ኮሚቴ ሰኔት ኣሜሪካ፡ ትራምፕ ኣብ ትእዛዝ ኒኩሌር ዘለዎም ሓላፍነት መኺሩ

ሰባት ብዛዕባ ፈላማይ ሃይድሮጅን ቦምብ ሰሜን ኮርያ ብቴሌቬዥን እንትከታተሉ። 6 ጥሪ 2016 Image copyright Getty Images

ኣብ ታሪኽ 40 ዓመታት፡ ንፈለማ እዋን ኮንግረስ ኣሜሪካ፡ ንፕረዚደንት ዝተዋህበ ስልጣን ትእዛዝ ምትኳስ ኒኩሌር መርሚሩ።

ኮሚቴ ጉዳያት ወፃኢ እቲ ሰኔት መሳርሒ ኲናት ኒዩክሌር ናይ ምቁፅፃር ስልጣን ነይርዎ።

ሓደ ሓደ ኣባላት እቲ ሰኔት (ሴናተራት)፡ ፕረዚደንት እታ ሃገር ሓላፍነት ዝጎደሎ ትእዛዝ መጥቃዕቲ ኒዩክሌር ክህቡ ከምዝኽእሉ ይገልፁ።

ገሊኦም ድማ፡ ፕረዚደንት እታ ሃገር ንጠበቓታት (ሰብ ሞያ ሕጊ) እንከየማኸሩ፡ መጥቃዕቲ ኒዩክሌር ክኸፍቱ ዘኽእሎም ስልጣን ክህልዎም ከምዝግባእ ይሙግቱ።

ኮንግረስ ኣሜሪካ ንመወዳእታ ግዜ ኣብዚ ጉዳይ ዝተኻትዐ፡ ኣብ ወርሒ መጋቢት 1976 ኣቆፃፅራ ኣውሮጳውያን እዩ።

ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ነሓሰ ፕረዚደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ሰሜን ኮርያ እንተድኣ ምምዕባል ኣቶሚክ ቦምብ ቀፂላ፡ "ዓለም ዘይረኣዮ ሓውን ቁጠዐን" ኣብ ልዕሊኣ ከምዘውርዱ ምጥንቃቖም ይዝከር።

ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ፡ ኮሚቴ እቲ ሰኔት: ኣቦ መንበር ሪፐብሊካን ሴናተር ቦብ ኮርከር፡ ትማሊ ሰሉስ ኣብ ካፒቶል ሂል ኣብ ዝነበረ ህዝባዊ ክትዕ፡ፕረዚደንት እታ ሃገር ዶናልድ ትራምፕ፡ ንኣሜሪካ ናብ ሳልሳይ ኩናት ዓለም ይመርሓ ኣሎ ብምባል ከሲሶም ነይሮም።

ኣባል ውድብ ዲሞክራት ሜሪላንድ ካርዲን እውን፡ "እዚ ግምታዊ ውሳነ ኣይኮነን፡" ኢሎም።

ሓደ ሓደ ሴናተራት ድማ፡ ፕረዚደንት እታ ሃገር መጥቃዕቲ ኒዩክሌር ንከይፍኑ ተጨኒቖም ምንባሮም ገሊፆም።

ካብ ውድብ ዲሞክራትስ ዝኾኑ ክሪስ ሜርፊ፡ "ፕረዚደንት እታ ሃገር ዶናልድ ትራምፕ፡ ክትል ክትል ዝብሎም ቁጡዕ ብምዃኖም፣ ብጣዕሚ ዘይሚዛናዊ ውሳነ ስለዝውስኑን፤ ምስ ሃገራዊ ድሕነትን ጥቕምን ኣሜሪካ ዝፃረር፡ ትእዛዝ መጥቃዕቲ ኒኩሌር ከመሐላልፉ ይኽእሉ እዮም ። እዚ ድማ ብጣዕሚ'ዩ ዘገድሰና" ብምባል ስግኣቶም ይገልጹ።

ካብ 2011-2013 ኣቆፃፅራ ኣውሮጳውያን ኮማንደር ስትራተጂክ ኣሜሪካ ዝነበሩ ሮበርት ከህለር ድማ፡ ሕጂ፡ ኣብቲ ቅድም ዝነበርሉ ነባር ስርሖም እንተዝነብሩ እውን፡ ትእዛዝ እቶም ፕረዚደነት ሕጋዊ እንተኾይኑ፡ ከምዝትግብርዎ ይገልጹ።

ብዛዕባ ሕጋውነቱ ርግፀኛ እንተዘኮይኖም፡ ምስ ኣምኸርቲ ምተማኸርኩ ይብሉ። ርግፀኛ እንተዘይኮይነ ግን "ኣይፍጽሞን" ክብሉ ከም ዝተዛረቡ ይገልፁ።

