መድሃኒት ስርናይ ዘጥቅዕ ቀታሊ ሕማም ተረኺቡ

ቃንጫ ስርናይ ዘመርት ሕማም ዘራእቲ Image copyright Robert Park
ናይ ምስሊ መግለጺ ቃንጫ ስርናይ ዘመርት ሕማም ዘራእቲ

ተመራመርቲ ስነ ዘራእቲ ነቲ ንውሕስነት መግቢ ኣብ ሓደጋ ኣውዲቑ ዘሎ ንስርናይ ዘጥቅዕ ሕማም ዝፍውስ መድሃኒት ንምምሃዝ ኣብ ዝገብርዎ ጻዕሪ ዓቢ ስጉምቲ ንቕድሚት ከምዝሰጎሙ ኣፍሊጦም።

ስርናይ ካብ እንምገቦ መግቢ ሓደ ሕምሲት ካሎሪ እንረኽበሉ ቀንዲ እኽሊ'ዩ። እንተኾነ ግን እዚ እኽሊ'ዚ ኣብ መብዛሕትኡ ክፋል ናይ ዓለም ብምምራት ቃንጫ ስርናይ

(ስተም ራስት ወይ ብላክ ራስት) ተባሂሉ ብዝፍለጥ ፋንጋስ (ኣብ ኣታኽልትን ዝመሽመሸ ነገራትን ለጊቡ ዝበቁል ቆጽልን ዕምባባን ዘይብሉ ተኽሊ) ይጥቃዕ ኣሎ።

ካብ ብሪጣንያ፣ ኣሜሪካን ኣውስትራልያን ዝተዋጽኡ ተመራመርቲ ሓደ ዓይነት እኽሊ ብምምራት ቃንጫ ተጠቒዑ ክመውት ይኽእል ድዩ ኣይክእልን ክሕብሮም ዝኽእል ናይ ዘርኢ (መፈጠር) ሓበሬታ ረኺቦም ኣለዉ።

ንሳቶም ናይ ስርናይ ናይ ተፈጥሮ ነብሰ-ምክልኻል ዘርኢ ወይ መፈጠር ኣብቲ ፋንገስ ረኪቦም። ናይ ስርናይ ተፈጥሮኣዊ ሕማም ናይ ምክልኻል ክእለት (ኢሚዩን ሲሲተም) ዘበራብር መንገዲ'ውን ተሪኺቡ'ሎ።

እቲ ኣብ ሳይንስ ዝተባህለ ጋዜጣ (ጆርናል) ሰፊሩ ዘሎ ናይ ምርምር ውጺኢት ንኣትክልቲ ካብቲ ቀታሊ ዝኾነ ሰበብ ናይ ሕማም (ፓቶጀን) ንምክልኻል ዝሕግዝ ሓዲሽ ሓባሪ'ዩ።

ምምራት ቃንጫ ንዘመናት ዝኣክል ኣእካል እናጥቀዕ ዓጸቦ ኣስዒቡ'ዩ።

ምምራት ቃንጫ ኣብ 1950ታት ኣብ ምሉእ ሰሜን ኣሜሪካ ብምዝርጋሕ 40 ሚእታዊት ኣእካል ኣጥፊኡ። ተመራመርቲ ድማ ካብ ሽዑ ኣትሒዞም ምምራት ዝጻወሩ ዓይነት ኣእካል እናፈጠሩ ናይ ስርናይ ፋንገስ ናይ ምጽዋር ዓቕሚ ክብ ኣቢሎሞ።

እንተኾነ ግን እቲ ሰበብ ናብ ሕማም ኩሉ ጊዜ ይምዕብል ወይ ይዓቢ።

ሓደ ፍሉይን ሓያልን ዓይነት ዘርኢ (ስትረይን) ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ተቐልቂሉ፡ ብንፋስ እናተሕገዘ ድማ ናብ ካልእ ክፋላት ዓለም ከይላባዕ'ውን የፍርሕ።

እዚ ሓዲሽ ናይ ምርምር ውጽኢት እቲ ሕማም ከይህልዎ ንዝተጠርጠረ ስርናይ ቅልጡፍ ናይ ዲ ኤን ኤ ምርመራ ጌርካ ኣብ ገርሁ ጸረ-ባልዕ ንምንስናስ ይሕግዝ።

Image copyright Dan Donnert
ናይ ምስሊ መግለጺ ኤድዋርድ ኣኩኖቭ ካብ ካንሳስ ዩኒቨርሲቲ ጉንቦ ስርናይ እናመርመረ

"ንፈለማ ጊዜ፡ ኤስ ኣር50 (Sr50) ተባሂሉ ብዝፍለጥ ኣብ ዝለዓለ ናይ ፍርያት ክእለት ዘለዎም ዓይነት ስርናይ ዝፍተን ዘሎ ናይ ዲ ኤን ኤ፡ ኣብ ዝኾነ ክፋል ናይ ዓለምና ምርመራ ኣካይድካ ነቲ ምምራት ቃንጫ ዝጻወር ዘርኢ ወይ መፈጠር ናይ ስርናይ ከጥቅዕ ይኽእል ድዩ ኣይካልን ንምልላይ ክከኣል'ዩ" ኢሉ ሓደ ካብቶም ተመራመርቲ ዝኾነ ሮበርት ፓርክ ናይ ሲድኒ ዩኒቨርሲቲ።

"እዚ ድማ ሓደ ዓይነት ተኽሊ ኣብ ውሽጢ ሰሙን ኣእኻል ከዕኑ ካብ ዝኽእል ምምራት ቃንጫ ንምክልኻል ክቡር ጸረ-ባልዕ ምንስናስ የድልዮ ድዩ ኣየድልዮን ንምልላይ ይሕግዝ" ኢሉ ንሱ።

እዚ ውጽኢት መጽናዕቲ'ዚ ተመራመርቲ ኣብ መጻኢ ሓደሽቲ ዘርኢ ወይ መፈጠር ዘለዎም ዓይነት ስርናይ ብምፍጣር ሓደ ስጉምቲ ካብቲ ቀታሊ ሰበብ ናይ ሕማም (ፓቶጀን) ቀዲምሞ ክኸዱ ተስፋ ዝህብ'ዩ።

"ሕጂ ምዕባለ ናይቲ ፓቶጀን ክንከታተል ንኽእል ኢና" ኢሉ ምስቲ ምርምር ርክብ ዘይምብሉ ዶክተር ማቲው ሞስኲይ ናይ ሳይንበሪ ላቦራቶሪ ኣብ ኖርዋይ።

"ሕጂ ተጽዕኖ ናይቲ ሕማም ቃንጫ ኣብ ስርናይና ክንግምት ንኽእል ኢና። ኣብ መጻኢ ድማ ውሕሉል ምርባሕ ነዚ ሕማም'ዚ ክጻወሩ ዝኽእሉ ኣትክልቲ ከነካይድ ክንክእል ኢና" ድማ ኢሉ ንሱ።