ሪፖብሊክ ማእከላይ ኣፍሪቃ ሕጽረት መማህራን ኣጋጢሙዋ

ወላዲ መምህር
ናይ ምስሊ መግለጺ ወለንታዊ መምህር ካብ ወላዲ

ካብ 2013 ጀሚሩ ዝተፈላለዩ ተቐናቐንቲ ሓይልታት ኣብ ማእኸላይ ሪፐብሊክ ኣፍሪቃ ክዋግኡ እዮም ጸኒሖም። ኣብቲ ግዜ ዕግርግር ኣብዝሓ መምሃራን ዝጠፍኡ እንትኾን እቲ ዝተሞናጎየ ትምህርቲ ንምቕጻል ወለዲ ደቆም ንምምሃር ይጽዕሩ ኣለዉ።

ሓረስታይ ኣፖሊናየር ዞሮ ብዛዕባ ክልተ ነገራት'ዩ ዝፈልጥ። ኣብ ግራቱ ዝቦቁል መሸላ ባሕሪ ምዝራእን ካሳቫ ምትካልን እንትኾን፡ ሕዚ ኣብ ኣእምሮ ህጻናት ፍልጠት ዝዘርእ ዘሎ።

25 ኪሎ ሜትሮ ካብ ማእኸል ከተማ ርሒቓ ኣብ እትርከብ ገጠር ከባቢ ዘላ ቤት ትምህርቲ፡ ብቑዓት መምሃራን የብላን። ንዝሓለፉ ሰለስተ ኣዋርሕ፡ እዚ ወዲ 58 ሓረስታይ ኣብ ቀዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ዝመሃሩ 105 ህጻናት እናምሃረ'ዩ ጸኒሑ።

ንዝሓለፉ ኣርባዕተ ዓመታት ኣብታ ሃገር ክካየድ ዝጸንሐ ናዕቢ ሃገራዊ ኩነታት፣ ሆስፒታላት፣ ክሊኒካት፣ ፖሊስ ጣቢያ፥ ሃገራዊ ስርዓት ትምህርትን ከባቢያዊ ምምሕዳርን ብኣሉታ ጸሊዩዎም'ዩ።

ናይ ምስሊ መግለጺ ንተማሃሮ ብዙሕ ዝህነጽ ነገር እዩ ዘድልዮም

ዉድብ ሕቡራት ሃገራት ከምዝብሎ 23 ሚሊዮን ህዝቢ (ፍርቂ እቲ ዘሎ በዝሒ ህዝቢ) ኣብ ሓገዝ ጽግዕተኛ'ዩ። ዕጡቓት ሓይልታት ኣብ ዙርያ 80 ሚኢታዊት ድንበር እታ ሃገር ይዋግኡ'ዮም ዘለዉ።

ኣብያተ ትምህርቲ ከይተረፈ ወተሃደራዊ ደንበኦም ገይሮሞ'ዮም። መናብር ተቓጺሎም ናብ ሓሙኽሽቲ ተለዊጦም። ኣብዝሓ ብቑዓት መምሃራን፡ ኣብ ከተማ ባንክታት ስለዘየለዋ መሃይኦም ክኽፈሉ ኣይኽኣሉን።

ምስ ኣትማን ምድቃስ

ክሳብ 2016 ኣብ ዘለዉ ሰለስተ ዓመታት ሓረስታይ ዞሮን ካልኦት 1000 ነበርቲ ያምቦሮ፡ ኩል ግዘ ካብ ዕጡቃት እናሃደሙ'ዮም ዝነብሩ።

"ኣትኽልቲ ናብ ዘለዉዎም ከባቢታት እናኸድና ኣብ ሞንጎ ኣትማን ኢና ንሕባእ። ዝብላዕ ነገር ምርካብ ዝጥዕም ኣይኮነን። ኣንጻር ዕጡቓት ባላካ ነቶም ኣትማን ከባሩሩዎም ይመጹ'ዮም። እንተኾነ ግና ሕዚ'ዉን ፈሪሕና ኢና ንነብር" ይብል።

