ናይ 6 ቢልየን ዶላር ንግዲ ዓለም፡ ዋጋ ምስግጋር ተጻወትቲ እናነሃረ ይኸይድ ኣሎ

Neymar in Champions League action against Bayern Munich Image copyright Getty Images

ኣብዚ ዓመት'ዚ ምስግጋር ተጻወትቲ ኩዕሶ እግሪ፡ ካብ ናይ ስፓርት ናይ ዜና ገጻት ናብ ማዕከናት ዜና ዓለም ክሰቕሎ ክኢሉ'ዩ።

እዚ ድማ ብሰንኪ እቲ ፈረንሳዊት ክለብ ፓሪስ ሰንት ጀርሜን (ፒ ኤስ ጂ)፡ ኣብቲ ዝሓለፈ ክረምቲ፡ ንብራዚላዊ ኮኾብ ተጻዋታይ ነይማር ካብ ከለብ ባርሰሎና ንምግዛእ፡ ክብረወሰን ዓለም ዝሰበረ ዋጋ ብምኽፋላ'ዩ።

እታ ፈረንሳዊት ክለብ፡ ነቲ ኮኾብ ተጻዋታይ ንምዕዳግ፡ 222 ዩሮ (260 ሚልየን ዶላር / 200 ሚልየን ዩሮ) ብምኽፋል፡ ነቲ ቅድሚኡ ኣብ ነሓሰ 2016 ንፖግባ ንማንቸስተር ዪናይትድ ንምምላስ ዝተኸፍለ 86 ሚልየን ዩሮ ሒዝዎ ዝነበረ ክብረወሰን ሴራቶ።

እቲ ዝዓበየ ምስግጋር ግን፡ ልዒሉ ዝረአ ጫፍ ናይቲ ገዚፍ ኢንዱስትሪ ንግዲ ተጻወትቲ ኩዕሶ ዓለም ጥራይ'ዩ። ብቐጻሊ ድማ ርእሱ ዝኸኣለ ንግዳዊ ንጥፈታት ዓለም እናኾነ ይመጽእ ኣሎ።

ጸብጻባት እቲ ጸወታ ኩዕሶ እግሪ ዓለም ዘመሓድር ፊፋ ከም ዝሕብሮ፡ ኣብ 2017 ጥራይ 15, 291 ዓለም-ለኻዊ ምስግጋራት ተጻወትቲ ከም ዝተገብረን፡ ነዚ ዝወጸአ ገንዘብ ድማ ኣስታት 6 ቢልዮን ዶላር (£4.8 ቢልዮን ፓውንድ) ክኸውን እንከሎ፡ ክሳብ ሕጂ እቲ ዝለዓለ ምዃኑ ይንገረሉ።

ዓለም-ለኻዊ ምስግጋር ማለት ሓደ ተጻዋታይ ካብ ሓንቲ ሃገር ናብ ካልእ ሃገር ክሰጋገር እንከሎ። እዚ ማለት ድማ፡ ኣብ መንጎ ክለባት ዝግበር ናይ ውሽጢ ሃገር ምስግጋራት ኣየጠቓልልን'ዩ።

እዚ ኣሃዝ ካብቲ ኣብ 2016 ዝወጸ $4.8 ቢልዮን ብ25% ከምዝወሰኸ ዘርእይ ከምዝኾነን፡ እቲ ኣብ ጥሪ 2018 ዝኽፈት ኣፍደገ ምስግጋራት ኣብ ግምት ብምእታው፡ ኣብ መወዳእታ እዚ ዓመት ክልወጥ ዘለዎ ተኽእሎ ኣዝዩ ውሑድ'ዩ።

'ወጻኢታትቻይና '

"ነዚ እናነሃረ ዝኸይድ ዘሎ ወጻኢታት ዝድርኹ ክልተ ረቛሒታት ኣለዉ" ይብል ሃሪ ፊሊፕ፡ ኪኢላ ፋይናንስ ለንደን ዝመደበሩ ፓርትላንድ ኣድቫይዘርስ ዝተብሃለ ትካል ኩዕሶ እግሪ።

