"ዋላ እግረይ እንተሰኣንኩ፡ ዓቢ ነገር ስለዘትረፍኩ ንንእሽተይ ነገር ኣይጭነቕን'የ"

ፍረህይወት ዜና እናንበበት Image copyright Firehiwot Tamiru

ኣብ 2006 ዓ.ም መወዳእታ ወርሒ መጋቢት፡ ብልሙድ 'ዶልፊን' ትበሃል መኪና ብምሸት 13 ሰባት ፅዒና፡ ካብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ናብ ኣዳማ እናተጓዓዘት እያ።

ኣብዛ መዓልቲ እዚኣ፡ ንጉሆ፡ ብምኽንያት ስራሕ ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝኸዱ፡ ጉጅለ ፊልሚ ቀረፃ፡ ስለ ውዕልኦም እናውግዑ፡ እናተመለሱ እዮም።

ከምቶም ካልኦት ሰባት፡ ፍረህይወት ታምሩ እውን፡ ኣብ ማእኸል ኮፍ መበሊ ኮይና፡ ኣብ ጥቕኣ ምስ ዘላ፡ ናይ ሸሞንተ ወርሒ ነብሰ-ፁር እናዕለለለት እያ።

ግና እዞም ኩሎም ፀዋታት ካብ ሞጆ ኣይሓለፉን፤ ኣብ ፃት ኩሉ ነገር ናብ ኣውያት ተቐይሩ።

ዝጓዓዙላ መኪና ናብ ኣዳማ ዝወስዶ መገዲ ስሒታ፡ ድሕሪ ቁሩብ ሜትራት፡ ገደል ናብ ዘለዎ ቦታ ክትቅልቀል ጀሚራ።

ብፍጥነት ይጓዓዝ ስለዝነበረ፡ እቲ ሽፈር መኪንኡ ክቖፃፀር ኣይከኣለን፤ ድሕሪ ሒደት ጉዕዞ ተገልቢጣ።

ብርግፅ ትብል፡ ካብቲ ሓደጋ ተሪፋ ንምስክርነት ዝበቕዐት ፍረህይወት፡ " ብዙሓት በቲ ሓደጋ ዝበፅሖም ጉድኣት፡ ምንታዕ፣ ምልሕሓፅ፣ ፅሕባረን ጉድኣት ኣዕፅምቲን እዩ በፂሕዎም ነይሩ። "

ንሳ ግና ትሕቲ ዓካሪቶኣ ብዝበፅሓ ሓደገኛ ስብራት፡ ከቢድ ቃንዛ ፈጢሩላ ከምዝነበረ ትዝክር።

ሃንደበት እቲ ሓደጋ እንተጋጥም፡ ብድሕሪኦም ኣብ ዝነበረት መኪና ዝነበሩ ሰባት፡ ናብቲ ሓደጋ ዘጋጠመሉ ከባቢ ቀልጢፎም ስለዝበፅሑ፡ ነቶም ጉድኣት ሒዞም ናብ ሆስፒታል ኣዳማ ከይዶም።

ኣብቲ እዋን ነይሩ፡ ኣብ ስምዒት ድንጋፀ እንከላ ዘደንግፅ ዜና ዝሰምዐት።

"ኣብ ሆስፒታል ኣዳማ ምስ በፃሕኹ፡ ሓኻይም ጉድኣተይ ምስ መርመሩ፡ ክፅገን ስለዘይኽእል፡ ትሕቲ ዓካሪቶይ ዘሎ ክፋል እግረይ ክቑረፅ ከምዝግባእ ነጊሮምኒ፤ ኣነ ድማ ኣብቲ እዋን ኣይኮነን ብዛዕባ እግሪ ምቑራፅ፡ ብዛዕባ እቲ ሕክምና እውን ብትኽክል ክሓስብ ኣይኸኣልኩን። ምኽንያቱ ብህይወት ምትራፈይ ኣይኣመንኩን ነይረ፤ ሕዝ ሕዚ ዝሞት እናመሰለኒ፡ ኣብ ካልእ ክፋል ሰብነተይ እውን ተጎዲአ እኸውን እየ ብምባል፡ ነብሰይ እየ ዝፍትሽ ነይረ" ትብል።