ንሱ ኣብ ዘምህረሉ ኽፍሊ ኩል ግዘ መምህር ምዃኑ ባህታ ዝፈጥረሉ እንትኾን፡ ካብ 1 ክሳብ 100 ዘሎ ቑጽሪ ኣብ ክፍሊ ዓዉ ኢልካ ኣብ ምቑጻር ፍሉይ ንቕሓትን ምልዕዓልን ሒዙ'ዩ ዝመጽእ። ኣብ ቁጽሪ 73 እንትበጽሕ ድማ ተረጊጹ የንብባ።

ኩሉ ህጻን እዛ ቑጽሪ ዓዉ ኢሉ ክጽዉዓ ይብህግ። ኣብቲ መምሃሪ ክፍሊ፡ ዝተሃንጠዋ ኣእዳዉ ኩለን ንላዕሊ ኣብ ዝወጻሉ እዋን፡ ጓል 11 ዓመት ኣስቴር፡ እታ ቑጽሪ ብትኽክል ኢላታ። ኩሉም ተምሃሮ ድማ ድሙቕ ጣቕዒት ኣጣቒዖምላ።

ናይ ምስሊ መግለጺ ሕርሽኡ ገዲፉ ዝምህር ዘሎ ወላዲ

እዚ ከይዲ ምምሃር ስድራ፤ ኣብታ ተስፋ ዝተስኣናን ኣብ ዓለም ብጣዕሚ ሓደገኛ ተባሂላ ብወሃብቲ ሰብኣዊ ሓገዝ ዝተጸዉዐት ሃገር ንትምህርቲ ዘለዓዕልን ለዋጣይ ከባቢን ፈጢሩ ኣሎ።

ማእኸላይ ሪፐብሊክ ኣፍሪቃ ኣብ 2013 ናብ ኲናት ዝኣተወት ክርስቲያን ፕረዚደንት ፍራንኮይስ ቦዚዝ፡ ብሙስሊም ዓመጽቲ ሰለካ ካብ ስልጣነም ደሕሪ ምእላዮም'ዩ።

ናይ መጻኢ መራሕቲ

ሚኑስካ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ሓይሊ ዉድብ ሕቡራት ሃገራት ርእሰ ከተማ እታ ሃገር ባንጒ ጥራሕ ተቖጻጺሩ፡ መንግስቲ ፋዉስቲን ኣርጄንጅ ታዉድራ ይሕሉ ዘሎ። እቲ ዝተረፈ ክፋል እታ ሃገር ግና ሰለካን ኣንጻር ሰለካ ዝንቀሳቐሱ ሓይልታትን ተኻፊለሞ ኣለዉ።

ናይ ክልቲኦም ሓይሊታት ጉጅለ ተፈጥሮኣዊ ሃብቲ (ወርቂ፣ ኣልማዝን ካልኦትን) ከምኡ'ዉን ቀንዲ መራኸቢ መገዲ እታ ሃገርን ንምቁጽጻር'ዮም ዝዋግኡ ዘለዉ።

ናይ ምስሊ መግለጺ እቲ ንከተማ ባንግ ጥራሕ ዝቆጻጸር ዓቃብ ሰላም ሰራዊት

ሓረስታይ ዞሮ፡ ሓደ ካብቶም 500 'ስድራ መምሃራን' እዩ። ንሱ ብገባሪ ሰናይ ፊንላንድ ኣብ መዳይ ትምህርቲ ስልጠና ዝረኸበ እንትኾን፡ ካልኦት 8000 ስድራ'ዉን ክስልጥኑ ተሐርዮም ኣለዉ።

እዚ ሓረስታይ ነዚ ሓዱሽ ሙይኡ ፈቲዎ ኣሎ። "ናይ መጻኢ መራሕቲ ሃገረይ ይምህር ኣለኹ። እዚ ድማ የኹርዐንን የሐጉሰንን። ኣነ ኣብ ህይወተይ ካብ ዘለኒ ዚያዳ ክህልዎም ይደሊ"ይብል።