"እቲ ቀዳማይ፡ ምቕልቃል ናይቶም ዝለዓለ ናይ ምስግጋር ክፍሊት ከወጽኡ ድልዋት ዝኾኑ ቻይናውያን እዩ። እቲ ካልኣይ ድማ፡ ዕድመ ነቲ ካብ ናይ ቴለቭዠን ዝረኽብዎ ትርኑዕ ኣታዊ፡ ክለባት ፕሪሜር ሊግ ወጻኢታተን ከዕብያ ኪኢለን'የን። እዞም ክልተ ረቛሒታት ንዋጋ ናይ ዓለም ዕዳጋ የንህርዎ ኣለዉ"።

ክለባት ቻይና ፡ኣብቲ ዝሓለፈ ዓመት ተጻወትቲ ንምግዛእ 451 ሚልየን ዶላር ኣውጺአን። እዚ ማለት ብ168% ከም ዝወሰኸ'ዩ ዘርኢ። እዚ ድማ ኣብ ዓለም መበል 5ይ ከም ዝስርዑ ጌርዎም እዩ።

ኣብቲ ዓመት ክለባት ኢንግላንድ 1.37 ቢልዮን ዶላር ብምውጻእ ናይ ዓለም ኮዋኽብቲ ዓዲገን፡ ጀርመን፡ ጣልያንን ስፔይንን'ውን እተን ካልኦት ሰለስተ ቅድሚ ቻይና ዝስርዓ ዓበይቲ ዓደግቲ ሃገራት እየን።

ኣብዘን ዝሓለፋ ቁሩብ ዓመታት፡ ኣብ ኢንዱስትሪ ኩዕሶ እግሪ ቻይና ክግበር ዝጸንሐ ገዚፍ ወፍሪ እናወሰኸ ክኸይድ ጸኒሑ። እዚ ድማ ምስቲ ፕረዚደንት ሺ ዢንፒንግ ንቻይና ሓንቲ ካብ ዓበይቲ ናይ ኩዕሶ ዓለም ሃገራት ብምዃን ሓደ መዓልቲ ዋንጫ ዓለም ክተአንግድን ክትዓትርን ናይ ምግባራ ዕላማ ዝሳነ'ዩ።

Image copyright Getty Images

ካብ ድኽነት መውጽኢ

ክለባት ቻይና ካብ ኣውሮጳ ዝመጹ፡ ዋላ'ውን ኣውሮጳውያን ኣይኹኑ፡ ተጻወትቲ እየን ዝዕድጋ።

መብዛሕትኦም ካብቶም ኣብ ምብራቕ ኤስያ ስሞም ዘጸውዑ ዘለዉ ተጻወትቲ ድማ፡ ካብ ደቡብ ኣሜሪካ ዝመጹ'ዮም። ሓበሬታ ፊፋ ከም ዘርእዮ፡ ብራዚላውያንን ኣርጀንቲናውያንን እቶም ዝበዝሑ ኣብ ዓለም ዝሰጋገሩ ተጻወትቲ እዮም።

"እዚ ማሕበረ-ቁጠባዊ ክስተት'ዩ። ኩዕሶ እግሪ ካብ ድኽነት ዘውጽእ መሰላል ኮይኑ፡ መንእሰያት ንቤተሰቦም ፋይናንሳዊ ሓገዝ ክገብሩ ዘኽእሎም መንገዲ እዩ" ብምባል ፊሊፕ ትዕዝብቱ ይገልጽ።

ብራዚል፡ ፍሉጣት ተጻወትቲ ንደገ እትሰድድ ሃገር ክትከውን እንከላ፡ ኮዋኽብቲ ብራዚል ኣብ 118 ሃገራት ክእለቶም የመስክሩ ኣለዉ። ኣብ 2016 ዝተሸጥሉ እኩብ ድምር ገንዘብ ከኣ ኣስታት $594 ሚልዮን ብምዃን፡ ካብ ናይ ዝኾነት ናይ ኩዕሶ እግሪ ሃገር ዝበዝሐ ነይሩ።

ብናጻ ዝሰጋገሩ

እቲ ኣብ ናይ ዓለም መራኸቢ-ብዙሃን ብብዝሒ ዝዝረበሉ እቲ ገዘፍቲ ናይ ምስግጋር ክፍሊት ዝፍጸመሎም'ዮም። እንተኾነ ግና፡ እቲ ኣብ ዓለም ዝግበር ክፍሊት ዘለዎ ምስግጋር እቲ ዝወሓደ ሚኢታዊት እዩ።

