ናይ ፖለቲካ እሱር ተባሂሉ ዝጽዋዕ ሰብ መን'ዩ ?

መን'ዩ ናይ ፖለቲካ እሱር ? Image copyright Getty Images
ናይ ምስሊ መግለጺ መን'ዩ ናይ ፖለቲካ እሱር ?

ኣርባዕተ መራሕቲ ኣብ ኢሂወደግ እተሓቑፉ ውድባት፡ ብዛዕባ'ቲ ኣብቲ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተኻየደ ኣኼባ ፈጻሚ ኣካል ናይቲ ውድብ ኣመልኪቶም መግለጺ ሂቦም ነይሮም።

ድሕር'ዚ ድማ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ዝርከቡ ናይ ፓለቲካ እሱራት ይዅኑ ካልኦት ዉልቀ-ሰባት ክሶም ደው ንኽብል ወይ ከኣ ብምሕረት ክፍትሑ ምዃኖም ኣፍሊጦም'ዮም።

ሰዓታት ጸኒሑ ኸኣ፡ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብ ናይ ፈይስቡክ ገጽ ዘውጽኦ መልእኽቲ ተመሓዪሹ ብከምዚ ኣገባብ ወጺኡ፣ "ብዝገበሩዎ ገበን መሰረት ጕዳዮም ብኣኽባር-ሕጊ ተታሒዙ ዘሎ ሰባት፤

ጕዳዮም ተጻርዩ ፍርዲ ዝተዋህቦም ፖለቲከኛታት ይኹኑ ካልኦት ዉልቀ-ሰባት እሱራት ዝሓሸ ሃገራዊ ስኒት ንምፍጣርን ዲሞክራስያዊ ምሕደራ ንምስፍሕፋሕን ካብ ዝብል ሓሳብ ክስታቶም ደው ክብልን ወይ ከኣ ብምሕረት፡

ማለት ሕግን ቅዋምን ብዘፍቅዶን ኣገባብ፡ ክፍትሑ ተወሲኑ" ብዝብል መልክዕ ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ናይ ፖለቲካ እሱራት ክፍትሑ'ዮም ዝብል መግለጺኡ ሓባቢሉ ንዝተወሰኑ ናይ ሰልፊ ኣባላት ምሕረት ወይ ከኣ ክሶም ደው ኣቢሉ ክፈትሕ ምዃኑ'ዩ ዝገልጽ።

ተሓባባሪ ቀዳማይ ሚኒስተር ከም ዝበሉዎ ናይ ፖለቲካ ምሕደራኡ ንከዕቢ ክበሃል ኵሎም ናይ ፖለቲካ እሱራት ክፍትሑ'ዮም ምባል ብጌጋ ዝተጠቕሰ'ዩ ክብል መንግስቲ ንመራኸብ-ብዙሃን ገሊጹ።

ነዚ ጕዳይ ብምስዓብ ኣብ ማሕበራዊ-ሚድያ ብዓል መን ክፍትሑ ይኽእሉ ዝብል ዛዕባ ብዙሓት ዝተፈላለየ መልስታት ይህቡሉ ኣለዉ።

ብፍላይ ድማ "እቶም ናይ ፖለቲካ እሱራት በዓል መን'ዮም?" ዝብል ሕቶ ኣዛራቢ ጉዳይ ኮይኑ።

"ብዝኾነ ናይ ፖለቲካ ጕዳያት መንግስቲ ንሓደ ዉልቀ-ሰብ ካብ ናይ ፖለቲካ ምሕደራ ኣውጺኡ ብምእሳር፡ ምስ ኣሰሮ ድማ ካብታ ፍርዲ ዝተዋህበትላ እዋን ጀሚሩ ናይ ፖለቲካ እሱር ኢሉ ይጽዋዕ" ይብሉ ዶክ. ኣወል ቃሲም፡ ኣብ ኪል ዩኒቨርሲቲ ናይ ሕጊ መምህር።

ኰይኑ ድማ፡ ናይ ፖለቲካ እሱር ዝብል ቃል ዘስምዖ ትርጕም ብዙሕ'ዩ ዝበሉ ዶክ. ኣወል ገበን ፈጺሞም ዝተኣስሩ ሰባት ከም ናይ ፖለቲካ እሱራት ክቝጸሩ ይኽእሉ'ዮም ይብሉ።

"ገበን ፈጺሞም ክዀኑ ይኽእሉ። ግናኸ እቲ ዋና ጕዳይ ገበን ፈጺሞም/ኣይፈጸሙን ዘይኰነስ ዝተኸሰስሉን ብይን ዝተዋህበሎምን ጕዳይ ፖለቲካ ዝተሓወሶ'ምበር ናይ ፖለቲካ ግጭት እንተ ዘይነብርሲ እቲ ገበን ኣይምፈጸምዎን፣ ኣይምተኣስርኑ ኸኣ ክበሃል ይከኣል።

ስለዚ ካብ ዝተታሕዝሉን ዝተኣስርሉን ምስ ፍርዶም ዝተኣሳሰር ብምልዕዓል-ፖለቲካዊ ምኽንያት'ዩ ዝብል ትርጕም ክወሃቦ ይኽእል" ይብሉ።