ንሱን ካልኦት ሰለስተ ወለድን፡ ኣብ ሰሙን ንዓሰርተ ሰዓታታት ብምምሃር 65 ዶላር ካብ ኤጀንሲ ህጻናት ዉድብ ሕቡራት ሃገራት ይክፈሎም። "ገንዘብ ክንረክብ ኢልና ኣይኾንናን ግና ንሰርሕ" በሃሊ'ዩ።

"ባንኪ ክሳዕ ዘየሎን፡ መገዲታት ኣብ ሓደጋ ህሳዕ ዝሃለዉን፡ ብርብዒ ዓመት ክኽፈለና ኢና ገይርና። ናይ መጀመርታ መሃያይ፡ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ታሕሳስ'የ ክቅበል" ይብል።

ናይ ምስሊ መግለጺ እዚኣቶም እቶም ናብ ትምህርቲ ክኸዱ ዝኸኣሉ ውሑዳት ዕደለኛታት እዮም

እዞም ስድራ መምሃራን፡ ህጻናት እታ ሃገር ናብ መኣዲ ትምህርቲ ክምለሱ ይገብሩ ኣለዉ። እዚ ግና ጠንካራ መንፈስ ኣብ ዘለወን ገጠር ከባቢታት ጥራሕ'ዩ ተግባራዊ ይኸዉን ዘሎ። እዚ ማለት ማእኸላይ ሪፐብሊክ ኣፍሪቃ ካብ ዘድልያ ስርዓተ ትምህርቲ ዝረሓቐ።

ህጻናት ያምቦሮ ካብ ሞንጎ እቶም ተጠቀምቲ እዚ ዕድል ትምህርቲ'ዮም። 70 ኪሎ ሜትር ካብ ሳንጋላ ሓደ ርሒቃ ኣብ ትርከብ ገጠር ከባቢ ኩሉ ነገሩ ዝዓነወ ቤት ትምህርቲ ትርከብ።

ኣመሓዳሪ እታ ከባቢ ጋስቶን ሞንጎምቤ ክሳብ ሕዚ ዋላ ሓደ ተምሃሪ ናብ መኣዲ ትምህርቲ ከምይተመለሰ ይዛረቡ። "ሓደ መምህር'ዉን ስለዘየለን፡ ይዘንብ ብምህላዩን ሓደ ተምሃሪ'ዉን ኣይተመለሰን" ይብሉ።

Image copyright AFP

ኤጀንሲ ህጻናት ዉድብ ሕቡራት ሃገራት ክንደይ ዝኣኽሉ ህጻናት እታ ሃገር ካብ መኣዲ ትምህርቲ ወጻኢ ከምዘለዉ'ኳ እንተዘይፈለጠ ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ክኾኑ ከምዝኽእሉ ግና ይግመት።

ኣብ ማእኸላይ ሪፐብሊክ ዘሎ ቅልዉላዉ

  • ኣብ 2013፡ ሰለካ ዝተብሃሉ ሙስሊም ዕጡቃት ስልጣን ተቖጻጺሮም
  • ኣብዝሓ፡ ጸረ ሰለካ ዝተብሃሉ ክርስቲያን ተቓወምቲ ናብ ጎንጺ ኣትዮም
  • ልዕሊ ሓደ ሚሊዮን ሰባት እንትመዛበሉ ኣሽሓት ሞይቶም
  • ነሓሰ፡ ወሃቢ ሓገዝ ዉድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ማእኸላይ ሪፐብሊክ ኣፍሪቃ "ምጥፋእ ዓሌት ይርአ ኣሎ" ክብል ኣጠንቂቑ
  • ኣስታት 13000 ኣኽበርቲ ሰላም ዉድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብታ ሃገር ተመዲቦም ኣለዉ።

ተመሳሳሊ ዛዕባታት