እቲ ዝበዝሐ ተጻወትቲ ብዘይ ናይ ምስግጋር ክፍሊት ክለባት ዝረኽቡ እዩ።

ብልቓሕ ምስግጋር'ውን እቲ ዝተረፈ መጠን ይሽፍን። ከም በዓል ቼልስን፡ ከምኡ'ውን፡ ብውሱን ደረጃ ድኣ ይኹን'ምበር፡ ማንቸስተር ሲቲ፡ ኣናእሽቱ ተጻወትቲ ካብ ምሉእ ዓለም ይእክባ'የን ተባሂለን ይንቀፋ እየን።

"እዘን ክለባት እዚኣተን ኣብ ናይ ተጻወትቲ ንግዲ'የን ዘካይዳ ዘለዋ፡ ከምዚ ናይ 'ንግዲ ምምሕዳር ርእሰ-ማል' እየ ዝብሎ" ይብል ፊሊፕ።

'ጸደፍደፍ ምስግጋር'

ኣብ ከምዚ ዓይነት ዝተፈራረቐ ዕዳጋ፡ ከምዚ ናይ ነይማር ዝበለ ገንዘብ ካብ ኢድ ናብ ኢድ ዝሰጋገረሉ ዕድጊ፡ ኣዝዩ ውሑድ ተርእዮ እዩ።

ኣቶ ፊሊፕ ከም ዝብሎ፡ ድሕሪ'ቲ ፒ ኤስ ጂ ንነይማር ንምዕዳግ ዘፍሰሰቶ 220 ሚልዮን ዩሮ፡ ንዓመታ'ውን ንኪልያን ምባፐ ብለቓሕ ካብ ክለብ ሞናኮ ንምዕዳግ፡ ተወሳኺ 180 ዩሮ ከተውጽእ ትጽቢት ይግበረላ።

ብልቓሕ ክትዕድጎ ምድላያ፡ ነቲ ናይ ርትዓዊ ናይ ገንዘብ ክፍሊታት ሕግታት ተጠውያን ንምሕላፍ ዝተማህዘ'ዩ ዝብል ርእይቶታት'ውን ይስምዑ'ዮም።

እቲ ብናይ ኣወሮጳ ናይ ኩእሶ እግሪ ምምሕዳር ኣካል (ዩአፋ)ዝወጸ ናይ ርትዓዊ ናይ ዕድጊ ሕግታት፡ ክለባት ኣብ ክንዲ ብለቓሕ ወይ ካብ ሃብታማት ወነንተን ዝረክብኦ ገንዘብ፡ ካብቲ ዝረኸቦኦ ኣታዊታት ጥራይ ተጻወትቲ ክዕድጋ ዝእዝዝ'ዩ።

"ርትዓዊ ናይ ዕድጊ ሕግታት ብሓቂ ዝሰርሕ ዘሎን ቅርጡውን እዩ፡ እንተኾነ ግና፡ ምስ ምዕባይ ኣታዊታት እቲ ናይ ዕድጊ ክፍሊት ንላዕሊ ካብ ምውንጫፍ ደው ዘብሎ ኣይክህሉን'ዩ" ይብል፡ ኣቶ ፊሊፕ።

ምስ ምክፋት ኣፍደገ ምስግጋር ኣብ ወርሒ ጥሪ፡ እተን ኢንግላንድ እትርከበን ዝዓበያ ሊጋት ኣውሮጳ፡ ከምኡ'ውን ኣብ ቻይናን ብራዚልን ዝርከባ ክለባትን፡ ተጻወትቲን ደላሎን፡ ኣብቲ ናይ ምስግጋር ናይ ጸደፍደፍ እዋን ክሳተፉ ኣብ ምድላዉ ከም ዝህልዉ ዘጠራጥር ኣይኮነን።

እዚ ድማ ኣብ 2018 ነቲ ምስግጋር ወጻኢታት መሊሱ ሰማይ ክሰቕሎ ተኽእሎ ኣሎ።

ተመሳሳሊ ዛዕባታት