ንደቅኻ ምግቢ ምዕዳግዶ ወይስ ንሓኪም ምኽፋል?

ሱዛን ምቡላን በዓል ቤታን ምስ ዉላዶም ኣብ ገዝኦም፡ ናይሮቢ
ናይ ምስሊ መግለጺ ሱዛን ምቡላን በዓል ቤታን ምስ ዉላዶም ኣብ ገዝኦም፡ ናይሮቢ

ሱዛን መቡላን በዓል ቤታን፡ ነታ ሓዳስ ኣብ ስድራኦም ዝተጸንበረት፡ ሰላም (ፒስ) ዝስማ ህጻን ጓሎም ሓቚፎማ ይርከቡ። ንሳ ራብዐይቲ ውላዶም'ያ፡ ብሓንሳብ ድማ ኣብቲ ሲናይ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ናይ ናይሮቢ ሻውል ይነብሩ።

ገዝኦም ሓንቲ ክፍሊ ኮይና፡ ብሶፋ ኣብ ክልተ ዝተመቕለት'ያ። ኣዝያ ጽፍፍትን፡ ምስ ኣብቲ ጎረባብቲ ዘለዉ ክትነጻጸር እንከላ ድማ ኣብ ድሓን ኩነታት እትርከብ'ያ።

እቲ ሻውል፡ ናይ ቡምባ ማይ የብሉን፡ ናይ ጽሬት ኣገልግሎት'ውን ኣዝዩ ክቡር'ዩ። ነታ ስድራ ዝኸውን ማይ ምርካብ ቀዳምነት ዝወሃቦ ነገር'ዩ፡ ኣገልግሎት ጥዕና ግና ከም ተድላ'ዩ ዝረአ።

ኣስታት 25% ዝኾኑ ኬንያውያን ገለ ናይ ጥዕና መድሕን (ኢንሹራንስ) ዘለዎም'ዮም፡ እቶም ዝተረፉ ግን ንቕድሚኦም እና ኸፈሉ ዝኸዱ'ዮም። እዚ ድማ ንሰባት ናብ ድኽነት ዘምርሕ ዘሎ ኩነታት ምዃኑ፡ ናይ ኬንያ ፈደረሽን ኣገልግሎት ጥዕና ይዛረብ። ንብዙሓት፡ ውህለላ ወይ ኣቐዲምካ ንናይ ጥዕና ኣገልግሎት ምኽፋል ዘይከኣል'ዩ።

"ኣብቲ ናይቶም ካልኦት ደቀይ ብሰንኪ ናይ ፋይናንስ ጸገማት ብዙሕ'የ ተሸጊረ። ናይ ሆስፒታል ክፍሊት ዝኽእሎ ኣይነበረን" ትብል ሱዛን።

"ናብቲ ክሊኒክ ደንጒየ እየ ዝኸይድ ነይረ፡ ዳርጋ ቁርብ ኣዋርሕ ቅድሚ ምሕራሰይ። ከምኡ'ውን እኹል ምርኣይ ኣይረክብን ነይረ፡ ነዛ ራብዐይቲ፡ ፒስ፡ ጓለይ ምስ ጠነስኩ ግን ናብ ክሊኒክ [ኣብ ጊዚኡ] ክኸይድ ኪኢለ፡ ሳላ'ቲ ዘዋህለልክዎ" ትብል ንሳ።

እቲ ዝተጠቕመትሉ ናይ ጥዕና ኣገልግሎት ኤም-ቲባ ተባሂሉ ይጽዋዕ። እዚ ናይ መርበብ ናይ ውህለላ ኣገባብ ኮይኑ፡ ኣብቲ ኤ-ፐሳ ተባሂሉ ዝፍለጥ ናይ ሳፋሪኮም ብተንቀሰቓሲ ቴለፎን ዝግበር ናይ ክፍሊት ስርዓት ዝሰርሕን፡ ልዕሊ 19 ሚልዮን ንጡፋት ኣባላት ዘለውዎን'ዩ።

ናይ ምስሊ መግለጺ ሳፋሪኮም ብኤምፔሳ ቴሌፎን ንምፍጻም ዝጀመሮ ኣብ ኬኒያ ዕዉት'ዩ

"መብዛሕትኦም ኬንያውያን፡ ህጹጽ ናይ ጥዕና ጸገማት ኣብ ዘጋጥሞም እዋን፡ ካብ ስድራቤቶምን ኣዕሩኽቶም ገንዘብ ክረኽቡ ይፍትኑ ወይ ድማ ዝርካቡ ንብረቶም ይሸጡ" ይብል ዋና ኣካያዲ ሳፋሪኮም፡ ቦብ ኮሊሞር።