ከምዚ ዓይነት ኣገላልጻ ግን ብዅሎም ተቐባልነት የብሉን።

ናይ ፖለቲካ እሱራት ዝብል ሓረግ ኣከራኻሪ ምዃኑ ዝገልጹ፡ ኣቶ ኣስፍሃ ተኪኤ ፡ ናይ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ናይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሰብኣዊ መሰላት ምሁር፡ "ናይ ፖለቲካ እሱር ዚብል ሓረግ ክጥቀም ኣይፈቅድን" ይብሉ።

ናይ ፖለቲካ እሱር ብዙሕ ነገር'ዩ ዘጠቓልል። ከም ዕልዋ-መንግስቲ ዝኣመሰሉ ገበናት ዝፈጸሙ፡ ከም ናይ ፖለቲካ እሱራት ክቝጸሩ ይኽእሉ'ዮም። "እንተ ብሓይሊ ወይከኣ ብዝተመሳሳሉ ኣገባባት መንግስቲ ንምግልባጥ ብዘካይድዎ ፈተነ ምስ ዝእሰሩ ናይ ፖለቲካ እሱራት'ዮም ዝበሃሉ፣ ገበን ግን ፈጺሞም'ዮም። ስለዚ፡ ናይ ፖለቲካ እሱራት ኢልና ኣብ ክንዲ ንጽውዕም ናይ ሕልና እሱራት ኢልና ንጽውዕም" ይብሉ።

ናይ ሕልና እሱር ክበሃል ከሎ እቶም ሰባት ብዝወሰዱዎ መርገጺ ወይከኣ ብናይ ፖለቲካ ኣጣምትኦም ምኽንያት ከም እተኣስሩ'ዩ ዘርኢ።

ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ናይ ሕልና እሱራት ክብል ነቲ ዘልገብሉ መእሰሪ ምኽንያት ዘይኰነስ ዘበገሶ ጕዳይ'ዩ ዝርኢ ዝብሉ ኣቶ ፍስሃ፡ "ቀዳማይ መለክዒና ሓደ ሰብ እቲ ገበን ብሓቂ ፈጺሙዎ ድዩ፡ ወይስ ለጊቡዎ እዩ ዚብል ምርኣይ የድሊ። መበገሲኡ ንኸነረጋጽ ቀሊል ኣይኰነን፡ ግናኸ ርዱእ'ዩ። እቲ ፈጺሞሞ ዝበሃል ዘሎ ገበንከ ልክዕ ድዩ? ብተወሳኺ፡ እቲ ተጣሒሱ ዝበሃል ጕዳይ ኣድማሳዊ ሕጋዊ ሸነኻቱ ዘማልአ ድዩ?" ይብሉ።

ናይ መድረኽ ምኽትል ኣቦ-መንበርን ናይ ወጻኢ ጕዳያ ሓላፊ፡ ዶክ. በየን ጴጥሮስ ፡ ብወገኖም "ብቕጥታ ኣብ ፖለቲካ ብግሉጽ፡ ህዝቢ ዝፈልጦ ዝተሳተፉ፡ ብናይ ኢትዮጵያ ፖለቲካ ኣዋጅ መሰረት ሰልፊ ኣቚሞም ዝመርሑ፡ መራሕቶም ኣብ ቀዳማይ መስርዕ ይስርዑ። ካብኡ ቀጺሉ ድማ ኣብ ትሕቲኦም ዝንቀሳቐሱ ኣባላቶም፡ ኣመራርሖኦም ናይ ፖለቲካ እሱራት ይበሃሉ" ይብሉ።

ብተዘዋዋሪ መንገዲ ኸኣ ንሰልፍታት ፖለቲካ ብገንዘብ ይዅን ብሓሳብ ድጋፍኩም ሂብኩም ተባሂሎም ዝተኣስሩ ዜጋታት'ውን ኣሎዉ፡ ዚብሉ ዶክተር በየነ "ኣብ ወጻኢ ዀይኖም ስርዓት ክልዉጡ ዝንቀሳቐሱ ምስቶም ፍሩዳት ርክብ ነይሩኩም ተባሂሎም ዝተኣስሩ ናይ ፖለቲካ እሱራት ክበሃሉ ይከኣል" ኢሎም።

ዶክተር ኣወል ናይ ፖለቲካ እሱራት መን ምዃኖም ዝውስን መንግስቲ'ዩ። "ኣሳርን ፈታሕን ንሱ ስለ ዝዀነ ኣብቲ ዉሽጢ ምደባ'ቲ ዝኣትዉ ኵሎም ባዕላቶም'ዮም ዝውስንዎ" ይብሉ።

ናይ መንግስቲ መግለጺ ተኸቲሎም ብርክት ዝበሉ ሰባት ዘዛርብ ዘሎ ጕዳይ ብዓል መን ከም ዝፍትሑ ስለ ዘይተፈልጠ'ዩ። ስለዚ መንግስቲ ብዝህቦ ዉሳኔ መሰረት ዝፍትሑን ኣብ ቤት-ማእሰርቱ ዝጸንሑን ክህልዉ ይከኣል።