWIT ETEFFA
ናይ ምስሊ መግለጺ ኣይተ ዳዊት ኢተፋ፥ ኣብ ስደት ኣብ ዝነብሩላ ኣብ ኣውስትራልያ ሕርሻ ዕምባባ ይውንኑን የሳልጡን።

ኣይተ ዳዊት ኢተፋ ይበሃሉ። ተውህቦ ኪነ-ጥበብን ሞያ ስእልን እንትህልዎም፡ ኣብ ሃገሮም ኣብ ዝነበሩሉ እዋን ናብ ዝተፈላለዩ ቦታታት ብምንቅስቓስ ክሰርሑ ፀኒሖም እዮም።

ኣብ 1992 ኣቆፃፅራ ኣውሮፓ፡ ናብ ኣውስትራልያ ኣትዮም። ኣብኡ ድማ ዝረኸብዎ ዓይነት ስራሕ ይሰርሑ ነይሮም።

ኩነታት ብምምችቻእ ከኣ ናብርኦም ዝሰመረ ንምግባር ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ክሰርሑ ጀሚሮም።

ድሕሪ ቁሩብ ዓመታት ኣብ ዝገዝእዎ መሬት፡ ብኢትዮጵያውያን ነበርቲ ኣውስትራልያ ተፈቲኑ ዘይፈልጥ ሕርሻ ዕምበባ ኣብ ምስላጥ ይርከቡ።

ካብ ሃገር ንምታይ ወፂኦም?

ካብ ሃገር ዝወፃእሉ ግዜ ብ1992 ይኹን እምበር፡ ቅድሚኡ ኣብ ሃገሮም ኮይኖም ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ስቓይን ምፍርራሕን ይበፅሖም ስለዝነበረን እዚ ኩነታት ድማ እናጸንከረ ብምኻዱ ካብ ሃገር ከምዝወፁኡ ይዛረቡ።

ነቶም ቀንዲ ዝብልዎም ምኽንያታት ድማ ብልሳኖም ብኸምዚ ዝስዕብ ይገልፅዎም።

ቀዳማይ ምኽንያት

"ኣብ ኢሉባቡር ኮይነ ስራሕቲ ስእሊ ኣብ ዝዓመሉ ዝነበርኩ እዋን፡ 'እንባ' ዝሰመኽዎ ስእሊ ሰሪሐ ኣብ ውሽጢ ሓደ ሆቴል ኣንጠልጢለዮ።" ዝብሉ ኣይተ ዳዊት፡ ወናኒት እቲ ሆቴል ሓገዝ ይገብራሎም ከምዝነበራን፡ ብመልክዕ ህያብ ከምዝሃብወንን ይገልፁ።

Image copyright DAWIT ETEFFA
ናይ ምስሊ መግለጺ ብፀገም ምኽንያት ዝበኪ ህፃን ዘርኢ ስእሊ ኣየዕተ ዳዊት ኢተፋ

ብድሕሪኡ ንመንግስቲ ዘናሹን ዘዋርድን ፖለቲካዊ ስእሊ ስኢልካ ተባሂሎም ኣብ ቅድሚ ሰበ-ስልጣን እቲ ከባቢ ከምዝቐረቡ ይዝክሩ።

"ኣብ ቤት ማእሰርቲ ንሓደ ወርሒ ምስተሳቐኹ፡ ሰላማዊ ሰብ ምዃነይ ዝፈልጠኒ ሓደ ሓለቓ ሚእቲ ዋሕስ ኮይኑኒ ካብ ማአሰርቲ ወፂኤ" ይብሉ።

ብድሕሪኡ ግን ዝጀመርዎም ስራሕቲ'ኳ ከይዛዘሙ ካብ ሃገር ክወፁ ከምዝተገደዱ ይገልፁ።

ካልኣይ ምኽንያት

''የሃምቢሳ እናትና ኑሮዋ'' (ኣደ ሃምቢሳን ናብራኣን) ዝብል ስእሊ ሰሪሐ ኣብ ምዕራብ ወለጋ ከተማ በቢላ ሰቐሊዮ።

እቲ ስእሊ፡ ሓንቲ ወላዲት ኦሮሞ እተሕልፎ ሂወት ንምርኣይ ኣብ ሓቐኛ ታሪኽ ተመስሪቱ ዝተሰርሐ እዩ።

ኣደ ሃምቢሳ ድኻ እያ። ሃምቢሳ ሎሚውን ብሂወት ኣሎ። ወዲ ሃምቢሳ፡ ዓሚ ኣብ በዓል ኢሬቻ ካብ ዝሞቱ ሓደ ምዃኑ ሰሚዐ ሓዚነ" ይብሉ።

"እቲ ስእሊ "ፀረ ኣብዮት" ተባሂሉ ተተርጒሙ ናብ ክፍለ ሃገር ድማ ተላኢኹ። ስእሊታት ዝሰርሓሉ ዝነበርኩ ስቲድዮ ድማ ተዓሺጉ።

ንክኣስሩኒ እናደለዩኒ ከኣ ናብ ድሬዳዋ ሃዲመ።"

Image copyright DAWIT ETEFFA
ናይ ምስሊ መግለጺ ሓዘንን ትካዘን ዘርኢ ስራሕቲ ጥበባት ኣይተ ዳዊት

ሳልሳይ ምኽንያት

ድሕሪ ናይ 7 ዓመታት ናብራ ስደት፥ መንግስት ስለ ዝተለወጠ ብ1983 ዓ/ም ናብ ነቀምቴ ተመሊሰ "ኦሮምያ ናይ ኦሮሞ እያ" ዝብል ስእሊ ሰሪሐ ኣብቲ ከተማ ሰቒለ፥ ይብሉ።