"ስለዚ፡ ኤም-ቲባ ዝገብረልካ ነገር እንድኣ ሃልዩ፡ ኣብ ጥዕና ኣግልግሎት ጥራይ ክጥቀመሉ እትኽእል ውሑድ ገንዘብ ከተዋህልል'ዩ" ይብል ኣቶ ኮሊሞር።

ብተወሳኺ'ውን እቲ ኣገልግሎት፡ ሰባት ናብ ናይ ካልኦት ኤም-ቲባ ሕሳባት ገንዘብ ክሰዱ የፍቅደሎም። እቲ ተቐባሊ ብወገኑ ነቲ ገንዘብ ብመገዲ እቶም ናይ ንግዲ ፍቓድ ዘለዎም ወሃብቲ ኣገልግሎት ጥዕናን ንፍቑዳት መድሃኒታት ጥራይ'ዩ ክጥቀመሎም ዝኽእል።

"100 ሽሊንግ [ኣስታት 72 ፒ-ሳንቲም ዓዲ እንግሊዝ] ኣብ ወርሒ እንተድኣ ኣዋህሊልካ፡ ብርግጽ 50 ሽሊንግ ጉንዖ ክትወሃብ ኢኻ፡ ስለዚ ድማ ኢና ኤም-ቲባ ንመርጽ" ትብል ንሳ።

ብመገዲ ናይ ኣፍ ቃላት ጥራይ፡ ኣብ ሻውል ሲናይ ምትእምመን ዓብዩ'ሎ። ኣብዚ እዋን'ዚ 50% ካብቶም ናብ ኦሊቨ ሊንክ ዝበሃል ናይ ጥዕና ኣገልግሎት ዝኸዱ፡ ናይ ኤም-ቲባ ኣገልግሎት ከም ዝጥቀሙ ጆሰፊን ትዛረብ።

ናይ ምስሊ መግለጺ በዚ፡ ሰባት ኣገልግሎት ሕክምና ክረኽቡ'ዉን ይኽእሉ

ቅርጡውነት ናይ ኤም-ቲባ ሞደል ብምግምጋም፡ ናይ ጥዕና ተንታኒትን ኣባል ቦርድ ናይ ኬንያ ኪኢላታት ሕክምናን ስንን ዝኾነት ዶ/ር ነሊ ቦሲረ ክትዛረብ እንከላ፡ "ን50% ናይ ህዝብና ቀጻልነት ዘለዎ ኮይኑ እስምዓኒ፡ ስለዚ ቅቡል'ዩ።

"እቲ እንኮ ኣገባብ'ዩ ማለት ኣይኮነን፡ ሓደ ካብቶም ምሉእ ሸፈነ ጥዕና ዘረጋግጹ ኣገባባት እንተ ኾይኑ ግና፡ ሓንጎፋይ ኢልና ኢና ንቕበሎ"።

ሓደ ምስቲ ኣገልግሎት ዝመጽእ ዘይተሓስበ ጥቕሚ ድማ፡ እቲ ዝእክቦ ማዕከን ሓበሬታ'ዩ።

"ኣዝዩ ጽቡቕ ዝኾነ ምስ ናይ ሰባት ናይ ጥዕና ኣገልግሎት ኣጠቓቕማ ዝምልከት ዝተጸፍጸፈ ማዕከን ሓበሬታ ኢና ንረኽበሉ። ዋላ ናይ ትውጊት ሓበሬታታት- ዓሶ ንምፍዋስ ክሳብ ክንደይ ይውድእ?" ትብል ኣሊስ ማቺቺ ካብ ፋርምኣክሰስ ፋውንዴሽን።

"እዚ ውጥን ኣብ ምውጻእን ብፓሊሲ ደረጃን ሓጋዚ'ዩ፡ ምኽንያቱ ነቲ ናሃገርና ናይ ፓሊሲ ነቲ ናይ ጥዕና ጉዳያት ብዝበለጸ ኣገባብ ከም ዝሕዞ ኣብ ምግባር ጽልዋ ከነምጽእ ይገብረና'ዩ።

ቅድሚ ክልተ ዓመት ሓደ ክሊኒክ ኣብቲ ኪበራ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ሻውል ኤም-ቲባ ክጥቀም ፈቲኑ። ኣብዚ እዋን'ዚ ድማ 459 ክሊኒካት፡ ብፍላይ ኣብቶም ኣዝዮም ድኻታት ዝኾኑ ከባቢታት ይጥቀሙሉ ኣለዉ። እዚ ድማ፡ ከም ሱዛንን ስድራኣን ዝበሉ ሰባት እቲ ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝኾነ ኣገልግሎት ጥዕና ክረኽቡ ኣኽኢልዎም ኣሎ።