ኣባል ሪፐብሊካን ዊስኮንሲን ሮን ጆንሰን ድማ፡ "እሞ እንታይ ምተፈጠረ?" ብምባል ይሓቱ።

ግብረ መልሲ ሚስተር ክህለር ግና፡ "ኣነ ኣይፈልጥን" ዝብል ኮነ።

ኣብቲ ክፍሊ ዝነበረ እኩብ ሰብ ኩሉ ስሒቑ። ግና ናይ ፍርሒ ሰሓቕ'ዩ ነይሩ።

Image copyright Getty Images

ካልእ በዓል ሞያ ፕሮፌሰር ፖለቲካል ሳይንስ ዩኒቨርሲቲ ዶክ ፒተር ፊቬር ከኣ፡ ፕረዚዳንታዊ ትእዛዛትን፡ "ኣብ ኩሉ ደረጃ ዘለዉ ሰራሕተኛታት ንክፍርሙ ዝሓትት" እዩ ይብሉ።

ብጠበቓታት፣ ብሚኒስትር ምክልኻል ሃገርን ኣብ ሰራዊት ብዘለዉ ውልቀ ሰባትን ክምርመር ይግበኦ።

"እቶም ፕረዚደንት ጥራሕ፡ ባዕሎም ሚሳይል ከወንጭፉ ኣይኽእሉን" ይብሉ ፕሮፌሰር ፊቬር።

'ዓበይቲ ናይ ሕጊ ክኢላታት'

ምክትል ፀሓፊ ምክልኻል ፖሊስ ባሪያን ማኬኦን፡ ወተሃደራዊ ሰበ ስልጣናት፡ እንተድኣ እቶም ፕረዚደንት ብዘይግቡእን ብተለዋዋጥን መገዲ ከምዝሰርሑ ተሰሚዕዎም፡ ተግባር እቶም ፕረዚደንት ደው ከብሉ (ክእግዱ) ይኽእሉ እዮም፡ ኢሎም።

"በዓል ኣርባዕተ ኮኸብ ጀነራላት፡ ውጥረታት እናቐነሱ ኣይኮኑን" ይብሉ ማኬኦን። ኣባል ውድብ ዲሞክራት ማሳቹቴስ ሴናተር ኤድዋርድ ማርከይ ግና፡ ዝተጠራጠሩ ይመስሉ።

"ጀነራላት ንፕረዚደንት ክቆፃፀሩ ክንኣምኖም ዘለና ኣይመስለንን" ኢሎም።

ኣብዚ ዘተ ኮንግረስ ኣሜሪካ ቀንዲ ዝተላዕለ ሕቶ ድማ፡ ሴናተራት ወይ ድማ ጀነራላት ኣብ ውሳነ ፕረዚደንት እታ ሃገር ኣብ ውሽጢ ደቓይቕን ሰኮንድን ንምውሳን ተኣማሚኖም ነይሮም ዝብል እዩ።

ኣብዚ ግዜ፡ ዋና ፀሓፊ ምክልኻል እታ ሃገር፣ ወተሃደራዊ ሰበ-ስልጣናትን ጠበቓታትን፡ ውሳነ እቶም ፕረዚደንት ንምግምጋም ቁሩብ ግዜ ይህልዎም።

ሓደ ሓደ ሴናተራት ግና፡ ፕረዚደንት እታ ሃገር ኣብ ከምዚ ዝበለ ሃዋህው፡ ቅልጡፍ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ክወስዱ ነፃነት ክህልዎ ይግባእ ይብሉ።

ሴናተር ማርኮ ሩቢዮ፡ ፕረዚደንት ኣሜሪካ፡ "ኣብ ስግኣት መጥቃዕቲ እንተድኣ ሃሊና፡ ቅልጡፍ ግብረ መልሲ ክህቡ ኣለዎም"፤ "ብሰብ ሞያ ሕግን ጠበቓታትን ክግደቡ የብሎምን" ብምባል ይሙግቱ።

ሪፐብሊካዊ ሴናተር ጄምስ ሪስች እውን፡ ሰበ-ስልጣናት ፒዮንጊያንግ ውሳንኦም ብግጉይ መገዲ ክርድእዎ ከምዘይግባእ ብምግላፅ ንሓሳብ

ሩቢዮ ደጊፎም።

"ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ነዛ ሃገር እዚኣ ንምክልኻል፡ ኣድላይ ዘበለ ኩሉ ክገብር እዩ" ክብሉ ጄምስ ሪስች ኣገንዚቦም።

ኣብ ፍፃመ ዘተ እቲ ሰኔት፡ ኣፅዋር ኒኩሌር ክዝምን (እዋናውነቱ ክመሓየሽን ክምዕብልን) ከምዝግበኦ፡ ሰብ ሞያ ሕግን ካልኦት ሞያውያንን ዝተስማዕምዕሉ ቀንዲ ጉዳይ እዩ።