Image copyright Firehiwot Tamiru
ናይ ምስሊ መግለጺ ፍረህይወት ድሕሪ እቲ ሓደጋ፡ ኣብ ሕክምና መፂኦም ምስ ዝሓትዋ ሰባት

ፍረህይወት ኣብቲ እዋን ኣብ ናይ ቀደም ትካል ሬድዮን ቴሌቬዥንን ኦሮሚያ፡ ኣብ ናይ ሎሚ ኦሮሚያ ብሮድካስቲንግ ኔትዎርክ፡ ብቋንቋ ኣምሓርኛ ንዝመሓላለፉ ፀብፃባት ብሪፖርተርነትን መንበቢት ዜናን ኮይና ትሰርሕ ነይራ፤ ዝተፈላለዩ መድረኻት እውን ተዳሉ።

"ዝገደደ ከቢድ ጉድኣት ከምዝበፅሓኒ እየ ሓሲበ፤ እግረይ ጥራሕ ኣይመሰለንን ነይሩ፤ ካብኡ ነቲ ሓኪም፡ 'እግረይ ጥራሕ? ኢለዮ፡ 'እወ' እንትብለኒ፡ በቃ እንድሕር ዘይጠቕመኒ ኮይኑ፡ ቆሪፅኻ ደርብዮ፡ ብህይወት ምትራፈይ ዓብይ ነገር እዩ ኢለዮ።"

ብርግፅ እዚ ውሳነ ንፍረህይወት ቀሊል ኣይነበረን። ይኹን እምበር ኣብታ ፃት እግራ ካብ ምስኣና ንላዕሊ፡ 'ክነብረሎም እየ' ንትብሎም ደቃ፡ ብህይወት ምትራፋ ከም ተኣምር እያ ርእያቶ።

"እግዚኣብሄር ሓልዩና እዩ እምበር፡ ቁሩብ ሸተት እንተዝብል ናብቲ ገደል ኢና ክንፀድግፍ ነይርና፤ እቲ ዝገርም ነገር ኣብ ጎነይ ዝነበረት ናይ ሸሞንተ ወርሒ ነብሰ-ፁር፡ ካብ ምፅሕባር ዝሓለፈ ሓደጋ ኣየጋጠማን፤ ውላዳ እውን ዋላ ሓደ ሓደጋ እንከይበፅሖ፡ ድሕሪ ወርሒ ብሰላም እያ ወሊዳ።"

ኣብቲ እዋን ሓደጋ እንተጋጥማ፡ ቦኽሪ ወዳ ወዲ 6 ዓመት፡ እቲ ካልእ ድማ ገና ወዲ 2 ዓመት ህፃን ነይሮም።

Image copyright Firehiwot Tamiru
ናይ ምስሊ መግለጺ "ንደቀይ እቲ ጉድኣት ንምርዳእ ከቢዱኒ ነይሩ"

ናህታ ጉድኣት ካብ ናይ ካልኦት ብዝተፈለየ ዝኸበደሉ ምኽንያት፡ ምናልባት ካብ ኮፍ ኣባህልኣ ወይ ድማ ምስ ዝገበረቶ ጫማ ክተሓሓዝ ከምዝኽእል ትግምት።

"ነዊሕ ታኮ ጫማ እየ ገይረ ነይረ፤ እግረይ እውን ብደንቢ ብምዝርጋሕ፡ ኣብ ቅድመይ ኣብ ዝነበረ ትሕቲ ወንበር ኣእቲወዮ ነይረ፤ ንሱ እመስለኒ፡ እታ መኪና እንትግልበጥ፡ እቲ ወንበር ዓክ-ዓካሪቶይ ሒዙ እዩ ተሰይሩ"

ንሳ ኣብ ድሕሪት ወንበር ስለዝነበረት እምበር፡ ኣብ ቅድሚት ዝነበሩ ተሳፈርቲ፡ እቲ ሽፈር ፍጥነቱ ንክቕንስ እናተዛረብዎ፡ ኣብ ሞንጎ እናዘወረ እንትታኸስ ድማ፡ ብዓውታ ይኹርይሉ ከምዝነበሩ፡ ድሕሪ እቲ ሓደጋ እያ ሰሚዓ ።