"እዚውን ካሊእ ስደት ኣስዒቡለይ። እቲ ስእሊ ኣቃፂሎም ነቲ ዝሰኣለ ውን ከነቃፅሎ ኢና ኢሎም፥ ነዓዬእ ንምሓዝ ኣለሻ ጀሚሮም። ካበኡ ናብ ኣዲስ ኣበባ ሃዲመ ተሓቢአ ፀኒሐ።

ኣብኡ 'ውን ብዙሕ ምፍርራሓ ምስ በፅሐኒ፥ ናብ ነገሌ ቦረና እንተኸድኩ'ኳ ምስ ገደደኒ ናብ ኬንያ ምሽጋር መሪፀ።" ብምባል ኣብቲ እዋን ዝበፅሖም ኩሉ ይዛረቡ።

"ናብ ኬንያ ካብ ዝመፅእ ጀሚረ፥ ናይ ኣእምሮ ዕረፍቲ ረኺበ። እዚ ማለት ፀገም ኣይገጠመኒን ማለት ኣይኮነን።

ፖሊስ ኣብ በቦትኡ ጠጠው እናበሉ፥ ይሓቱኒ ነይሮም።" ድማ ይብሉ።

መነባብሮ ኣውስትራልያ ብኸመይ ገልፁዎ?

ዕድለኛ ኾይነ፥ ነገራት ተሳሊጡለይ፥ ናብ ኣውስትራልያ ምስ መፃኹ ነፃነት ረኺበ። ንመጻኢ እውን እንታይ ክሰርሕ ከምዘለኒ ሓሲበ።

ናብራይ ከመሓይሹለይ ይኽእሉ እዮም ኣብ ዝበለኩዎም ስራሕቲ ድማ ኣትኲረ።

ነዚ ድማ ኣብቲ ቀዲመ ዝፈልጦ ስእልን ኣብ ስራሕቲ ምግዋሕን ነጢፈ፥ ብኽልተ እግረይ ድማ ጠጠው ክብል ከኢለ።

ካበኡ፡ ገዛ ገዚአ፥ ኣሐዲሰን ኣፀባቢቐን መሊሰ ብምሻጥ ፅቡቕ ኣታዊ ረኺበሉ። ተሳኺዑለይ ድማ።

ቀፂለ ድማ ምስ ባዓልቲ ገዛይ ናይ ዕምባባታት መፀባበቕን መሸጥን ዱካን ከፊትና ስራሕ ጀሚርና።

ባዓልቲ ገዛይ ዕምበባታት ምፅብባቕ ብጣዕሚ ስለ እትፎቱ ተዓዊትና።

ኣብዚ ሃገር ኣብ ዝተፈላለዩ ወቕቲታት፥ ኣብ ሕድሕድ መዓልቲ ዕምባበ እንታይ ዝኣክል ተደላይ ከምዝኾነ ምስተረዳእና ጠቕሊልና ናብ ሕርሻ ዕምበባ ክንኣቱ ወሲንና።

ካብዚ ተበጊስና፥ ቅድሚ 7 ዓመት 10 ሄክታር ዝኣክል መሬት ገዚእና ሕርሻ ዕምበባ ጀሚርና።

Image copyright DAWIT ETEFFA
ናይ ምስሊ መግለጺ ሕረሻ ዕምበባ ኣይተ ዳዊት ኢተፋ ኣብ ኣውስትራልያ

ሕጂ ኣብቲ 9 ሄክታር መሬት ዕምበባ ነፍሪ አለና። ብርግፅ ኣብዚ ሃገር 9 ሄክታር ማለት ንእሽተን እዩ፥ ኮይኑ ግና ኣብ ዝተፈላለዩ ወቕቲታት መሰረት ገይሩ ንሓደ ሓደ ናይ ስራሕ ዕድል ፈጢሩ እዩ።

ንቕድሚት ድማ ከምዝዓቢ ኣይንጠራጠርን።

ብናተይ እምነት ሓደ ሰብ ሰሊጡዎ ዝበሃል ኣብ ዝፈትዎ ስራሐቲ ክብርትዕ እንተሎ እዩ።

ንሰርሖም ብዘለና ነገራት ሕጉስ እየ። ሕልመይ ይሳኸዐለይ ኣሎ።

ግደ ወለዶም

ኣብ ሂዎት ንዘዓወትኩዎ ኩሉ፥ ናይ ወለደይ ግደ ዓብይ እዩ።

ኣብ ዘይምቹእ ኩነታት ኮይኖም፥ ኣብ ሕርሻ ኮነ ኣብ ንግዲ ክሳዕ ንሱዳን እናኸዱ ክነግዱ እናረእኹ እየ ዓብየ።

ኩነታት እንተተመቻቺኡለይ፥ ናብ ሃገረይ ከይደ ኣብ ስራሕቲ ልምዓት ክሳተፍ እየ ዝደሊ። ርሑቕ ድማ ኣይከኸውንን እዩ።

ንመጻኢ ዝእምቶ ሕልመይ፥ ናይቲ ህዝቢ አነባብራን ባህልን ብስእሊ ኣብ ሙዝየም ኣቕሚጠ ንቐፃሊ ወለዶ ምትሕልላፍ እዩ።