ኣብ ብዙሓት ሃገራት ምስሊ ምሸት እናጠፍአ ይመጽእ ኣሎ - ግን ስለምንታይ?

ሩባ ናይልን ከባቢኡን ብምሸት - 2016 Image copyright NASA
ናይ ምስሊ መግለጺ ናይልን ከባቢኡን ምሸት ብብርሃን ዘዕለቕለቐ እዩ።

መሬት ኣብ እዋን ምሸት እትመስሎ ምስሊ መሰረት ገይሩ ዝተኻየደ መጽናዕቲ ከምዝሕብሮ፡ ተፈጥሮኣዊ ዘይኾነ ሰብ ሰርሖ ብርሃን በብዓመቱ እናዛደ ምምጽኡ የመላኽት።

ካብ 2012 ክሳብ 2016 ኣብ ዝነበረ ግዜ፡ ተፈጥሮኣዊ ዘይኾነ ብርሃን በብዓመቱ ብልዕሊ ክልተ ሚኢታዊ ወሲኹ'ዩ።

ተመራመርቲ ከምዝብሉዎ ኣብ ብርክት ዝበላ ሃገራት ዘጋጥም ዘሎ ስእነት ምሸት ኣብ ልዕሊ እንስሳት፡ ፍጥረታትን ደቂ ሰባትን ኣሉታዊ ሳዕቤናት የሕድር ኣሎ።

ተመራመርቲ፡ ሰዓት መውጽኢ ብርሃን ምሸት ንምዕቃን ዝተምሃዘ መሳርሒ ራዲዮሜትር ከምዝተጠቀሙ መጽናዕቲ ሕታም ጋዜጣ ሳይንስ ኣድቫንስስ ይገልጽ።

Image copyright Science Photo Library
ናይ ምስሊ መግለጺ ክፋላት እንግሊዝ ብብርሃናት ዝደመቐ እዩ።

እዚ ድማ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዘሎ መጠን ብርሃን ምልውዋጥ ከምዘርኣየ ይሕብር። ኣብ ዓለም ኣለዋ ካብ ዝበሃላ ''ብብርሃን ዝደመቓ ሃገራት'' ኣሜሪካን ስፔንን ለውጢ ከየርኣያ እንትተርፋ፡ መብዛሕትአን ሃገራት ደቡብ ኣሜሪካ፥ ኣፍሪካን ኤዥያን መጠን ብርሃነን ወሲኹ'ዩ።

ኣብ ኲናት ዘለዋ ሶርያን የመንን ሓዊሱ፡ ኣዝየን ውሑዳት ሃገራት ዝርከብአን ኣህጉራት ጥራሕ ድማ መጠን ብርሃነን ምንካይ ኣርእየን እየን።

ተመራማሪ ማእኸል መጽናዕቲ ጀርመን ክሪስቶፈር ክኣብ፡ እዚ ተፈጥሮኣዊ ዘይኮነ ብርሃን ክውስኽ፡ ደቂ ሰባት ኣብ ኸባቢ ዘምጽኡዎ ለውጢ ምኽንያት ከምዝኾነ የቐምጡ።

''ኣብ ከም ኣሜሪካ፥ እንግሊዝን ጀርመንን ዝበላ ዝማዕበላ ሃገራት ዝርከባ ከተማታት፡ ምንካይ ብርሃን ከጋጥም ይኽእል'ዩ'' ዝብል ግምት ከምዝነበሮም ንቢቢሲ ተዛረቦም። ይኹን'ምበር እቲ መጽናዕቲ ብግልባጡ ኮይኑ ተረኺቡ ኣሎ።

Image copyright NASA
ናይ ምስሊ መግለጺ ህንዲ ኣብ 2012 ካብ ዝነበራ ብርሃን፡ እቲ ናይ 2016 ይደምቕ

ፕሮፌሰር ኬቪን ጋስተን ካብ ዩኒቨርሲቲ ኤክስተር ''ሰባት ኣብ ልዕሌና ዘይምዕሩይ ብርሃን ክመፅእ ኢና ክንገብር ጸኒሕና'' በሃሊ'ዮም።

ውሑድ ብርሃን፤ ዝሓሸ ተኽእሎ ምርኣይ

''ኣብ ኣውሮፓ ተፈጥሮኣዊ ብርሃን ሰማይ ክትረክብ ትጽገም''። ፕሮፍሰር ኬቪን ጋስተን: ብርሃን ዝብክሉ ንጥፈታት ወሰኽ ምርኣዮም ይዛረቡ።

''ደቂሰባት ምስ ከባቢ ምቅርሓኖም እንትትሓስብ፡ እቲ ዝፍጠር ጸገም ንክትጽግኖ ዝኽፈል ዋጋ ዝለዓለ ኮይኑ ትረኽቦ" ይብሉ።

ብምዃኑ ድማ ከተማታት ቅልል ዝበላን ንሃለዋት ጸገም ዘይፈጥራን ምግባር ከምዝከኣል እቶም ተመራመርቲ የገንዝቡ።