ክንደይ ሂብኩም ፓስፓርት ምዓደግኩም?

ኣማር ኣል-ሳዲ
ናይ ምስሊ መግለጺ ገንዘብ ኸፊላ ፓስፖርት ዝዓደገት ኣማር ኣል-ሳዲ

ስድራኣ፡ ቅድሚ ክልተ ዓመት፡ ብናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሰለማውያን ሰባት ናይ ምውጻእ ምትእትታው ካብታ ብኲናት ዝዓነወት የመን ከምልጡ ክኢሎም።

"ኣብ ኩምኡ ዓይነት ሂወት ክነብር ዝኽእል ዘሎ ሰብ ኣብዛ ዓለም ዘሎ ኣይመስለንን" ክትብል ተዛሪባ። "ሓደ መዓልቲ ደቂስና ኢና ኔርና፡ ዓቢ ድምጺ ቦምባ ኣብ ጥቓና ሰሚዕና፡ ብጣዕሚ'ዩ ዘፍርሕ ኔይሩ"።

"ክሳብ ሕዚ ኣብ የመን ዘለዉ መሓዙት ኣለዉኒ። ሰባት ብሕማም ሾሮኽ ይሞቱ ከም ዘለዉ'ዮም ዝነግሩኒ። ገሊኦም ክወጹ ይፍትኑ'ዮም፡ እንተኾነ ግን ኣይክእሉን'ዮም፡ ምኽንያቱ፡ ሕዚ ንፓስፓርቶም ዋላ ሓደ ዝቕበሎ የለን"።

ኣማር፡ ኣብ ማልታ ትነብር ዘላ ከም ዑቑብቲ ስደተኛ ወይ ናይ ቁጠባ ስደተኛ ኣይኮነትን። ኣብዚ እዋን'ዚ እዛ ጓል 21 ዓመትን፡ ወለዳን ኣርባዕተ ኣሕዋታን ናይ ማልታ ዜጋታት እዮም።

ኣብ ማልታ ኣይተወለዱን፡ ኣብ ማልታ'ውን ቤተሰብ የብሎምን። እሞኸድኣ፡ ብኸመይ ናይ ማልታ ፓስፓርት ክህልዎም ኪኢሉ?

ዓዲጎሞ፡ ልክዕ ከምቲ ኣሽሓት ካልኦት ኣብ ማልታ ዝገብርዎ፡ ምኽንያቱ ድማ እታ ሃገር ካብ 2014 ጀሚራ ፓስፓርት ክትሸይጥ ስለዝጀመረት።

Image copyright Getty Images
ናይ ምስሊ መግለጺ ዝሽወጥ ፓስፖርት ማልታ፡ ኣስታት 880 ሽሕ ዩሮ ይሓትት

ንግዲፓስፓርት

ዓዲ እንግሊዝ እትርከበን ብዙሓት ሃገራት፡ ናይ መንበሪ ፕሮገራማት ወይ ድማ ናይ ወፍሪ (ኢንቨስትመንት) ቪዛታት፡ ንወጻእተኛታት ይህባ'የን። ናይ ማልታ ግን ካብኡ ፍልይ ዝበለ ኾይኑ፡ እቲ ብናይ ወልቂ ኣውፋሪ ፕሮግራም ዝፍለጥ ቅጥዒ፡ ንዕዉታት ኣመልከትቲ ምሉእ ዜግነት ይህቦም።

እዚ ድማ እንተወሓደ 880,000 ዩሮ (£800,000 ወይ $1ሚልዮን) ይውድእ። ዝኾነ ኣባል ቤተሰብ ምስ ዝውሰኽ ድማ ብኡ መጠን እቲ ዋጋ ይውስኽ።

እታ ኣብ ደሴት ካሪብያን እትርከብ ሴንት ኪቲስን ነቪስን እትብሃል ንእሽቶ ዓዲ፡ ካብ 1984 ኣትሒዛ ዜግነት ክትሸይጥ ጸኒሓ'ያ፡ ካብ 2011 ጀሚሩ ግን፡ ኣውስትርያ፡ ቡልጋርያ፡ ሃንጋሪን ቆጵሮስን ናይ ባዕለን ፕሮግራማት ጀሚረን ይርከባ።

