ኢርዶጋን፡ ዓለም ንኢዮሩሳሌም ከም ርእሰ ከተማ ፍልስጤም ክትፈልጣ ኣለዋ

ኢርዶጋን
ናይ ምስሊ መግለጺ መራሕ ቱረኪ ኢርዶጋን፡ ዓለም ንኢዮሩሳሌም ከም ርእሰ ከተማ ፍልስጤም ክትፈልጣ ኣለዋ

ፕረዚደንት ቱርኪ ሬከፕ ታይፒ ኢርዶጋን፡ መራሕቲ ሃገራት እስላም ንኢዮሩሳሌም "ብእስራኤል ከም ዝተወረት ርእሰ ከተማ ፍልስጤም" ኣፍልጦ ክህቡዋ ይግባእ ኢሉ።

ፕረዚደንት ኢርዶጋን ኣብ ኣኼባ ማሕበር ምትሕብባር እስላም ኣብ ዝሃቦ መደረ፡ ንኢዮሩሳሌም ከም ርእሰ ከተማ እስራኤል ናይ ምፍላጥ ውሳነ "ወዱቕን ተቐባልነት ዘይብሉን'ዩ" ኢሉ። ፕረዚደንት ኢርዶጋን ብተወሳኺ ንእስራኤል ናይ ራዕዲ ሃገር እያ ክብል ገሊጹዋ።

ፕረዚደንት ፍልስጤም ማሕሙድ ዓባስ ብወገኑ ኣሜሪካ ኣብዚ ዞባ እዚ ናይ ሰላም መስርሕ ንምስላጥ ብቕዓት የብላን ኢሉ። "ኣብዚ ጉዳይ'ዚ ኣመሪካ ርኡይ ጸግዒ እስራኤል ስለዝሓዘት ዝኾን ይኹን ናይ ሽምግልና ተራ ክህልዋ ከነፍቅድ የብልናን" ክብል ነቲ ተጋባኢ ሓቢሩ። ካብቲ ንእስራኤን ፍልስጤምን ቀንዲ ዘሰሓሕበን ጉዳይ ኢዮሩሳሌም እዩ። እታ ከተማ ቀንዲ መሰረት ኣምልኾ ኣይሁዳነት፡ ምስልምናን ክርስትና እያ- ብፍላይ ከኣ ምብራቕ ኢዮሩሳሌም።

እስራኤል ነቲ ኣቐዲሙ ብዮርዳኖስ ተታሒዙ ዝነበረ ክፍሊ መሊሳ ተቖጻጺራቶ። ኣብ 1967 ኩናት ማእከላይ ምብራቕ እታ ከተማ ከኣ ከም ዘይትመቓቐል ርእሰ ከተማ እያ ክትፍለጥ ጸኒሓ።

ፍልስጤም ንምብራቕ ኢዮሩሳሌም ከም መጻኢት ርእሰ ከተማኣ እያ ክትርእያ ጸኒሓ። እቲ ናይ መጨረሻ ውሳነን ትርጉምን ከኣ ኣብቲ ዝቕጽል ዝርርብ መስርሕ ሰላም ክረአ እዩ ነይሩ ትጽቢታ።

ክሳብ ሕጂ ልዑላውነት እስራኤል ኣብ ጉዳይ ኢዮሩሳሌም ዓለማዊ ተቐባልነትን ተፈላጥነትን ኣይጸንሖን። ስለዝኾነ ኩለን ሃገራት ኤምባሲታተን ኣብ ተልኣቢቭ እዩ ዝርከብ ይኹን እምበር ፕረዚደንት ፑቲን ኤምባሲ ኣመሪካ ናብ ኢዮሩሳሌም ክግዕዝ ኣዚዙ ኣሎ።

ጋዜጠኛ ቢቢሲ ማርክ ሎወን ካብ ኢስታምቡል ከምዝፀብፀቦ እቲ ጉዳይ ኣብ ኣኼባ ውድብ ምትሕብባር እስልምና ብዕምቆት ይዝተየሉ'ሎ።

ኰይኑ ግና ብውዳበ ኣብ ተግባር እንታይ ከፍርዩ ይኽእሉ ዝብል ነገር ዘተሓትት እዩ። ምኽንያቱ ገለ ኣባላት እቲ ሕብረት ንትራምፕ እዮም ዝድግፉ።

መብዛሕቲአን ሃገራት፡ ናብቲ ኣኼባ ሚኒስትራት ጥራሕ እየን ልኢኸን። እዚ ድማ ትሑት ትፅቢት ከምዘለዎም የረድእ። ኣብ ጐደናታት እስላማዊ ሃገራት ዝረአ ዘሎ ግብረ መልሲ እውን ይዓቢ እዩ ዘሎ።

ኢርዶጋን ድማ ወላ'ኳ ኣብ ዘረባኦም ብግልፂ ኣይግለፅዎ እምበር ቅድሚ መግለፂ ትራምፕ ቱርኪ ምስ እስራኤል ዘለዋ ርክብ ክተቋርፅ ከምትኽእል ኣፈራሪሑ።

ቱርክን እስራኤልን ርክበን ብ2016 እየን ዳግም ኣሐዲሰንኦ።

ይኹን እምበር ኦርዶጋን ብኣንፃሩ ትራምፕ ኣብ ልዕሊ እየሩሳሌም ንዝሃቦ ውሳነ ንምቅዋም ሃገራት እስላም ክሓብራ ከምዘለወን ፀዊዑ።

"ብመሰረት ዓለምለኻዊ ሕግን ርትዕን ሃገራት እየሩሳሌም ማእከል ፍልስጤም ምዃና ኣፍልጦ ክህባ እዕድም" ድማ ኢሉ።

"ኣንቱም ምስ መሓዙትኩም ትቃለሱ ዘለኹም ኩሉ ሓዲግኩም ምስ ፀላእትኹም ተቓለሱ" ድማ ኢሉ። "ዲፕሎማስያዊ ፍታሕ ንደሊ ኣለና። እስራኤል መዓልታዊ ካብ ፍልስጤም መሬት እናጨረመት ካብ ምውሳድ ጠጠው ክነብላ ኣለና። መዓልታዊ ንእስራኤል ኣፍልጦ ዝህብ ሕግን ዝንባለን ከኣ ክንቅበል የብልናን" ይብል ኢርዶጋን።