ንሳ ተስፋ ብምቑራፅ እግራ ንክቑረፅ ዋላ እኳ እንተወሰነት፡ ስድርኣ ግና ኣይኾንን ብምባል ብፅባሒቱ ናብ ኣዲስ ኣበባ ሒዞማ ተመሊሶም።

ኣሎ ናብ ዝበሃል በዓል ሞያ ዋላ እኳ ሒዞማ እንተኸዱ፡ ናይ ኩሎም መልሲ ተመሳሳሊ ብምዃኑ፡ ነቲ ዘይተርፍ ሓደ ዕድል ክቕበሉ ግድን ኮይኑ፤ ትሕቲ ዓካሪቶኣ ዝነበረ እግራ ተቖሪፁ።

"ኩሉ ግዜ ስድራ ሙሉእ ብሓደጋ መኪና ፀኒቶም፣ ኣደ ካብ ውላዳ ተፈልያ ክበሃል ስለዝሰምዕ፡ ሞት ዋላ እኳ ዘይተርፈኒ እንተኾነ፡ ብሓደጋ መኪና ከይኸውን ግና እፈርሕ ነይረ። ድማ ጥንቅቕቲ እየ ነይረ።

ኣብ ጋቢና ኮፍ ኣይብልን። ሽፈር ቁሩብ ቅልጥፍ እንተይሉ፡ አረ ቀስ በሉ እናበልኩ እጨቓጨቕ ነይረ። ግና ፅሕፍቶይ ክነብር ስለዝግበኣኒ...."

ፍረህይወት ፅሕፍቶይ ትብሎ፡ እግራ እንትትቁረፅ ዘጋጠማ ከቢድ ቃንዛ፡ ዳግማይ ንክተተኣናግድ ግድን ኮይኑ።

"መጀመርታ ምስተቖረፀ፡ ካልእ 'ስፔሻላይዝድ' ሓኪም መፅዩ፡ 'ብግቡእ ኣይተቖረፀን፤ ደሓር ንሰብ ሰራሕ እግርን ጫማን ከፀግመላ እዩ ኢሉ። ካልእ ኣማራፂ ስለዘይነበረኒ ዳግማይ መጥባሕቲ ገይረ።"

Image copyright Firehiwot Tamiru
ናይ ምስሊ መግለጺ "ኣብ መንገዲ ከመይ ክኸይድ ከምዘለኒ ንልዕሊ ሓደ ወርሒ ተማሂረ"

ኣብዚ ሕዚ እዋን፡ ፍረህይወት፡ ዘጋጠማ ሓደጋን ዘስኣናን ነገር፡ ኩሉ ግዜ ካብ ምሕሳብ ተናጊፋ፡ ናብ ናይ ቀደም ስራሓ ተመሊሳ ኣላ።

"ብክራንች (ምርኩስ) እናተንቀሳቐስኩ፡ እቲ ቁስሊ ምስ ደረቐ፡ ሰብ ሰራሕ እግሪ ብልክዐይ ተሰሪሑለይ፡ ዓቐብ፣ ቁልቁለት፣ ዘሻሕትት መገዲ፡ ከመይ ክጓዓዝ ከምዘለኒ፡ ንልዕሊ ሓደ ወርሒ ተማሂረ።

ኣብ ከይዲ፡ ናብ ስራሕ ሪፖርተርን ምድላው መድረኽን ተመሊሰ። ሕዚ፡ ቅድሚ ሕዚ ዝሰርሖ ዝነበርኩ ኩሉ ዓይነት ስራሕ እሰርሕ። ሓደ ዝተረፈኒ ነገር እንተሃለወ፡ ቅድሚ ሕዚ፡ ስራሕ ሞዴሊንግ እሰርሕ ነይረ፤ ሕዚ ግና ኣይሰርሕን።

እቲ ዝዓበየ ነገር ኣትሪፈ፡ ንንእሽተይ ነገር ክጭነቕ ኣይደልን።"