"ኢንሹራንስ ናይ መበል 21 ክፍለ ዘመን'ዩ"፡ ኣቶ ክርስትያን ካእሊን፡ ሓላፊ መንበሪን ናይ ዜግነት ውጥንን ኣብ ሄንለይ ኤንድ ፓርትነርስ፡ ከም ዝብሎ።

ሃብታማት ሰባት ካብ ጸገማትን ዘይተሓስበ ፓለቲካዊ ናዕብታትን ብምህዳም ክጥቀሙሉ ይኽእሉ። ክንዮ'ዚ ናይ ጸጥታ ምኽንያት ግን፡ ብዙሓት ንደቆም ዕድላት ንምኽፋትን፡ ብቐሊሉ ንግዳዊ ንጥፈታቶም ከካይድሉ ስለዝደልዩ'ዯም፡ ነቲ ዕድል ዝጥቀሙሉ።

ማልታ ኣባል ሕብረት ኣውሮጳ ጥራይ ዘይኮነት፡ ኣካል ናይቲ ዞባ ሸንገን ተባሂሉ ዝጽዋዕን፡ ዳርጋ ኣብ ምሉእ ኣውሮጳ ናጻ ናይ ምንቅስቓስ ዘውሕስ ውዕል'ያ። እዚ ድማ ነቲ መሸጣ ፓስፓርት ተጠላቢ ይገብሮ።

ድሕሪ'ቲ ናይ 'ብረክዚት' ረፈረንደም ቁጽሪ ናይቶም ካብ ዓዲ እንግሊዝ ብዛዕባ'ቲ ፕሮግራም ሓበሬታ ክረኽቡ ዝፍትኑ ዋላኳ እንተወሰኸ፡ ዛጊት ነቲ ፓስፓርት/ዜግነት ዝገዝአ የለን። "ዓዲ እንግሊዝ ምስ ኣውሮጳዊ ሕብረት ኣብ ገለ ስምምዕ ክትበጽሕ ምዃና ንጹር'ዩ" ይብል ኣቶ ካእሊን።

ካልእ፡ ነቲ ናይ ማልታ ዜግነት ፕሮግራም ህቡብ ዝገብሮ ድማ፡ ብተዛማዲ ሕሱርን ቅልጡፍን ስለዝኾነ'ዩ። መብዛሕትኡ ጊዜ፡ ኣመልከትቲ ኣብ ውሽጢ 12 ክሳብ 18 ኣዋርሕ ፓስፓርቶም ይረኽቡ።

Image copyright Getty Images
ናይ ምስሊ መግለጺ ፓስትፖርት ትሸይጥ ብሕታዊት ሃገር ማልታ'ያ

ናይ ንብረት ቅጥዒ

ኣመልክትቲ ከማልእዎ ዘለዎም ቅጥዒ፡ እንተ ወሓደ 350, 000 ዩሮ ዋጋ ዘለዎ ገዛ ክገዝኡ ወይ ድማ ንሓምሽተ ዓመታት ብ16,000 ዩሮ ንዓመት እናተኻረዩ ክቕመጡ ኣለዎም።

ልዕሊ 80% ናይቶም ናይ ፓስፓረት ኣመልክትቲ ድማ ነቲ ናይ ክራይ ምርጫ ይወስዱ።

"እዞም ቢልዮነራት ኣብ ማልታ ክነብሩ ኣይኮነን ቀንዲ ዘገድሶም፡ እንታይ ድኣ ናብ ኣውሮጳዊ ሕብረት መእተዊ ንምርካብ ስለዝደልዩ እዩ" ትብል ማልታዊት ጋዜጠኛ፡ ሳፍን ካሩና ጋሊዚያ። "ነዛ እግሮም ኣብዚ ክረግጹ'ውን ኣይደልዩን ይኾኑ፡ ኣብዚ ክነብሩ ዝደልዩ እንተዝኾኑ ገዛ ምገዝኡ።"

ዋና ኣካያዲ ናይቲ ፕሮግራም (መንነት ማልታ)፡ ኣቶ ጆናታን ካርዶና፡ ናይ ማልታ ፓሰፓርት ቀንዲ ጠለብ ዝረኽበሉ ምኽንያት፡ ናብ ካልእ ኣውሮጳ ንምእታው ምዃኑ ብምስምማዕ፡ ናይ ማልታ ናይ ወፍሪ ስሕበት እውን ርእሱ ዝኻኣለ ምኽንያት ምዃኑ ይምጉት።

ብመሰረት ኣቶ ካርዶና፡ እቲ ፕሮግራም ካብ ዝጅምር እቶም ተጠቀምቲ ናይቲ ዕድል ኣስታት 220 ሚልዮን ዩሮ ኣበርኪቶም ኣለዉ፡ እዚ ድማ 2.5% ናይ ማልታ ጂዲፒ (ሓፈሻዊ ውሽጣዊ ፍርያት) እዩ።

"ካልኦት ናይ ቁጠባ ስደተኛታት፡ ብፍላይ ብዘይ ዝኾነ ሰነድ ክመጽኡ እንከልዉ- ካበይ ከም ዝመጹን እንታይ ቋንቋ ከም ዝዛረቡን ኣይንፈልጥን ኢና"።

ናይ ዜግነት ክትዕ

ንገሊኦም ግን፡ ዜግነት ልዕሊ ኣሃዛት'ዩ።

"ፓስፓርት ንዕዳጋ ክወርድ የብሉን፡ ናትካን ኣካል መፈጠርካን'ዩ" ትብል እታ ኣብ ጀርመን ተወሊዳ ኣብ ማልታ ንልዕሊ 40 ዓመታት ዝተቐመጠት ሄልጋ ኢለል።

"ነቲ ናይ ጀርመን ፓስፓርተይ ከረክቦ ቀሊል ውሳነ ኣይነበረን" ትውስኽ።

"ኣዝዮም ብዙሓት መሓዙት ኣለዉኒ ኣብዚ፡ ኣብዚ ፍልጥቲ እየ፡ ኣካል ናይቲ ሕብረተሰብ'የ። ኣብ ማልታ ዘለዉ ሰባት እንተ ሓቲትካዮም ድማ፡ ርግጸኛ'የ ይግባኣ'ዩ ከም ዝብሉኻ"።

ናይ ምስሊ መግለጺ ዜግነት ማልታ ንምርካብ ጀርመናዊ ዜግነታ ዝቐየረት ሄልጋ ኢሉል

ንምዃኑ፡ ኣብ ዜግነት ዘሎና መሰል ግን እንታይ'ዩ? መብዛሕትና ብመገዲ ወለድና፡ ብዕድል ከም እንረኽቦ፡ ክትሓስቦ እንከሎኻ ማለት'ዩ።

ሃቬር ሂዳልጎ፡ ኣብቲ ኣብ ቨርጂንያ ዝርከብ ዩኒቭርሲቲ ሪችመንድ፡ ሊቅ ስነሓሳብ ፓለቲካ ኾይኑ፡ ዜግነት ኩሉ ጊዜ ዝግባኣካ ነገር ኣይኮነን፡ ከም ኣቕሓ ክሽየጥ እንከሎ ዝረአ ስምዒታት ድማ ነቲ ባህርያዊ ግብዝና ሰባት ዘርእይ እዩ ኢሉ ይኣምን።

"ዝበዝሓ ሃገራትን ሰባትን ወጻእተኛታት ዝኣትውሉ መንገዲታት ጽንኩር ክኽውን ባህ ይብሎም፡ እዚ ጽቡቕ ኮይኑ ዝርኣየካ እንተኾይኑ፡ እንተ ተሸጠ እንታይ ጸገም ኣለዎ?"

ስድራቤት ኣማር ኣል-ሳዲ፡ ኣብቲ ዝገዝእዎ ናይ ማልታ ገዝኦም ይቕመጡ ኣለዉ፡ ንሳን ኣሕዋታን እውን ትምህርቶም ይቕጽሉ ኣለዉ።

ኣካል ናይቲ ኣብ ማልታ ዘሎ ሂወት ከም ዝኾኑ'ያ ንሳ ትዛረብ፡ ጎረባብቶም'ውን ብሓጎስ'ዮም ተቐቢሎሞም፡ ድሮ እኳ ሓያሎ መሓዙት ጌሮም ኣለዉ።